S 400 leri neden aldık? Neden satıyoruz? Sözcü Gazetesi

Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemi ABD-Türkiye arasında savunma krizine yol açmış, Washington Ankara'yı F-35 savaş uçağı programından çıkarmış ve CAATSA yaptırımlarını uygulamaya başlamıştı.

Ancak birkaç gün önce Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi'nde ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'ye yönelik yaptırımların kaldırılacağını açıklarken, F-35 sürecinin de yeniden değerlendirileceği mesajını verdi. 

S-400'LER, F-35'LERİN GELMESİ İÇİN Mi SATILIYOR?

2020 yılından beri CAATSA yaptırımlarının uygulanmasının nedeni olan S400'ler, Türkiye'nin elinde olduğu sürece F-35'lerin satışı yasaklanmıştı. ABD yasalarına göre F-35'lerin gelmesi için S400'lerin elden çıkarılması gerekiyor.

Sputnik'te yer alan habere göre; Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Türkiye'nin elindeki S-400 füze savunma sistemlerinin üçüncü bir ülkeye satılması veya devredilmesine ilişkin iddialar hakkında Ankara ile temasların sürdüğünü söyledi.

RUSYA'DAN ANKARA'YA TELEFON

Bu sistemlerin satışı için aslında Rusya'nın da onayı gerekiyor. Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov da bugün konuyla ilgili bir açıklama yaptı. Bunun "çok hassas" bir mesele olduğunu söyleyen Peskov, "Bu konuda Türk tarafıyla temaslarımız oldu ve temaslarımızı sürdüreceğiz" dedi. 

S-400'LERi NEDEN ALDIK?

Patriot hava savunma sistemleri için NATO ile iletişime geçen iktidar, iç siyasette ve ekonomide standartları karşılayamadığı için reddedildi. Buna karşılık olarak Erdoğan Putin ile iletişime geçti. Ağustos 2016'da Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Putin St. Petersburg'da bir araya geldi.

Bu görüşmenin ve ikili ilişkilerin düzelmesinin ardından Türkiye, Eylül 2017'de Rusya Federasyonu ile “acil ihtiyaç” kapsamında iki filo (4 batarya) S-400 Hava Savunma Füzesi Sistemi tedariki ile ilgili olarak 2,5 milyar dolar değerinde bir anlaşma imzaladı.

Bu anlaşma ile Türkiye, Rusya'dan S-400 tedariki gerçekleştiren ilk NATO ülkesi oldu ve başta ABD olmak üzere müttefiklerin sert tepkisini çekti. Türk yetkililer sıklıkla Patriot füzelerinin şartlarını karşılamadığını, teknoloji transferi nedeniyle S-400'lerin tercih edildiğini söyledi.

'İKTİDAR BATIYA KARŞI YALNIZ HİSSETMİŞTİ'

Güvenlik araştırmacısı Burak Yıldırım Sözcü TV'de sürece ilişkin şu açıklamaları yaptı:

"S400 meselesi çok stratejik bir hata olarak anılıyor. Karar vericiler bunu kabul etmese bile S-400'leri almasak da hava sahasında müttefiklerin Türkiye'yi savunabileceği de konuşuluyor. O süreçte Türkiye'de iktidar kendini çok yalnız ve izole edilmiş hissediyordu. Batıdan çok dışlanmış bir ülke pozisyonunda olmak Türkiye'yi itmişti. Ama bu ruh halinin aşıldığını görebiliyoruz. O zamandan bu zamana gelindiğinde ise 'bu 3. bir ülkeye satılma' konusu için 'bunun Türkiye tarafından bulunması gerektiği' konuşuluyor. 

Günün sonunda S400'ler Türkiye'den çıkarılacak ve en istemediğimiz ve Türkiye'yi en çok karşı karşıya getirecek ülke Ukrayna olur. Bir körfez ülkesinin alması ve kullanması da çok zor. S-400'ler konusunda artık Trump'ın da Türkiye için yapabilecek bir şeyi yok."

ABD'NİN TEPKİSİ SERT OLDU

S-400'lerin satın alınması ve ardından teslimi sürecinde ABD'nin tepkisi sert olmuştu. Washington, S-400 hava savunma sistemlerinin hiçbir şekilde NATO'nun mevcut savunma ve radar sistemlerine entegre edilemeyeceğine dikkat çekti ve bunu satın alınması öncesinde de pek çok kere Türk yetkililere aktardı.

O dönemin Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu o dönemde yaptığı bir açıklamada “Türkiye gerekli gördüğü savunma sistemini alabilir, kimsenin iznine ihtiyacı yok” diye konuştu. Sistemin tesliminin ardından ise ABD Temmuz 2019'da Türkiye'yi proje ortağı olduğu F-35 yeni nesil savaş uçaklarının üretim sürecinden çıkardığını duyurdu. Türkiye’ye teslim edilmek üzere olunan 6 adet F-35 uçağı da ABD'de kaldı.

Gerekçe olarak Türkiye'nin elinde bulunan S-400 sisteminin F-35'ler ile aynı ortamda kullanılması durumunda F-35'lere ait hassas bilgilerin Rusya tarafından çalınabilme ihtimali gösterildi.

7 YILDIR KUTULARINDA BEKLİYOR

S-400’ler 7 yıldır hangarlarda bekletildi. Karşılığında ise hava kuvvetlerimizin omurgasını oluşturacak olan F-35 yeni nesil savaş uçağı projesinden çıkarıldık, parasını ödediğimiz uçakları alamadık ve savunma sanayimize ağır yaptırımlar yedik. Türk halkında ve siyasetinde, "Milyar dolarları hiç kullanamayacağımız bir sistem için mi feda ettik?" sorusunun yarattı.

ERDOĞAN: 'S-400'LERDEN GERİ DÖNÜŞ OLMAZ'

Erdoğan, S400'lerin alım sürecinde yapılan tartışmalar üzerine 2019 yılında Vahdettin Köşkü'nde gazeteci ve yazarlarla yaptığı buluşmada 'S-400'lerden geri dönüş olmaz' diyerek şu ifadeleri kullanmıştı:

"S-400 konusunda maalesef adeta Amerika'nın temsilcileri gibi gayret edenler var. Onları savunanlar var. Bu şekilde parlamentomuzun içerisinde hangi düşünceler nasıl tezahür ediyor, hepsi ortada. Bu keyfi değildir, az önce de söylediğim gibi bir zorunluluktur ve bu zorunluluğun bir gereği olarak devam ediyor."

NE OLMUŞTU?

Türkiye, 2017 sonunda Rusya ile biri opsiyonlu iki adet S-400 sisteminin satın alınması konusunda bir sözleşme imzalandığını açıklamıştı. Yetkililer, toplam maliyeti 2,5 milyar dolar olan S-400 için peşinatın Rus yönetimine transfer edildiğini duyurmuştu. 12 Temmuz 2019'da da ilk parçalar Türkiye'ye teslim edilmişti. ABD ise 5 gün sonra Türkiye'yi, proje ortağı olduğu F-35 yeni nesil savaş uçaklarının üretim sürecinden çıkardığını duyurmuştu. Sonrasında ise Türkiye'ye CAATSA yaptırımları uygulanmasına ilişkin karar Aralık 2020'de kabul edilmiş ve Nisan 2021'de devreye girmişti.