‘Program raydan çıkmadı’

İstanbul Finans Merkezi Ziraat Bankası Genel Müdürlük Oditoryumu’nda düzenlenen Dünya Gazetesi Ekonomi Zirvesi’nde yaptığı konuşmada Şimşek, enflasyondan konkordato haberlerine kadar birçok alanda ekonomi gündemine ilişkin  önemli değerlendirmelerde bulundu. İşte Şimşek’in verdiği mesajlardan önemli başlıklar: 

İKİNCİ EVREDEYİZ: “Programın ilk evresinde farklı bir tablo var. Program öncesinde cari açığın milli gelire oranı yüzde 5.3 civarlarındaydı, rezerv yetersizliği endişesi vardı. Koşullu yükümlülükler vardı. Dolayısıyla ilk yılımız aslında özü itibarıyla bu risklerin kontrol altına alınması, yönetilmesi süreciydi. Şimdi ikinci evredeyiz. Burada amacımız makro dengesizliklerin azaltılması. Dezenflasyon başladı ve devam ediyor. Mali disiplini yeniden tesis ediyoruz. Sürdürülebilir cari dengedeyiz. KKM’den çıkışı büyük oranda başardık. Şoklara karşı Türkiye’nin dayanıklılığını artırdık. 

YÜZDE 25-30 BANDI ZOR: Üçüncü evre gelecek yıl başlayacak. Bu evre bugüne kadarki kazanımları pekiştirecek yapısal dönüşümü içeriyor. Enflasyonun tek haneye doğru evirildiği, bütçe açığının kalıcı bir şekilde yüzde 3 ve altına doğru çekildiği, cari açığın yüzde 1 ve altında tutulduğu ve yapısal reformların çok daha güçlü bir şekilde sonuç verdiği bir evre olacak. Dolayısıyla bu program sonuç veriyor. 2022 sonunda enflasyon yüzde 65 civarıydı. 2023’te de yüzde 65 civarıydı. Geçen sene yüzde 44’e düştü. Bu bir ilerlemedir. Bu sene yüzde 33’e düşmüş durumda. Bu bir ilerlemedir. Bu sene yıl sonu enflasyonunda yüzde 25-29 bandını yakalamamız zor görünüyor.

NEDEN: Programı yaparken bir kuraklık ve tarımsal don öngörümüz yoktu. Küresel ticaret savaşları öngörümüz bu boyutlarda yoktu. İçeride yaşanan birtakım gelişmeleri öngörmemiz mümkün değildi. Bölgemizde bir savaş öngörümüz yoktu. Bütün bunlara rağmen dezenflasyon devam etti ve devam edecek. Son 1-2 aydaki rakamlar hiçbir şekilde algıyı da gerçekliği de değiştiremez. Çünkü şartlar dezenflasyon için hala elverişli ve devam ediyor.

BÜTÜN GÖSTERGELERDE İYİLEŞME: Gelecek sene kuraklık devam etmezse baz etkisi olacak. Yani gelecek sene bu aylarda gıda enflasyonunun etkisiyle manşet enflasyon çok daha hızlı bir şekilde düşecek. Uluslararası standartlarda en geniş tanımı dahi alsanız Türkiye rezerv yeterliliğini sağladı. Bakın IMF tanımına göre 2003-2023 döneminde rezerv yeterliliği 0.9 iken şu anda 1.15’lere çıkmış durumda. 1 ve üstü zaten yeter sayılıyor. Türkiye bunu sağlamış durumda. Türkiye’nin kredi risk primi düştü, kredi notumuz arttı. Bu program sonuç vermeseydi derecelendirme kuruluşları kredi notumuzu son iki yılda 2-3 kademe artırır mıydı? Benzer şekilde şirketlerimizin değerlemesi de önümüzdeki dönemde daha düşük Türkiye riskini yansıtmaya başlayacak. Büyüme toparlanacak.

HEDEF ENFLASYONA GÖRE DÜZENLEMELER: Dezenflasyon neden devam edecek? Çünkü para politikası, maliye politikası destekleyici, sıkı. Gelirler politikası destekleyici. Bir de önümüzdeki yıl için şunun altını çok net çizeyim; enflasyon beklentilerini etkileyen yeniden değerleme oranını, bütçe imkânları çerçevesinde, hedef enflasyon paralelinde belirlemeye çalışacağız. Yine maktu birtakım vergi artışlarını da hedef enflasyonun altında belirlemeye çalışacağız. Böylece Merkez Bankası’nın çabasına ilave destek vereceğiz. Negatif çıktı açığı yani uzun vadeli büyüme trendimize oranla büyümenin daha düşük düzeyde seyretmesi orta vadede devam edecek. Böylece negatif çıktı açığı üzerinden de dezenflasyon devam edecek. En önemli konulardan bir tanesi, ‘bu iş para politikasıyla olmaz’ eleştirileri... Öyle olacağını kim iddia ediyor ki? Yani bugüne kadar biz böyle bir iddiada bulunduk mu?”