Petrolde savaş baskısı

Haftalardır süren ABDİran gerilimi dün İsrail'in Tahran'a düzenlediği saldırıyla tırmanışa geçti. İran'ın füze kapasitesi, Hürmüz Boğazı'nı kapatması ve Çin'le yürüttüğü yeni silah anlaşmaları bölgedeki tansiyonu artırıyor. Jeopolitik belirsizlik ve arz endişeleri enerji piyasalarına yansımaya başladı. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgazın (LNG) önemli bir kısmının taşındığı İran, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin kontrolündeki Hürmüz Boğazı'nın kapanması, ilk günden petrol fiyatlarını yüzde 3 artırdı. Brent tipi ham petrolün fiyatı 73 dolar seviyesine yükseldi.

HÜRMÜZ NEDEN ÖNEMLİ?
Dünya ham petrolünün yaklaşık beşte biri, en dar noktası sadece 40 km genişliğinde olan, Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor. OPEC üyeleri Suudi Arabistan, İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Irak ham petrollerinin çoğunu boğazdan, özellikle Asya'ya ihraç ediyor. Dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğalgaz ihracatçıları arasında yer alan Katar LNG'sinin neredeyse tamamını boğazdan geçiriyor. Çin'in ithal petrolünün yüzde 45'i, Türkiye'nin ise yüzde 20'si Basra-Hürmüz koridorundan taşınıyor. Suudi Arabistan, ham petrol ihracatı için büyük ölçüde boğaza bağımlı ve buradan günde yaklaşık 5.5 milyon varil sevk ederek bölgede en yüksek hacme ulaşan ülke konumunda yer alıyor. İran'ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90'ı Çin'e gidiyor ve bu ihracat 2025'in ilk yarısında günlük ortalama 1.7 milyon varil seviyesindeydi. Boğazdan her ay yaklaşık 3 bin gemi geçiş yapıyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi'ne (EIA) göre, 2024'te günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol, küresel sıvı petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sine denk gelen yaklaşık 20 milyon varil ham petrol boğazdan geçti. Bu nedenle Hürmüz'ün kapanmasıyla küresel enerji arzı bir anda daralabilir ve petrol fiyatlarında keskin artışlar yaşanabilir. Geçen yıl da İran, ABD'nin nükleer tesislerine yönelik saldırılarının ardından boğazı kapatmayı düşünmüştü.

AKARYAKITA ZAM OLUR MU?
Petrol fiyatlarındaki artışın Türkiye'deki akaryakıt fiyatlarını da olumsuz yönde etkilemesi bekleniyor. Uzmanlar Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve petrol varil fiyatlarının hızla yukarı yönlü gitmesinin Türkiye'de akaryakıt fiyatlarına yakın vadede litrede yüzde 10 zam (6-7TL) şeklinde yansıyabileceğini kaydetti.

VARİL BAŞINA 150 DOLARA ÇIKABİLİR
Uluslararası veri şirketi Primary Vision Network Enerji ve Ekonomi Analisti Osama Rizvi, petrol fiyatlarındaki artışın enerji altyapısının hedef alınıp alınmamasına bağlı olacağını belirterek, "Ancak bu durumda bile petrol fiyatlarında yaklaşık yüzde 10'luk bir artış görülebilir. Eğer saldırı çok sınırlı kalırsa, pazartesi günü petrol fiyatlarında düşüş de yaşanabilir. Hisse senetlerindeki satış baskısı da saldırının şiddetine bağlı" dedi. Rizvi, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla petrol fiyatlarının varil başına 150 dolara kadar çıkabileceğini, küresel büyümenin yaklaşık yüzde 1.5 baskı altında kalabileceğini belirtti.

FİYATLARA YANSIMASI PAZARTESİ NETLEŞİR
PETROL Ürünleri İşveren Sendikası (PÜİS) Başkanı İmran Okumuş ise bölgedeki her gerilimin petrol fiyatlarını tırmandırdığını anlatırken, "İsrail ve ABD'nin İran'a saldırılarına devam etmesi petrol fiyatlarını hızla tırmandırır. Temennimiz gerilimin bir an önce son bulması. Piyasalar pazartesi saat 10 itibarıyla açıldığında akaryakıt fiyatları üzerindeki etkisi de net olarak ortaya çıkacaktır" değerlendirmesini yaptı

AKARYAKIT FİYATLARI NASIL BELİRLENİYOR?
AKARYAKIT fiyatları, Türkiye'nin de dahil olduğu Akdeniz piyasasındaki işlenmiş ürün fiyatlarının ortalaması ile dolar kurundaki değişiklikler baz alınarak rafineriler tarafından hesaplanıyor. Bu hesaplanma sonucunda dağıtım firmalarınca uygulanan fiyatlar, rekabet ve serbesti nedeniyle şirketler ve kentlere göre küçük değişiklikler gösterebiliyor.

OPEC+ BUGÜN TOPLANACAK
PETROL İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC+), İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından bugün olağanüstü toplanarak üretimi daha da artırma seçeneğini değerlendirecek. Suudi Arabistan ve Rusya öncülüğündeki grubun, üç aylık arz dondurma sürecinin ardından nisan ayından itibaren üretim artışını kademeli olarak yeniden başlatması öngörülüyordu.

GRAM ALTIN 8 BİN TL
Analistler, ABD-İsrail-İran savaşında tansiyonun düşmemesi halinde ons altının 5.450-5.600 dolara yükselebileceğini öngörüyor. Kapalıçarşı'da dün altının gramı 8 bin TL'yi geçti. Jeopolitik belirsizliğin uzun sürmesi durumunda fiyatların daha da tırmanabileceği yorumları yapılıyor. Muhtemel savaş senaryoları konuşulurken, son 1 ayda büyük finans kuruluşları ons fiyatını yukarı yönlü revize etmişti. JP Morgan 6.300, Deutsche Bank 6.000, UBS 5.900, Bank Of America 5.750 dolar hedef fiyat öngörüsü yapmıştı.

KRİPTO PARALAR DA DÜŞTÜ
KRİPTO para piyasasında da ABD ile İsrail'in İran'a düzenlediği saldırılarla satış baskısı arttı. Bitcoin ve Ethereum'da düşüş yüzde 3'ü, Ripple'da ise yüzde 5.5'i aştı. Bitcoin 63 bin 847 dolara, Ethereum 1.858 dolara, Ripple da 1.3 dolara geriledi. Kripto para piyasasının toplam değerini ifade eden Total Market ise yüzde 2.7 düşüşle 2.2 trilyon dolara indi. Halihazırda ABD'de teknoloji şirketlerine ilişkin "yüksek değerleme" endişelerinin devam etmesi piyasalarda risk algısının artmasına neden olurken, kripto para piyasasındaki düşüşleri de hızlandıran başlıca faktörler arasında yer alıyor.

Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin