‘Regl ağrısını tüm kadınlar yaşıyor, normal’ demeyin! Sözcü Gazetesi

Yaşam kalitesini en çok etkileyen hastalıklardan biri olan endometriozis (çikolata kisti) üreme çağındaki 10 kadından birinde görülüyor. Ancak bazı toplum çalışmaları hastalığın 6-7 kadından birini etkilediğine işaret ediyor…

Halen dünyada 190 milyon kadının sorunu olduğu tahmin edilen endometriozis, kadınları sosyal ve iş yaşamından uzaklaştırabiliyor.

‘’Bu nedenle, bireysel farkındalığın gelişmesi ve düzenli kontrollerle erken dönemde tanının konulması gerekiyor’’ diyen Kadın Hastalıkları- Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Doç. Dr. Pınar Yalçın Bahat, Endometriozis Farkındalık Ayı kapsamında, ileri dönemde kısırlığa neden olabilen hastalıkla ilgili bilinmesi gerekenleri anlattı…

Doç. Dr. Pınar Yalçın

GENETİĞE DİKKAT!

Endometriozisin kesin nedeni bilinmemekle birlikte genetik alt yapısının olduğu gösterilmiştir. Ailesinde şiddetli adet sancısı veya endometriozis öyküsü bulunan kadınlarda belirgin biçimde daha yüksek görüldüğü biliniyor.

Bu yüzden aile öyküsü biz hekimler için çok önemlidir. Bunun dışında çevresel faktörler de gelişmesine neden olur.

Hastaları doktor doktor dolaştırır

Endometriozis; her ay adet gördüğümüz rahim iç duvarına benzer bir dokunun rahim dışında, özellikle yumurtalıklarda yerleşmesiyle ortaya çıkan, kronik ve hormon bağımlı bir hastalıktır. Yumurtalık rezervine zarar vererek daha hızlı tüketilmesine neden olur. Bu nedenle üreme çağındaki kadınlar için infertilite (kısırlık) açısından önemlidir. Çoğu zaman sessiz ilerler ve tanısı gecikir. Genellikle hastaları doktor doktor dolaştıran ve nedeni psikolojik denilen kimi zaman da ağrı kesicilerle üzeri örtülen bir hastalıktır.

Bazen belirti de vermez!

Hastalığın en sık görülen belirtisi, adet sancısı ve gebe kalmada yaşanan zorluktur.

Ayrıca cinsel ilişki sırasında ağrı, idrar yaparken ve dışkılama esnasında yaşanan ağrı ve sürekli kasık ağrısı gibi bulgular da sık görülür.

Endometriozis hastala-rında kronik yorgunluk, kronik bacak ağrıları adet dönemi öncesi gerginlik semptomları da yaygın görülen sorunlardır. Ancak hastaların yüzde 10’unda hiçbir belirti vermeyebilir.

Çoğu zaman 10 yıl geç teşhis edilir

Endometrioziste en sık karşılaştığımız semptom “pelvik ağrı”dır. Endometriozis yalnızca bir jinekolojik hastalık değil, aynı zamanda kas iskelet sistemini etkileyen bir ağrı sendromuna dönüşebilen bir hastalıktır. Bu durumun merkezinde çoğunlukla pelvik taban kasları yer alır. Çünkü hastalığın en belirgin özelliği kronik kasık ağrısı ve şiddetli adet sancısıdır.

Ancak çoğu kez normal denilen regl dönemi ağrıları nedeniyle ortalama 10 yıl geç teşhis ediliyor…

‘’Bu ağrıyı herkes yaşıyor, normal” denen regl sancısı ile günlerini bir doğum sancısıyla geçiren kadınlar var. Dolayısıyla tedavinin kişiselleştirilmesi büyük önem taşıyor.

Ameliyatı kanser cerrahisi kadar zor

Medikal ve cerrahi teda-vi seçenekleri bulunan endo-metriozisin ameliyatı, kanser cerrahisi kadar zor ve deneyim gerektiren bir operasyondur. Medikal tedavisinde ise genellikle hormon bazlı tedaviler kullanılır. Bununla birlikte endometriozis; kronik bir hastalık olduğundan, tedavinin amacı yalnızca mevcut şikayetleri azaltmak değil, hastalığın ilerlemesini de kontrol altına almaktır. Özellikle bu dönemde birlikte seyrettiği östrojen dominansının yönetilmesi ve kronik enflamasyonun azaltılması önemlidir.

ÇİKOLATA KİSTİ Hangi yaşlarda  ortaya çıkar?

Üreme çağında sık görülmekle birlikte endometriozis her yaş grubunda ilk adetle birlikte görülmeye başlar. Menopoz döneminde de semptomları azalsa da maalesef görülmeye devam eder.

KLİNİK DEĞERLENDİRME ÖNEMLİ

Endometriozisin tüm dünyada bilinen kesin bir tanı yöntemi bulunmuyor. Şiddetli adet ağrısının normalleştirilmesi, ultrason gibi görüntüleme testlerinin temiz çıkması ya da şikayetlerin farklı alanlara yönlendirilmesi tanıyı zorlaştırabiliyor.

Endometriozis ağrısı; bağırsak, mesane, bel ve sırt bölgesine yansıyabilir. Bu durum, hastaların farklı branşlara yönlendirilmesine ve tanının bu nedenle de gecikmesine yol açabilir. Kan tahlilleri ve hormon testleri çoğu zaman normal çıkabilir.

Endometriozis yalnızca testlerle değil, klinik değerlendirmeyle anlaşılabilir.

Ancak özellikle semptomlarla hastalıktan şüphelenmekte ve ultrason ya da ameliyat esnasında endometrioma dediğimiz çikolata kistlerini ya da endometriozis lezyonlarını görerek tanı koyabiliyoruz.

Geç kalınmamalı

Tanının gecikmesi, yaşam kalitesinde düşüşe, infertilite riskinin artmasına ve kronik ağrının kalıcı hale gelmesine neden olabilir. Toplumsal farkındalığın artırılması ile kadınların başta adet sancısı olmak üzere diğer semptomları normalleştirmemesi ve düzenli hekim kontrollerini yaptırmasıyla erken tanı konulması en önemli noktadır. 

Yeni tanı yöntemleri üzerinde çalışılıyor

Endometriozis, birçok ülkede araştırmalarına en çok ödenek ayrılan hastalıkların başında geliyor. Günümüzde hastalığın tüm dünyada kabul edilmiş kesin bir tanı yöntemi bulunmamakla birlikte tükürük testiyle teşhis edilmesi gibi yeni tanı yöntemleri üzerinde çalışmalar sürüyor.