Perge Antik Kenti’nde bulundu… Romalıların infaz arenası

ROMA döneminde Anadolu’nun en düzenli şehirlerinden biri olarak kabul edilen Perge Antik Kenti, önemli bir arkeolojik keşfe sahne oluyor. Antalya’nın Aksu ilçesinde yer alan Perge, Pamfilya Bölgesi’nin başkentliğini yapmış önemli antik kentler arasında yer alıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Geleceğe Miras projesi kapsamında, son yıllarda yürütülen kazı çalışmalarına hız verildi. Özellikle 2023-2025 sezonlarında gerçekleştirilen kazılarda kentte önemli buluntular ortaya çıkarılmaya başlandı. Bu süreçte stadyum-amfitiyatro kompleksi tamamen ortaya çıkarılırken, önceki bulguları hem doğrulayan hem de önemli ölçüde genişleten yeni mimari ve arkeolojik kanıtlar sağlandı.

Arenaya açılan ve vahşi hayvanların insanları parçalaması için salındığı ‘ölüm kapıları’...

İMPARATOR TACITUS YAPTIRDI

Birinci yüzyılda yapıldığı belirlenen stadyum-amfitiyatro kompleksinin milattan sonra 275 ile 276 yılları arasında Perge’de ikamet eden İmparator Tacitus’un saltanatı sırasında arenaya dönüştürüldüğü tespit edildi. Arenadan çıkarılan buluntular ile de Roma arkeolojik döneminde, hayvanlarla yapılan idam uygulamalarının ilk defa nasıl organize edildiğine dair önemli mimari verilere ulaşıldı. Arenaya ilişkin yaptığı araştırması ve tespitleri geçen şubat ayında Oxford Arkeoloji Dergisi’nde yayınlanan İstanbul Üniversitesi’nden Kazı Başkan Yardımcısı Dr. Aytaç Dönmez ile Perge’de bir araya geldik. Dönmez, arkeoloji dünyasını heyecanlandıran benzersiz mimari yapı hakkında Hürriyet’e şunları anlattı:

KANLI DÖVÜŞ OYUNLARI

“Gerek antik yazarlardan, gerekse de görsel kalıntılardan, mozaikler üzerinde betimlemeler var, insanların idam edildiklerini biliyoruz. Ancak bunların arkeolojik olarak ilk defa nasıl organize edildiğine dair mimari verilere ulaştık. Arenada her yerde kaideler var. Bu kaideler, geçen yıl mimari olarak ilk defa ortaya çıkarıldı dünyada. Yunanlar tragedya sahneliyor ya da stadyumlarda basit koşu oyunları, sportif faaliyetler, müzik, eğlenceler düzenliyorlardı. Ancak Roma daha çok kanlı dövüşleri ve görsel oyunları seviyor.

ÇIRILÇIPLAK ATILIYORLAR

Buradaki stadyum da milattan sonra 3’üncü yüzyılın sonunda bazı değişikliklerle amfitiyatro yapılmış. Önceki dönem stadyum yapısında bulunan seyirci girişleri de artık hayvan hücrelerine dönüştürülmüş. Hatta kapıları var, mekanizmaları var, hayvanların bağlandığı delikler, her şey ortada. Bir suçluyu çok fazla şekilde orada idam edebiliyorlar. Doğrudan kaidenin üzerine bir çarmıha geriyor. Üzerine hayvan salıyor. Ya da bunu daha farklı şekilde platform şeklinde yapıp insanı daha yukarı çıkarıyor. Hayvanlar rampalarla bu sefer yukarıya çıkıp insanı parçalıyor. Bunu yaparken de mitolojik karakterlere büründürüyor. Bazen Herakles bazen Orpheus oluyor. Çünkü bunlar mitolojide aslında ölümsüz kahramanlar, ama orada aslında o mitolojinin tam tersi olarak ölümü hak ediyorlar. Bu da zaten imparatorun aslında adaletinin tecelli ettiği bir yer. Yani o platformların üstünde ya da kaidelerde ya da tamamen çırılçıplak şekilde arenalara atıyorlar.”

VAHŞİ HAYVANLARIN SALINDIĞI ‘GİYOTİN’ KAPILAR

PERGE’de yan yana beş hayvan kapısı ortaya çıkarıldı. Roma arkeolojisinde bunun bir ilk olduğuna dikkat çeken Dr. Aytaç Dönmez, “Kapılar yan yana. Giyotin tarzında açılıyor. Vahşi hayvanlar, kaidelere bağlı insanları parçalamaları için  bu kapılardan bırakılıyor arenaya. Marcus Cicero’dan biliyoruz. Hayvan olarak Pamfilya Kaplanı, Anadolu Parsı aslında çok fazla kullanılıyor. Pamfilya’da çok fazla ele geçiyor bu parslar o zaman. Çok miktarda köpek kemiği de bulduk” diyor.

�

Cezalandırılan insanlar bu kaidelerde çarmıha geriliyordu.