Paslı bir tanker dünyayı ayağa kaldırdı: Neden bu kadar dikkat çekti? Kremlin Trump ın bunu yapabileceğini hesap edemedi

Dün dünya gündeminin ilk maddelerinden biri, epey eski görünümlü paslı bir ham petrol tankeriydi.

Günlerce takip edilen ve Atlas Okyanusu'nda kuzeye doğru seyrederken ABD güçleri tarafından el koyulan tankere, aynı saatlerde Rusya ordusu da yetişmeye çalışıyordu.

300 metre uzunluğundaki gemi, el koyulduğu sırada petrol taşımıyordu ancak belli ki uluslararası tansiyonu bir üst seviyeye taşıyacak kadar da değerliydi. Peki neden?

'HAYALET FİLO'NUN PARÇASI MI?

The Guardian'ın aktardığına göre, bu konuda pek çok teori mevcut. Bazıları geminin gövdesinde çok değerli Rus silahlarının saklandığını iddia ediyor, bazıları ise geminin Washington ile Moskova arasındaki transatlantik güç mücadelesinde sembolik bir ganimet haline gelme potansiyeline dikkat çekiyor.

Öte yandan halihazırdaki adı Marinera olan geminin, Rusya, İran ve Venezuela'nın Batı'nın yaptırımlarından kaçınmak için kullandığı gölge veya "hayalet" filoların bir parçası olduğunu iddia edenler de var. Söz konusu hayalet gemilerin, yıllardır başta Çin olmak üzere dünyanın dört bir yanına kargo ve ucuz yakıt taşıdığı biliniyor.

Washington ve Avrupalı müttefikleri, uzun süredir yasadışı deniz ticaretine karşı önlem almaya çalışıyor. Bu çabalar, geçen ay kritik bir noktaya ulaştı.

Bunda, ABD'nin dünyanın en büyük petrol rezervlerini elinde bulunduran ve hayalet gemilerin en önemli varış noktalarından biri olan Venezuela yakınlarında faaliyet gösterip yaptırımları ihlal eden tankerlere deniz ablukası uygulaması etkili oldu.

ARALIKTA KAYBOLDU, YILBAŞINDA TEKRAR ORTAYA ÇIKTI

Eski adı Bella 1 olan Marinera, ablukadan kaçmaya çalışan bir düzine petrol tankerinden biri. Aralık ayında Karayip Denizi'nde yakalanmak üzereyken sinyali kesilen, yaklaşık iki hafta sonra Marinera olarak yeniden ortaya çıkan gemi, rotasını Rusya'nın kuzeyine çevirmişti. Gemi dün Atlas Okyanusu'nun dondurucu soğuk sularında seyir halindeyken ele geçirildi.

Gemi, Haziran 2024'ten beri ABD Hazine Bakanlığı'nın yaptırım listesinde bulunuyor. Buna gerekçe olarak geminin Hizbullah'a yasadışı kargo taşıması gösteriliyor.

ABD Sahil Güvenlik güçleri, aralık ayında Venezuela'ya doğru seyir halindeyken Karayipler'de gemiye çıkmaya çalıştı, ancak mürettebat bu girişime karşı durdu.

MARINERA'NIN ÖZELLİĞİ NE?

ABD geçmişte de hayalet filo gemilerine çıkarmalar yapmıştı. Örneğin geçen ay, ABD özel kuvvetler mensupları Venezuela açıklarındaki Skipper adlı tankere, helikopterlerden iple indi. Bu gemi 2022'den bu yana ABD Hazine Bakanlığı'nın yaptırım listesiydi.

Aynı şekilde dün Marinera'dan bir süre sonra, Karayipler yakınlarındaki uluslararası sularda seyreden bir tankere de ABD Sahil Güvenlik güçleri çıkarma yaptı.

O halde akla şu soru geliyor: Marinera'yı özel kılan şey ne?

Şöyle ki Skipper, Guyana bayrağı altında seyrediyordu. Marinera ise Rusya'da kayıtlı ve bayraklı bir gemi. Dolayısıyla Marinera'ya çıkarma yapmak çok daha büyük riskler taşıyor.

RUSYA ABD'YE DİPLOMATİK NOTA VERDİ

Aslına bakılırsa Marinera'nın Rus bandırası taşıması oldukça yeni bir olay. Tankerin mürettebatı Rusya bayrağını geminin gövdesine daha geçen ay çizdi. Ardından Moskova daha sonra Washington'a açık denizde takip faaliyetlerinin durdurulmasını talep eden resmi bir diplomatik protesto notası verdi.

Venezuela sularında faaliyet gösteren ve Rus bayrağına geçirilen tek tanker Marinera da değil üstelik. Moskova, hayalet filonun parçası olduğu bilinen gemilerin birçoğuna kendi bayrağını taktı. Böylece gölge filo göz önüne çıkmış oldu. Bu durum Moskova'nın Rusya'ya açıkça meydan okuması şeklinde yorumlandı.

"KREMLİN TRUMP'IN NE KADAR İLERİ GİDEBİLECEĞİNİ HESAPLAYAMADI"

Harvard Üniversitesi Davis Rus ve Avrasya Araştırmaları Merkezi'nden Craig Kennedy, The Guardian'a yaptığı açıklamada, Moskova'nın gemiyi tescil etme kararının, ABD'nin Venezuela'ya uyguladığı petrol ambargosunu atlatarak avantaj elde etme girişimi olabileceğini söyledi.

"Açık denizde Rus bayraklı bir gemiyi ele geçirmek, Rusya'nın gemi üzerindeki münhasır yargı yetkisi iddialarını göz ardı etmek anlamına gelir" diyen Kennedy, Moskova'nın ABD'nin Rus bayraklı bir gemiye çıkmayacağını varsaymış olabileceğini de sözlerine ekledi.

Ne var ki Kennedy'e göre Kremlin, Trump'ın ne kadar ileri gidebileceğini hesaplayamadı. Zira ABD güçlerinin düzenlediği şafak baskınında Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşi Cilia Flores, gözaltına alınarak yargılanmak üzere New York'a götürüldü.

Kennedy, "Rusya, ABD'nin ablukasına müdahale ederek avantaj elde etmeye çalışıyordu. Ancak bu girişim geri tepti" dedi.

RUSYA DENİZALTI GÖNDERDİ

Öte yandan gemide Moskova için değerli bir şey taşındığını öne sürenler de var. Gemide petrol bulunmadığı biliniyor ancak daha önce İran ile Venezuela arasında kat ettiği rotanın, silah veya başka bir yasadışı kargonun taşınması için kullanılmış olabileceğine inanılıyor.

The Wall Street Journal'ın aktardığına göre, Moskova bu hafta riski artırarak, aralarında bir denizaltının da bulunduğu deniz kuvvetlerini Marinera'ya eşlik etmek üzere Atlas Okyanusu'na gönderdi. Bu gelişmenin haberi, Washington'un geminin "ABD yaptırımlarını ihlal ettiği" gerekçesiyle ele geçirildiğini duyurmasından birkaç saat önce yayınlandı.

İNGİLİZ ORDUSU DA DESTEK VERDİ

Anlaşılan o ki ABD izleme uçakları dünkü operasyondan önce günlerce gemiyi takip etti. Aynı şekilde İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri'ne ait bir casus uçağı da geminin rotası üzerinde uçmuş gibi görünüyor.

Uçuş takip platformları, bir RAF RC-135W Rivet Joint izleme uçağının salı günü Lincolnshire'daki Waddington hava üssünden geminin bulunduğu Atlantik bölgesine doğru yola çıktığını gösterdi.

İngiliz ordusu, "üs dahil önceden planlanmış operasyonel destek" sağladıklarını açıkladı. Son günlerde izleme verileri ve gözlemciler, helikopter taşıyabilen C-17 Globemaster III dahil olmak üzere ABD ordusunun ani bir akını olduğunu gösterdi ve Marinera'ya karşı yakın zamanda özel bir operasyon düzenleneceği yönünde spekülasyonlara yol açtı.

HAZIRLIKLAR DİKKAT ÇEKİCİ

ABD güçleri gemiye çıkmadan önce konuşan, İngiltere'nin Moskova eski savunma ataşesi John Foreman, ABD'nin tankeri izleme ölçeğinin ve uçakları yakınlardaki İngiltere'ye taşıyarak ele geçirme hazırlıklarının dikkat çekici olduğunu söyledi.

Günümüzde savunma analisti olarak çalışan Foreman, "ABD neden tüm bu varlıklarını sadece bir petrol tankeri için İngiltere'ye yerleştirdi? Venezuela'ya giden Rus silahları olabilir mi?" yorumunu yaptı.