Otoyol çalışması sırasında ortaya çıktı: 150 metrekareden büyük Sözcü Gazetesi

Kudüs ile Tel Aviv’i birbirine bağlayan otoyolun genişletilmesi sırasında iş makinelerinin zemine ulaşmasıyla antik döneme ait dev bir arkeolojik yapı tespit edildi. İsrail Eski Eserler Kurumu adına Miriam Avissar liderliğinde gerçekleştirilen kurtarma kazılarında, 17 metreden uzun ve 9 metre genişliğinde, kesintisiz bir kompozisyona sahip mozaik taban tamamen ortaya çıkarıldı.

Penn Müzesi verilerine göre 3. yüzyılın sonu ile 4. yüzyılın başı arasında yapıldığı belirlenen mozaik; geometrik paneller içine işlenmiş egzotik hayvanlar, kuşlar, balıklar, fantastik deniz canlıları ve iki büyük ticaret gemisi tasvirinden oluşuyor.

Yapılan incelemelerde, mozaikte yer alan figürlerin farklı coğrafyalara ait sanatsal üslupları bir araya getirdiği saptandı:

Doğu Akdeniz dışındaki bölgelere ait hayvan tasvirlerinin yanı sıra Roma dünyasında venationes olarak bilinen arena dövüşlerine atıfta bulunan sahneler yer alıyor.

Deniz sahnesinin merkezinde bulunan iki ticaret gemisi, dönemin Akdeniz rotalarında kullanılan gemi tiplerinin teknik detaylarını yansıtıyor. Gemilerin etrafında ise balık figürleri ve mitolojik deniz canlıları birlikte resmediliyor.

Taban panelinde yer alan balık dolu sepet motifi ve geometrik ızgara düzeninin, Kuzey Afrika ve Batı Roma sanatsal modelleri ile Doğu Akdeniz tekniklerinin birleşimi olduğu kaydedildi.

Kompozisyonun genelinde hareketli canlı ve nesne tasvirleri hakim olmasına karşın merkezde hiçbir humanoid/insan figürüne yer verilmediği görüldü.

Konservasyon çalışmaları sırasında mozaiğin alt harç katmanında antik dönem işçilerine ait el ve ayak izleri tespit edildi. Yapılan üslup analizleri, eserin Roma İmparatorluğu genelinden gelen görsel modelleri yerel tekniklerle birleştiren zanaatkarlar tarafından inşa edildiğini gösterdi.

Antik çağda "Lydda" olarak bilinen ve stratejik bir ticaret rotası üzerinde yer alan Lod kentinin, söz konusu dönemde tekstil üretimi ve ticari hareketlilik sayesinde önemli bir konuma sahip olduğu ifade edildi.

Keşfin ardından koruma amacıyla geçici olarak tekrar üzeri kapatılan mozaik paneller, daha sonra uzman ekiplerce parçalar halinde zeminden sökülerek laboratuvar ortamına taşındı. Eser, kentsel yapılaşma ve altyapı çalışmalarının etkilerinden uzaklaştırılarak müze ortamında sergilenmek üzere koruma altına alındı.