Sahtecilikle mücadelede büyük adım… 600 bin esere dijital kimlik

KÜLTÜR ve Turizm Bakanlığı (KTB), sahtecilikle mücadelede önemli bir mesafe katetti. Yapay zekâ algoritmalarıyla oluşturulmuş DNA benzeri izler içeren ve gözle görülemeyen bir teknoloji ile müze teşhir ve depo alanlarındaki eserlerin tamamına yakını kimliklendirildi. Bakanlık envanterinde bulunan 600 binden fazla eser; özel üretilen, kopyalanamayan, laboratuvar ortamında yeniden üretilemeyen ve eserlere zarar vermeyen kimyasal işaretleme yöntemiyle güvence altına alındı. KTB’nin tarihi eserlerin korunması ve sahteciliğin önlenmesi amacıyla Savunma Sanayii Başkanlığı işbirliğiyle 2023 yılında başlattığı Tarihî Eserlerin Güvenliği İçin Kimliklendirme Projesi devam ediyor. Müze teşhir ve depo alanlarındaki eserlerin tamamına yakınının kimliklendirilmesiyle birlikte sahtecilikle mücadelede önemli bir eşik aşıldığı kaydedildi.

DNA BENZERİ İZLER

Yapay zekâ algoritmalarıyla oluşturulmuş DNA benzeri izler içeren ve gözle görülemeyen bu teknoloji, eser güvenliğini en üst seviyeye taşırken, sistemin sunduğu yüksek doğrulama kabiliyeti sayesinde eserlerin takibi daha etkin hale getirildi. KTB’den edinilen bilgiye göre, yapay zekâ destekli TraceArt sistemi ile Türkiye kökenli kültür varlıkları küresel ölçekte de izleniyor. Satış platformları, açık artırmalar ve sosyal medya üzerinden yapılan taramalarla şüpheli eserler tespit edilerek incelemeye alınıyor. Bu sayede sahtecilikle mücadelede yeni bir dönem başlatılıyor.

MERKEZİ VERİ TABANI

Müzecilik Ulusal Envanter Sistemi (MUES) ile de müzecilik alanında kapsamlı bir dijital dönüşüm sağlanıyor. Türkiye genelindeki müzelerde bulunan kültür varlıklarının envanter bilgilerinin merkezi bir veri tabanında tutulmasını sağlayan sistem sayesinde eserlerin tüm bilgileri tek çatı altında toplanarak dijital ortamda kayıt altına alınıyor. Böylece süreçler daha hızlı, şeffaf ve izlenebilir hale geliyor. MUES bünyesinde yer alan Komisyon Modülü ile kültür varlıklarının müzelere kazandırılması ve değer tespit süreçleri uçtan uca dijital ortamda yürütülürken, Özel Müzeler ve Koleksiyonerler Modülü ile özel koleksiyonlar da ulusal envantere entegre ediliyor.

‘KÜLTÜREL MİRASIMIZ TEKNOLOJİYLE KORUNUYOR’

Bakan Mehmet Nuri Ersoy, dijital kimliklendirme uygulaması ve MUES sisteminin Türkiye’nin kültürel mirasının korunmasında teknolojik kapasiteyi güçlendirdiğini vurgulayarak, “Bu uygulamalarla birlikte müzelerimizdeki eserlerin güvenliği en üst seviyeye çıkarılırken, sahtecilikle mücadelede de önemli bir mesafe katedilmiştir” değerlendirmesinde bulundu.

İKİ ÇİNİNİN İZİ SÜRÜLDÜ

TraceART; satış platformları, açık artırmalar ve sosyal medyayı tarayarak Türk kökenli kültürel varlıkları belirliyor ve şüpheli eserleri uzman incelemesine gönderiyor. 2025’te aktif hale gelen sistem, yüzlerce eseri inceleme için işaretledi. Bu sistem Britanya’dan geri alınan iki adet 16’ncı yüzyıl İznik çinisinin tespitinde görev aldı.

Dijital kimlik için titizlikle çalışıldı.