Orta Doğu yu değiştirecek anlaşma mı? Vance: Körfez ülkeleri bu mutabakatı destekliyor

HABERLER DÜNYA

Orta Doğu'yu değiştirecek anlaşma mı? Vance: Körfez ülkeleri bu mutabakatı destekliyor JD Vance, İran ile varılan mutabakatın nükleer denetçilerin ülkeye dönüşünü ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarının imhasını içerdiğini belirterek, anlaşmanın bölgesel istikrar sağlayacağını savundu. Orta Doğu'yu değiştirecek anlaşma mı? Vance: Körfez ülkeleri bu mutabakatı destekliyor

GİRİŞ 16.06.2026 11:22 GÜNCELLEME 16.06.2026 11:52

İlk Yorum Yapan Sen Ol

NSosyal'de Paylaş Facebook'ta Paylaş X'te Paylaş

ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, İran ile imzalanan mutabakat zaptına ilişkin yaptığı açıklamada, "Anlaşmanın temel unsurlarından biri Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) ve ABD'nin İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunu imha etmesine yardımcı olacak olmasıdır. Bu mutabakat zaptında çok açık bir şekilde belirtilmiştir" dedi.

ABD BAŞKAN YARDIMCISI VANCE: "UAEA VE ABD, İRAN’IN URANYUM STOKUNU İMHA ETMESİNE YARDIMCI OLACAK"

ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, İran ile imzalanan mutabakat zaptına ilişkin ABD medyasına açıklama yaptı. ABD televizyon kanalı NBC’ye konuşan Vance, İran ile yapılan anlaşma kapsamında nükleer denetçilerin İran’a geri dönmesine izin verileceğini söyledi. ABD Başkan Yardımcısı Vance, "Aslında anlaşmanın temel unsurlarından biri Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) ve Amerika Birleşik Devletleri’nin İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunu imha etmesine yardımcı olacak olmasıdır. Bu mutabakat zaptında çok açık bir şekilde belirtilmiştir" ifadelerini kullandı.

Her iki ülkenin de üzerinde anlaştığı ve savaşı sona erdirmeye yönelik bir çerçeve niteliği taşıyan mutabakat zaptının metninin yayımlanacağını belirten JD Vance, "Mutabakat zaptının metniyle ilgili değil, uygulamayla ilgili çözülmesi gereken bazı teknik ayrıntılar var. İranlılarla görüştük ve bölgedeki çeşitli taraflarla istişarelerde bulunduk. Katarlılar ve Pakistanlılar bu özel anlaşmanın arabuluculuğunda çok yardımcı oldular ve ardından başkan bunu kamuoyuna açıklamak istediğine karar verdi" dedi.

"ONLARIN NORMAL BİR ÜLKE GİBİ DAVRANMASINI İSTİYORUZ"

Nükleer denetimlerin başlayacağı tarihin Cuma günü belli olacağını aktaran ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, "Ancak beklentimiz şu ki; bu konuda geniş çaplı bir mutabakat bulunduğu ve bu özel mesele üzerinde çok fazla anlaşmazlık olmadığı için bunun çok hızlı gerçekleşmesi gerekir" şeklinde konuştu.

İran’ın anlaşmaya uyması halinde çeşitli faydalar sağlayacağını aktaran Vance, "Bizim görmek istediğimiz de budur. Onların normal bir ülke gibi davranmasını istiyoruz. Başarılı bir ülkeye sahip olmalarını isterim, ancak yalnızca uzun vadede nükleer silah geliştirmemeyi taahhüt etmek için gerekli olanı yaparlarsa" ifadelerini kullandı.

Vance, Eski ABD Başkanı Barrack Obama’nın yaptığı, Trump yönetiminin İran ile yapacağı anlaşmanın 2015’teki nükleer anlaşmadan önemli ölçüde farklı olmayacağı yönündeki eleştirilerine de karşılık verdi. JD Vance, "Her şeyden önce, bunun temelde doğru olmadığını düşünüyorum. Obama dönemindeki Kapsamlı Ortak Eylem Planı’na (JCPOA) dönersek, yapılan şey hızlanan İran nükleer programını ele almak ve İranlılara bu programı durdurmaları için esasen rüşvet vermekti. Şimdi ise tamamen farklı bir konumdayız. İran’ın nükleer programı tamamen yok edildi ve bizim söylediğimiz şu: Onu yeniden inşa etmeyeceğinize dair uzun vadeli taahhütte bulunun; bunun karşılığında da beraberinde gelen faydaları elde edin" dedi.

İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden hizmet ücreti alma planlarına da değinerek, "Öncelikle anlaşmanın söylediği şu: Nihai anlaşmayı müzakere ettiğimiz 60 günlük süre boyunca Hürmüz Boğazı’na giriş ve çıkış ücretsiz olacak. Dolayısıyla burada çok açık olan şey; İran'daki bazı çevreler, anlaşmanın İran'a sağlayacağı avantajları öne çıkarırken, ABD'nin elde edeceği kazanımlardan pek bahsetmeyecek" diye konuştu.

"İRANLILARIN NE KADAR CİDDİ OLDUKLARINI GÖRECEĞİZ"

ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, Fox News’te Hannity programına yaptığı açıklamada, İran’ın ABD ile yapılan anlaşma kapsamındaki taahhütlerini yerine getirmemesi halinde ne olacağına ilişkin soruyu cevapladı. ABD Başkan Yardımcısı, "Eğer yapacaklarına söz verdikleri şeyleri yapmazlarsa, anlaşmanın sağladığı hiçbir faydadan yararlanamazlar. Başkan'ın da söylediği gibi tüm kozlar bizim elimizde. İlerleme kaydedebilmek için ihtiyaç duydukları rahatlamayı elde edemezlerse ekonomik olarak çok zor durumda kalmaya devam edecekler" ifadelerini kullandı.

Saldırıların da yeniden başlayabileceğini ima eden JD Vance, "Başkan Trump'ı uzun zamandır tanıyorum. Bunun anlamı bombardımanlara geri dönmek olabilir derim. Olabilir. Gerçekten olabilir ve o bunu yapar. Tereddüt edeceğini sanmıyorum. Bu, ablukanın yeniden uygulanması anlamına da gelebilir" şeklinde konuştu.

Tahran yönetiminin öngörülemez olduğunu söyleyen Vance, Körfez ülkelerini kastederek, "Onlar da hiçbir şeye tam olarak inanmıyorlar. Emin değiller. İranlıların beş yıl sonra ne yapacağını kestiremiyorlar ama anlaşmayı gerçek bir fırsat olarak görüyorlar. Bu yüzden bu yolda ilerleyeceğiz. İranlıların ne kadar ciddi olduklarını göreceğiz" dedi.

"ABD’Lİ VERGİ MÜKELLEFLERİNİN PARASINDAN TEK BİR KURUŞ BİLE ALMAYACAKLAR"

Trump'ın nihai hedefinin rejim değişikliği değil, Tahran'ın davranışlarını değiştirmesi olduğunu belirten JD Vance, "İran'ın normal bir ülke olmasını istiyor. Bunun gibi davranmaları gerekiyor" diye konuştu.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran'a ABD hükümeti tarafından para verileceği yönündeki haberlere de cevap vererek, "Hayır! ABD’li vergi mükelleflerinin parasından tek bir kuruş bile almayacaklar. Asla. Nokta. Bunun yanına bile yaklaşamazlar. Amerikan medyası, müzakere ettiğimiz anlaşma metninde hiçbir karşılığı olmayan ve gerçeklikle ilgisi bulunmayan Devrim Muhafızları'nın propaganda ve söylemlerini olduğu gibi alıyor" ifadelerini kullandı.

"BU ANLAŞMAYI KÖRFEZ ARAPLARI SEVİYOR, ÇÜNKÜ BUNUN ORTA DOĞU'YU TEMELDEN DÖNÜŞTÜREBİLECEK BİR ANLAŞMA OLDUĞUNU BİLİYORLAR"

Muhtemel bir nükleer anlaşma kapsamında ABD'nin İran'ın yükümlülüklere uyup uymadığını nasıl doğrulayacağına ilişkin soruya ise JD Vance, sıkı bir denetim mekanizmasının bu anlaşmayı eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde yapılan Kapsamlı Ortak Eylem Planı’ndan (JCPOA) ayıracağını savundu.

Vance, "Obama dönemindeki ilk JCPOA'ya dönüp bakarsanız, birkaç büyük sorun vardı. Körfez ülkeleri, Obama anlaşmasından nefret ediyordu. Neden? Çünkü bunun İran'ı kötü niyetli bir aktör olarak güçlendirdiğini düşünüyorlardı. İran kötü davranışlarını sürdürürken onu daha da zenginleştirdi" dedi.

Bölgedeki ülkelerin mevcut mutabakat zaptını desteklediğini, çünkü bunun Orta Doğu'yu kökten değiştirebileceğine inandıklarını söyleyen Vance, "Bu anlaşmayı Körfez Arapları seviyor çünkü bunun Orta Doğu'yu temelden dönüştürebilecek türden bir anlaşma olduğunu biliyorlar" diye konuştu.

"TEMELDE TOP İRANLILARIN SAHASINDA, ÇÜNKÜ NE OLURSA OLSUN BİZ DAHA İYİ DURUMDAYIZ"

İki ülke arasındaki ilişkilerin bir sonraki aşamasını İran'ın belirleyeceğini söyleyen JD Vance, "Temelde top İranlıların sahasında çünkü ne olursa olsun biz daha iyi durumdayız. Hangi yolu seçerlerse seçsinler, nükleer programları yok edildi. Hangi yolu seçerlerse seçsinler, Hürmüz Boğazı açık. Hangi yolu seçerlerse seçsinler, konvansiyonel orduları yok edildi. Bu, İranlılara normal bir ülke olup olmama seçeneği sunuyor, ancak onlar neyi seçerse seçsin ABD çok daha güçlü bir konumda" ifadelerini kullandı.

Washington ile Tahran arasında şimdiye kadar görülmemiş düzeyde doğrudan iletişim kurulduğunu vurgulayan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, "İran liderliğiyle hiçbir zaman bu düzeyde doğrudan iletişimimiz olmadı. Elbette önceki nesil İran liderleri artık yok; son dönemde yaşananlar sayesinde. Sistemleriyle ilgili bana ilginç gelen şey, normalde sertlik yanlısı olduğunu düşündüğüm insanların bile, son 40 yılda yaptığımız şeylerin belki de hata olduğunu söylemeye başlamaları. Doğrulama yapıyoruz ve elimizi uzatıp şunu söylüyoruz: ‘Eğer siz değişmeye hazırsanız, biz de sizinle ilişkilerimizi değiştirmeye hazırız’" dedi.

"EĞER İRANLILAR ORTA DOĞU GENELİNDE TERÖRİZMİ FİNANSE ETMEYİ DURDURMAYA İSTEKLİYSE O ZAMAN BİZ DE ONLARLA OLAN İLİŞKİMİZİ KÖKTEN DEĞİŞTİRMEYE HAZIRIZ"

Vance, anlaşma hakkında çok sayıda yanlış bilginin dolaştığını belirterek, "ABD'den İran'a 24 milyar dolar gönderileceğine dair iddialar gördüm. Bu rakam tamamen yanlış, tamamen uydurma" diye konuştu.

Anlaşmanın detaylarını aktaran Vance, mutabakat zaptının temel olarak Hürmüz Boğazı’nın derhal açılmasını garanti ettiğini belirtti. ABD Başkan Yardımcısı, "Petrol fiyatlarının önemli ölçüde düştüğünü zaten görüyorsunuz ve bence daha da düşecek. İkinci olarak, İran'ın asla nükleer silaha sahip olmamasını garanti ediyor. Üçüncü olarak da şunu söylüyor: Eğer İranlılar davranışlarını değiştirmeye, normal bir ülke gibi hareket etmeye, nükleer silah geliştirmeye çalışmayı bırakmaya ve Orta Doğu genelinde terörizmi finanse etmeyi durdurmaya istekliyse o zaman biz de onlarla olan ilişkimizi kökten değiştirmeye hazırız. Başkan'ın sunduğu teklif budur. Gerçek ilerleme ve somut adımlar görmemiz gerekiyor" ifadelerini kullandı.

"TRUMP'IN BARIŞI TESİS ETMEYE YÖNELİK ÇABALARI AMERİKAN HALKI İÇİN SONUÇ VERDİ"

JD Vance sosyal medya hesabından ise siyasi rakiplerden gelen eleştirilere rağmen yönetimin yaklaşımını etkili olarak nitelendirdi. Vance, "Başkan Trump'ın barışı tesis etmeye yönelik çabaları, ABD'den ve Başkan Trump'tan nefret eden kişilerin sayısız engelleme girişimlerine rağmen bir kez daha Amerikan halkı için sonuç verdi" dedi.

KAYNAK: İHA

Fatih Yoncalık Haber7.com - Dış Haberler Editörü

Editör Hakkında İstanbul Üniversitesi Fars Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun olan Fatih Yoncalık, yüksek lisansını İstanbul Medeniyet Üniversitesi Uluslararası İlişkiler bölümünde yaptı. Trakya Üniversitesi Uluslararası İlişkiler bölümünde doktora programına devam eden Fatih Yoncalık, öğrenim hayatı boyunca muhtelif gazete ve dergilerde bilhassa dünya gündemi ve Orta Doğu üzerine çeşitli yayınlar yaptı. Meslek hayatına AKŞAM Gazetesi’nde başlayan Yoncalık, Eylül 2024’ten bu yana Haber7.com’da “Dış Haberler Editörü” olarak görev yapmaktadır.

YORUMLAR İLK YORUM YAPAN SEN OL

GÖNDER