Rusya ya Enerji Baskısı ve Dizel

ABD Savunma Bakanlığı’nın Doğu Avrupa’daki kuvvet rotasyonlarını azaltma kararı, aynı dönemde Türkiye’ye Rus petrolü ithalatını kısma çağrısının yapıldığı bir haftaya denk geldi.

Son haftalarda dizele yapılan zam haberlerine baktım.

Dağıtımcı Güzel Enerji, 3 Kasım fiyat artışı gerekçesi olarak ABD'nin 22 Ekim'de Rus petrol şirketleri Lukoil ve Rosneft'e yönelik yaptırım kararı almasını göstermiş.

Durum daha da değişebilir.

NATO’nun doğu kanadında enerji ekonomisi üzerinden baskı stratejisi öncelenerek, Rusya’da kırılganlık hesabı yapılıyor.

Ve caydırıcılık dengesi değişiyor.

Romanya ve Bulgaristan, Rusya bağlantılı petrol şirketlerine uygulanan yaptırımlar nedeniyle ciddi bir tedarik sorunu yaşıyor.

Lukoil ve Rosneft gibi firmalara getirilen kısıtlamalar, bu ülkelerdeki rafinerilerin operasyonlarını sekteye uğrattı.

Bükreş ve Sofya yönetimleri, yerel arzı korumak için müdahale gibi olağanüstü adımları değerlendiriyor.

Bu tablo, Avrupa’nın enerji arz zincirindeki kırılganlığı göstermekte.

Kıta genelinde, Almanya dahil, Rus petrolüne bağımlılık azalsa da etkileri hâlâ hissediliyor.

Yaptırımlar arz kısıtlarına o da fiyat artışına yol açmakta.

Rusya satmaya devam ettikçe fiyat artışı işine yarıyor.

Marifet hem yaptırımları uygulayıp hem de fiyatı da düşük tutmak.

OPEC+, küçük bir üretim artışını onaylarken global fiyatlar biraz düştü.

Türkiye’ye Enerji Baskısı Artıyor

Bu hafta Pazartesi günü Suriye Devlet Başkanı Şara'nın geldiği gün Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da Beyaz Saraydaydı.

ABD Dışişleri yetkilileri, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’la yapılan görüşmede, Trump'ın Ukrayna politikası üzerinden, Türkiye’ye Rus enerji ithalatını sonlandırma çağrısının yinelendiğini duyurdu.

Türkiye, Çin ve Hindistan’ın ardından Rus petrolünün en büyük üçüncü alıcısı konumunda.

Ayrıca Türkiye’nin durumu Avrupa’dan da farklı.

Ülke rafinerilerinin birçoğu teknik olarak Rus Urals tipi ağır ham petrolü işlemeye uygun.

Bu tedariki hızlıca Orta Doğu ya da Latin Amerika menşeli hafif petrolle değiştirmek hem maliyetli hem de verimi düşüren bir süreç.

Reuters verilerine göre, 2025 yılı Ocak–Ekim döneminde Türkiye’nin toplam ham petrol ithalatının yaklaşık %47’si (günlük 314 bin varil) Rusya kaynaklıydı.

Tüpraş ve STAR gibi rafineriler ithalatı kademeli olarak azaltmaya başlasa da, ikame kaynak bulmak zaman ve ciddi maliyet gerektiriyor.

Avrupa Hâlâ Bağımlı

Brüksel’in resmi verilerine göre, AB’nin Rus doğalgazına bağımlılığı 2021’de %45 iken, 2025’in ikinci çeyreğinde %12’ye geriledi.

Rusya’dan yapılan petrol ithalatı 2021’deki yaklaşık %27 seviyesinden 2024 itibarıyla yaklaşık %3’e geriledi; ancak Macaristan, Slovakya, Bulgaristan hâlâ bağımlı.

Macaristan ve Slovakya hâlâ boru hattı bağımlılığı nedeniyle yüksek oranda Rus gazı kullanıyor.

Almanya gaz alımını %45 lerden azaltarak Hollanda, Norveç, Katar ve ABD’den alım yapma yöneldi.

Rus kökenli işlenmiş petrol ürünleri ise az da olsa ithal ediliyor.

Ayrıca AB ülkeleri Ağustos 2025’te bile Rusya’dan 1,15 milyar avro tutarında fosil yakıt ithal etti.

Yani enerji bağımlılığı azalmış olsa da tamamen bitmiş değil.

Türkiye, enerji kaynaklarını çeşitlendirmek için Irak, Kazakistan, Libya ve Brezilya gibi ülkelerle temaslarını artırıyor.

Fakat kısa vadede Rusya’dan tam kopuş hem teknik hem ekonomik olarak kolay değil.

Türkiye üzerindeki enerji baskısı da bu denklemde Ankara’yı daha zor bir denge siyasetine itiyor.

Bir yanda NATO dayanışması, diğer yanda enflasyon ve özellikle dizel yakıtta fiyat dengesi...

Amerikanın petrolle derdi

Aynı tarzda olmasada benzer kaygı ABD siyasetinde de önemli.

Dünyadaki petrolün yaklaşık %20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor, çoğunlukla Asya ve Avrupa’ya gidiyor.

Buradaki akışta yaşanacak herhangi bir kesinti, küresel petrol fiyatlarını hızla yükseltebilir.

ABD kendi içinde yeterince petrol üretiyor.

Ancak yurtiçi fiyatlar, küresel göstergeler üzerinden şekillendiği için, fiyat artışları benzin ve dizel maliyetlerini yükseltip, nakliye ve taşıma giderlerini artırır.

Bu şekilde enflasyona yol açar kaygısı politikalara etki eden temel bir kaygı.

Suriyedeki üretim ABD için de Türkiye için devede kulak.

Esad zamanı "bu gelir rejime yaramasın" derdi vardı.

Yaptırımlar vardı.

Rusya'nın petrol kapasitesi ise ABD'ninkine denk.

ABD'nin başka gelirleri var, Rusya'nın yok.

Rusya’ya yönelik petrol yaptırımları, Batı ile Moskova arasında karmaşık bir ‘devlerin aşkı’ hikayesi anlatıyor.

Kazanan yok, piyasalar dalgalanıyor.

Fiyat artınca ABD hedef açısından kazanıyor zira Rusya gelir kaybediyor.

Trump beş gün önce "düştü" diye millete güzel haber verirken durum hızla değişti.

Özetle stratejik hedefin başarısı, sadece yaptırımların varlığına değil, küresel petrol fiyatlarının hangi seviyede seyrettiğine de bağlı.