Petrolden 1,5 ay sonra iyi haber: Hürmüz açıldı Dünya Haberleri

ABD ve İran arasındaki barış görüşmelerinde olumlu gelişmeler olması ve Lübnan’da ateşkes ilanının ardından İran, 1,5 aydır kapalı tuttuğu Hürmüz Boğazı’nı açtı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, kararın Lübnan’daki 10 günlük ateşkes boyunca geçerli olacağını duyurdu. Tahran’a teşekkür eden Trump, Amerikan donanmasının Hürmüz’deki ablukasının ise anlaşma yüzde 100 sağlanıncaya kadar devam edeceğini söyledi.

İşgalci güç İsrail ile Lübnan arasında ilan edilen 10 günlük ateşkesin ardından, 1,5 ayı aşkın zamandır kapalı olan Hürmüz Boğazı da ticari gemilerin geçişine açıldı. Gelişme ABD ve İran arasında Pakistan arabulculuğunda hayata geçirilmesi hedeflenen ikinci tur görüşmelerinden hemen önce geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı dün sosyal medya hesabından Hürmüz Boğazı’nın ticari gemi geçişlerine yeniden açıldığını duyurarak, kararın yalnızca ateşkes süresiyle sınırlı olduğunu açıkladı. Arakçı, Lübnan’daki ateşkes doğrultusunda daha önce belirlenen koordineli güzergâh üzerinden tüm ticari gemilerin geçişine izin verildiğini belirtti. Devrim Muhafızları Ordusu'ndan yapılan açıklamada ise askeri gemilerin geçişinin halen yasak olduğu belirtildi. Dünya petrol ihracatının yüzde 20'si Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor.

PİYASALARI ETKİLEDİ

Yaklaşık bir buçuk aydır bölgedeki çatışmalar nedeniyle kısıtlı kullanılan boğazın yeniden açılması, küresel enerji piyasaları açısından kritik bir gelişme olarak değerlendirildi. Ancak Tahran yönetimi, bu adımın kalıcı bir politika değişikliği değil, yalnızca mevcut ateşkes sürecine bağlı geçici bir uygulama olduğunun altını çiziyor. Arakçı'nın açıklamsıyla petrol fiyatları ilk adımda yüzde 10 gerileyerek 88 dolar seviyesine düştü. Doğal gaz fiyatlarında da gerileme görülürken altın fiyatları yükselişe geçti.

TEŞEKKÜR VE UYARI

ABD cephesinde ise ABD Başkanı Trump, Arakçı'nın açıklamalarının ardından bir mesaj yayınladı. Trump Truth Social üzerinden yayınladığı mesajında "İran Hürmüz Boğazı'nın gemi geçişlerine açıldığını duyurdu, teşekkürler!" ifadesini kullandı. ABD Başkanı dün bir başka açıklamasında ise "Hürmüz'e ABD donanmasının uyguladığı ablukanın İran ile anlaşma yüzde 100 tamamlanana kadar süreceğini belirtti. Trump, İsrail'in de artık Lübnan'ı bombalamayacağını, "Bunu yapmaları ABD tarafından yasaklandı. Yeter artık" mesajıyla belirtti. ABD Başkanı, NATO'nun da Hürmüz'den uzak durması gerektiğini vurguladı. Trump, Pakistan Başbakanı ve Genelkurmay Başkanı'na da teşekkür ederken, gelişmeyi "Dünya için harika bir gün" diye yorumladı. ABD Başkanı Hürmüz'deki mayınları da İran ile birlikte temizleyeceklerini savundu.

URANYUM PAZARLIĞI

Amerika merkezli Axios internet sitesi de müzakerelere ilişkin haberinde, ABD yönetiminin, Tahran'ın elindeki zenginleştirilmiş uranyum stokunu teslim etmesi halinde, İran'ın 20 milyar dolarlık dondurulmuş varlığını çözmeye yönelik bir planlama yaptığını iddia etti. Haberde taraflar arasında bir mutabakat zabtı için istişareler yürütüldüğü de ileri sürüldü.

Ancak bu konuda iki taraftan çelişkili açıklamalar geldi. Trump, İran'ın "zenginleştirilmiş uranyumu çıkarmak için" ABD ile işbirliği yapacağını belirtirken İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Trump'ı yalanlayarak “İran’ın zenginleştirilmiş uranyumu hiçbir şekilde farklı bir yere taşınmayacaktır” dedi. Trump ayrıca, Bloomberg'e verdiği röportajda; İran'ın nükleer programını "süresiz" durduracağını ancak fonlarının serbest bırakılmayacağını belirtti.

İSLAMABAD'DA HAZIRLIK

Karara paralel olarak diplomatik trafik de hızlandı. Pakistan’ın başkenti İslamabad’da ikinci doğrudan görüşme için yoğun güvenlik önlemleri alınıyor. Kentte on binlerce güvenlik personelinin görevlendirildiği, hükümetin ise dünya liderlerine “tarihi” olarak nitelendirilen bir toplantı için açık davet gönderdiği belirtiliyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da Pakistan’ın bu süreçteki rolünü överek, ateşkesin sağlanmasında ve diplomatik temasların kolaylaştırılmasında “etkili bir rol” oynadığını ifade etti.

ATEŞKES SONRASI EVE DÖNÜŞ

Lübnan'da dün başlayan ateşkes sonrası, işgalci güç İsrail tarafından yerlerinden edilen binlerce Lübnanlı ülkenin güneyindeki evlerine dönmeye başladı. Çatışmalar nedeniyle yerinden edilmiş binlerce Lübnanlı aile, yetkililerin güneye doğru gitmemeleri uyarılarına rağmen evlerine dönme umuduyla yola koyuldu. Yollar onarılır onarılmaz, geniş çaplı yıkıma rağmen insanlar köylerine ve kasabalarına geri dönmeye başladılar. Lübnan’ın güneyine giden ana otoyolda uzun kuyruklar oluştu. Lübnanlı onlarca aile, Kasmiyeh Köprüsü’nde yapılan onarımın ardından köprüden geçerek yollarına devam etti. Çatışmaların başından bu yana Lübnan'da bir milyondan fazla kişi yerinden edildi.