PROF. DR. OSMAN MÜFTÜOĞLU Bağışıklığımızın gizli kahramanları

Bağışıklık sistemimiz, dünyanın en gelişmiş güvenlik organizasyonundan bile daha karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu sistemin en önemli silahlarından biri ise antikorlardır. Tıp dilinde "immünoglobulin" olarak adlandırılan bu özel proteinler, vücudumuza giren virüsleri, bakterileri, mantarları ve diğer yabancı maddeleri tanıyıp etkisiz hale getirmeye yardımcı olur.

Bugün sadece enfeksiyonlarla mücadelede değil; alerjilerden otoimmün hastalıklara, bağışıklık yetmezliklerinden kanser tedavilerine kadar pek çok alanda antikor düzeyleri önemli bilgiler vermektedir.

IgG: BAĞIŞIKLIĞIN HAFIZA BANKASI

IgG, kandaki antikorların yaklaşık yüzde 75-80'ini oluşturur. En tecrübeli ve en kalabalık bağışıklık gücüdür.

Bir enfeksiyon geçirdiğinizde veya aşı olduğunuzda bağışıklık sisteminiz o mikrobu hafızasına kaydeder. İşte bu hafızanın en önemli oyuncusu IgG'dir.

Bugün kızamık, hepatit, COVID-19 ve birçok enfeksiyona karşı gelişen bağışıklığın değerlendirilmesinde IgG testlerinden yararlanılmaktadır.

IgG düşükse ne olabilir?

● Sık enfeksiyon geçirme

● Sinüzit ve zatürre eğiliminde artış

● Bazı bağışıklık yetmezlikleri

● Protein kaybı ile giden hastalıklar

IgG yüksekse ne anlatabilir?

● Geçirilmiş enfeksiyonlar

● Kronik iltihabi hastalıklar

● Bazı otoimmün hastalıklar

● Karaciğer hastalıkları

● Nadir olarak bazı kan hastalıkları

Ancak tek başına yüksek IgG her zaman hastalık anlamına gelmez. Sonuç mutlaka klinik tablo ile birlikte değerlendirilmelidir.

IgA: SINIR KAPILARININ GÜVENLİK ŞEFİ

IgA, bağırsaklarımızda, solunum yollarımızda, gözyaşında, tükürükte ve anne sütünde bulunur.

Bağışıklık sisteminin "ilk temas noktası" savunmasını yönetir.

Özellikle son yıllarda bağırsak mikrobiyotası ile bağışıklık arasındaki ilişkinin anlaşılmasıyla IgA'nın önemi daha da artmıştır.

IgA düşükse ne olabilir?

● Tekrarlayan üst solunum yolu enfeksiyonları

● Bağırsak enfeksiyonlarında artış

● Alerjik hastalıklara yatkınlık

● Çölyak hastalığı ile ilişkili durumlar

İlginç bir bilgi: En sık görülen primer bağışıklık yetmezliği "selektif IgA eksikliği"dir.

IgA yüksekse ne anlatabilir?

● Kronik enfeksiyonlar

● Bazı karaciğer hastalıkları

● Otoimmün hastalıklar

● Kronik inflamasyon

IgM: ALARM ZİLİNİ ÇALAN ANTİKOR

Vücut yeni bir mikrop ile karşılaştığında ilk harekete geçen antikorlardan biri IgM'dir.

Adeta acil müdahale ekibi gibi çalışır.

Bu nedenle doktorlar bazı enfeksiyonların yeni mi yoksa eski mi olduğunu anlamak için IgM sonuçlarına bakarlar.

IgM yüksekse ne anlatabilir?

● Yeni geçirilmekte olan enfeksiyonlar

● Akut viral hastalıklar

● Bazı otoimmün hastalıklar

IgM düşükse ne olabilir?

● Bazı bağışıklık sistemi bozuklukları

● Enfeksiyonlara karşı savunmada zayıflama

IgE: ALERJİLERİN BAŞROL OYUNCUSU

IgE'nin asıl görevi parazitlerle mücadeledir. Ancak modern yaşamın değişen koşullarında çoğu zaman alerjik hastalıklarla birlikte anılır.

Polenler, ev tozu akarları, küf mantarları, hayvan tüyleri ve bazı gıdalar IgE yanıtını tetikleyebilir.

IgE yüksekse ne anlatabilir?

● Alerjik nezle

● Astım

● Egzama

● Besin alerjileri

● Parazit enfeksiyonları

Son yıllarda özellikle ağır astım ve alerjik hastalıkların tedavisinde IgE'yi hedefleyen biyolojik ilaçlar da kullanılmaya başlanmıştır.

IgE düşükse ne olur?
Genellikle klinik açıdan önemli bir sorun oluşturmaz.

IgD: BAĞIŞIKLIĞIN GİZEMLİ ÜYESİ

IgD uzun yıllar boyunca "ne işe yaradığı tam bilinmeyen antikor" olarak kabul edildi.

Ancak günümüzde yapılan çalışmalar, IgD'nin bağışıklık hücrelerinin eğitimi ve aktivasyonunda rol oynadığını göstermektedir.

Hâlâ hakkında öğreneceğimiz çok şey var.

BUGÜNÜN TIPINDA ANTİKORLAR NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?

Artık antikorlar sadece enfeksiyon göstergesi değildir.

● Bağışıklık yaşımızın değerlendirilmesinde

● Alerji araştırmalarında

● Otoimmün hastalıkların tanısında

● Kanser immünoterapilerinde

● Yeni nesil biyolojik ilaçların geliştirilmesinde

önemli roller üstlenmektedirler.

Başka bir deyişle antikorlar yalnızca bağışıklık sisteminin askerleri değil, aynı zamanda sağlık durumumuz hakkında bilgi veren biyolojik habercilerdir.

SON SÖZ

IgM alarmı verir.
IgA sınırları korur.
IgG hafızayı yönetir.
IgE alerjileri organize eder.
IgD ise perde arkasında sistemi düzenler.

Kısacası bağışıklık sistemi bir orkestraysa, antikorlar onun en önemli enstrümanlarıdır. Bazen eksik çalarlar, bazen fazla ses çıkarırlar. Ama sağlıklı olduğumuzda hepsi mükemmel bir uyum içinde çalışır ve bizi görünmez tehditlere karşı korurlar. Bu nedenle antikorlar gerçekten de bağışıklığımızın gizli kahramanlarıdır.