Otomobilden konserve kutusuna: Küresel alüminyum arzı tepetaklak oldu! Sözcü Gazetesi

Bolluğu ve düşük maliyetiyle imalatçıların gözdesi olan alüminyum, bugünlerde karmaşık ve kırılgan tedarik zinciri ağının kurbanı olma yolunda. İran ile yaşanan savaş, sektördeki hassas dengeleri gün yüzüne çıkarıyor. Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve dökümhanelere yönelik doğrudan saldırılar, dünya genelindeki üreticiler için kritik bir kaynak olan bölgede büyük üretim kayıplarına yol açtı.

Yaşanan arz şoku, piyasa tarihinin en büyük krizlerinden biri olma tehdidini taşıyor. Hafif ve kolay şekillendirilebilir bir metal olan alüminyumun tüketici elektroniğinden gıda paketlemeye, inşaattan havacılık ve otomotiv sanayine kadar her alanda kullanılması, krizin etkilerinin küresel ekonominin tamamında hissedilmesine neden oluyor.

FİYATLARDAKİ HAREKETLİLİĞİN PERDE ARKASI

İran savaşının başlangıcından bu yana alüminyum fiyatları oldukça dalgalı bir seyir izliyor. Fiyatlar önce 2022'den bu yana en yüksek seviyesine tırmandı, ardından ekonomik daralma endişeleriyle bir miktar gevşedi. Ancak Mart ayı sonunda İran’ın insansız hava araçları ve füzelerle Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn’deki iki önemli üretim tesisini hedef almasıyla fiyatlar yeniden sıçradı.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, söz konusu tesislerin ABD ordusuna tedarik sağladığını iddia ederek saldırıları ABD-İsrail operasyonlarına bir misilleme olarak nitelendirdi. Bölgenin en büyük dökümhanelerinden biri olan BAE'deki tesis faaliyetlerini durdurmak zorunda kalırken, operasyonların yeniden başlamasının bir yılı bulabileceği açıklandı. Londra Metal Borsası'ndaki alüminyum vadeli işlemleri, tüccarların küresel bir arz daralmasını fiyatlamaya başlamasıyla Nisan ayı boyunca yükselişini sürdürdü.

8 Nisan'da İran ile ABD arasında bir ateşkes anlaşmasına varılmasına rağmen, 17 Nisan itibarıyla Hürmüz Boğazı büyük ölçüde kapalı kalmaya devam etti. Analistler, fiyatların 2022'deki Ukrayna Savaşı döneminde görülen 4.000 dolar barajını aşabileceği konusunda uyarıyor.

ORTA DOĞU ALÜMİNYUM TEDARİK ZİNCİRİ İÇİN NEDEN KRİTİK?

Körfez ülkeleri, on yıllardır ucuz enerji kaynaklarını kullanarak küresel çapta rekabetçi bir alüminyum endüstrisi inşa etti. Alüminyum üretimi yüksek miktarda elektrik gerektirdiği için bu strateji, bölgenin petrole bağımlılığını azaltma planlarının merkezinde yer alıyor.

BAE, Katar, Suudi Arabistan ve Umman gibi ülkeler günümüzde alüminyum dökümünün ana merkezleri haline gelmiş durumda. Orta Doğu, küresel üretimin yaklaşık %9'unu karşılıyor. Bölgedeki tesisler yıllık 6 milyon tondan fazla kapasiteye sahipken, son saldırılarda hedef alınan iki tesis tek başına 3,2 milyon tonluk bir üretim gücünü temsil ediyor.

Bölgenin küresel piyasadaki asıl önemi ise üretimin büyük kısmının Avrupa ve Kuzey Amerika'ya ihraç edilmesinden kaynaklanıyor. Avrupa Birliği’nin alüminyum ithalatının yaklaşık dörtte biri Körfez bölgesinden sağlanıyor.

SAVAŞ SEKTÖRÜ NASIL FELÇ ETTİ?

Tesislerin doğrudan hedef alınmasından önce bile Hürmüz Boğazı’nın kapanması, boksit cevherinden elde edilen alümin ham maddesinin bölgeye girişini engellemeye başlamıştı. Avustralya ve Gine gibi ülkelerden gelen bu ham madde akışının kesilmesi, üretimi durma noktasına getirdi.

Katar merkezli Qatalum, 12 Mart'ta üretimi %40 oranında azaltacağını açıklarken; Aluminium Bahrain (Alba) 15 Mart'ta kapasitesinin beşte birini kapattığını duyurdu.

ALÜMİNYUM KULLANIM ALANLARI NELERDİR?

Hafifliği, dayanıklılığı ve korozyona karşı direnciyle bilinen alüminyum, modern sanayinin vazgeçilmezidir:

Ulaşım: Uçak gövdeleri ve otomobil parçaları.

Ambalaj: İçecek kutuları ve folyolar.

İnşaat: Çelikten sonra en çok kullanılan ikinci metal; özellikle yüksek binaların dış cephe ve doğramalarında.

Teknoloji: Akıllı telefonlar, dizüstü bilgisayarlar ve diğer tüketici elektronikleri.