ÖZLEM DOĞANER Yetenek savaşı başladı

Turizm sezonunun tam ortasındayız. Dünyanın en önemli turizm ülkelerinden biri olan Türkiye'de oteller dolu, restoranlar yoğun, üretim devam ediyor. Üstelik artık ucuz bir ülke de değiliz. Buna rağmen turizmde ciddi bir istihdam sorunu yaşanıyor. Son yasal düzenleme turizme bir nebze nefes olsa da pek çok sektörden aynı cümleyi duyuyoruz: "Çalışacak insan bulamıyoruz."
Aslında yaşanan sorun işsizlik değil, yetenek açığı. Üstelik bu yalnızca Türkiye'nin değil, dünyanın yeni ekonomik gerçeği.
ManpowerGroup'un 41 ülkede 39 binden fazla işverenle gerçekleştirdiği 2026 Küresel Yetenek Açığı Araştırması da bunu doğruluyor. Dünya genelinde işverenlerin yüzde 70'ten fazlası ihtiyaç duyduğu yeteneklere ulaşmakta zorlanıyor. Türkiye'de ise bu oran yüzde 78'e yükselmiş durumda. Geçen yıl 21'inci sırada bulunan Türkiye'nin bu yıl 12'nci sıraya yükselmesi, sorunun büyüdüğünü gösteriyor.
Araştırmanın en dikkat çekici sonucu ise yapay zeka. İlk kez yapay zeka modeli geliştirme ve yapay zeka okuryazarlığı, küresel ölçekte işverenlerin en zor bulduğu beceri haline geldi. Mühendislik ve bilgi teknolojileri bile geride kaldı. Türkiye'de ise üretim ve imalat ilk sırada yer alırken onu yapay zeka becerileri takip ediyor. Sanayi üretmeye devam ediyor ancak artık dijital üretim için dijital yetenek arıyor.
Yetenek açığı yalnızca teknik bilgiyle sınırlı değil. Hem Türkiye'de hem dünyada en kritik davranışsal yetkinlikler iletişim, ekip çalışması, profesyonellik ve değişime uyum olarak öne çıkıyor. Diploma artık tek başına yeterli görülmüyor; öğrenme isteği ve problem çözme becerisi de en az teknik bilgi kadar önem kazanıyor.
İş gücü piyasasının diğer yüzü ise daha çarpıcı. ManpowerGroup'un 19 ülkede yaklaşık 14 bin çalışanla hazırladığı 2026 Global Yetenek Barometresi, çalışanların ruh halini ortaya koyuyor. Çalışanların yüzde 49'u her gün yüksek stres altında olduğunu, yaklaşık üçte ikisi ise tükenmişlik yaşadığını söylüyor. Daha da önemlisi, çalışanların yüzde 60'ı aktif olarak yeni iş arıyor.
Yapay zeka burada da belirleyici. Çalışanların yüzde 45'i işinde düzenli olarak yapay zeka kullanırken, yüzde 43'ü önümüzdeki iki yıl içinde otomasyon nedeniyle işinin değişeceğinden endişe ediyor.
ManpowerGroup Türkiye Genel Müdürü Feyza Narlı'nın şu tespiti bu dönüşümü özetliyor: "Yapay zeka işleri ortadan kaldırmıyor, işleri dönüştürüyor." Narlı'ya göre şirketlerin rekabette öne çıkabilmesi için yalnızca yeni çalışan bulmaları değil, mevcut çalışanlarına yeni beceriler kazandırmaları ve yapay zeka okuryazarlığını yaygınlaştırmaları gerekiyor.
Bir de küresel jeopolitik riskler var. İstihdama Genel Bakış Araştırması, enerji fiyatları ve tedarik zincirlerindeki belirsizliğin küresel işe alım beklentilerini zayıflattığını gösteriyor. Avrupa'da büyüme yavaşlıyor, Orta Doğu'da işverenler daha temkinli hareket ediyor.
Türkiye ise bu tablo içinde görece güçlü duruyor. 3. çeyrek için net istihdam görünümü 24 puanla geçen yılın 6 puan üzerinde. Özellikle profesyonel, bilimsel ve teknik hizmetler sektöründeki 35 puanlık beklenti dikkat çekiyor.
Narlı, yüksek finansman maliyetleri ve bölgesel belirsizliklere rağmen Türkiye'de işveren güveninin korunmasını ekonominin dayanıklılığına bağlıyor. Ancak teknoloji, yenilenebilir enerji ve nitelikli üretimde uzman çalışan bulmanın hala en büyük sorunlardan biri olduğunun da altını çiziyor.
Önümüzdeki yıllarda ülkeler yalnızca sermaye ya da doğal kaynaklarla değil, yetişmiş insan gücüyle rekabet edecek. Yapay zekayı geliştiren, kullanan ve insan kaynağını sürekli eğiten ekonomiler öne çıkacak. Çünkü yeni çağın en değerli sermayesi artık para değil, nitelikli insan.

***

15 TEMMUZ: MİLLETİN DESTANSI DİRENİŞİ
15 Temmuz, milletimizin yüreğinde kor gibi yanan vatan sevgisinin, iradesine ve bağımsızlığına nasıl sahip çıktığının unutulmaz bir nişanesidir. O karanlık gecede milyonlarca insan, korkuya teslim olmadan, canını hiçe sayarak sokaklara döküldü; tanklara, kurşunlara karşı imanıyla, cesaretiyle dimdik durdu. Hain darbe girişimi, milletimizin sarsılmaz birlik ve beraberliği karşısında yerle bir oldu. 15 Temmuz'un 10. yıl dönülünde vatan uğruna gözünü kırpmadan ölüme dimdik yürüyen kahramanlarımızı rahmetle, gazilerimizi sonsuz minnetle anıyorum. Allah bir daha ülkemize böyle acılar yaşatmasın.