Patatesler artık ayda yetişecek! Sürdürülebilir tarıma uzay katkısı Sözcü Gazetesi

Bilim insanları Ay yüzeyine benzer topraklarda patates yetiştirmenin mümkün olduğunu gösterdi. Oregon State Üniversitesi'nden (OSU) uzay biyoloğu David Hanry ve ekibi Ay regolitini laboratuvar ortamında yeniden canlandırarak patates üretmeyi başardı. Çalışmalardan elde edilen verim gösteriyor ki elverişli olması halinde ileride Ay yüzeyinde patates yetiştirilebilecek. 

Ay yüzeyini kaplayan regolit tabakası gevşek ve tozumsu bir yapıya sahiptir. Bu yüzey bitkilerin büyümesi için gerekli organik maddeleri içermiyor. Bilim insanları da ezilmiş mineraller ve volkanik kül karışımı kullanarak buna benzer bir Ay toprağı örneği elde etti. Elde edilen toprakta ne yazık ki organik içeriler eksik olduğundan bitkilerin burada yetişmesi imkansızdı. Ekip bu sorunu çözmek için solucan gübresi kullanmaya karar verdi. Araştırmalar karışıma yüzde 5 oranında solucan gübresi eklendiğinde ortamın patateslerin büyümesi için gerekli ortamı oluşturduğunu ve aynı zamanda Ay'ın zorlu koşullarını taklit ettiğini gösterdi.

Kaynak:Science.org

Deneye yaklaşık olarak iki ay sürdü. Yetiştirilen patatesler hasat edildi, dondurulup kurutuldu ve öğütüldükten sonra analiz edildi. Yapılan DNA incelemeleri bitkilerin stresle ilişkisinin genlerinin aktifleşmesini sağladığını gösterdi. ilginç şekilde ''Ay patatesleri'' geleneksel patateslerden daha yüksek bakır ve çinko içeriyordu. Bu ise insan tüketimi için potansiyel risk demek. Ancak bitkilerin besin değerleri geleneksel patatesler ile benzer düzeyde. Handy, bu durumun bitkilerin stresle başa çıkmak adına ekstra enerji harcamasına rağmen besin değerlerini koruması olarak açıklıyor. 

NASA'nın Jet Itki Laboratuvarı'ndan Ay bilimci Jared Long-Fox, çalışmanın önemli bir adım olduğunu fakat Ay'da doğal olarak bulunan vakum ve radyasyon gibi tehlikeleri ele almadığını belirtiyor. Ayrıca Long-Fox, deneylerin gerçek Ay toprağı üzerinde tekrarlanmasının önemine de dikkat çekiyor. Artemis programı kapsamında daha büyük ve çeşitli Ay örneklerinin elde edilmesinin bu gibi programların önünü açması bekleniyor. 

Handy ve ekibi arklı çeşitlerde patatesleri Ay toprağı örneklerinde test edeceklerini açıkladı. OSU'dan bitki biyokimyacısı Aymeric Goyer ise amaçlarının Ay'a en uygun olan patatesleri belirlemek ve gelecekte genetik seçim ile Ay'a adapte olarak türler geliştirmek olduğunu vurguluyor. Bu gelişmeler uzun vadede Ay'da sürdürülebilir tarım ve insanlı üsler için umut vadedici bir uzay katkısı adımı olarak görülüyor.