Onur Günal: Yapay zeka insanın yerine geçmemeli

Yönetim ve Strateji Danışmanı Onur Günal, geliştirdiği İnsan Mühendisliği Analiz Sistemi ile bireylerin öğrenme tarzından liderlik potansiyeline, psikolojik dayanıklılığından görev uyumuna kadar birçok veriyi analiz ederek aileler, şirketler, eğitim kurumları ve kamu yapıları için stratejik bir karar destek modeli sunduklarını belirtiyor.

Daha önce basına yansıyan haberlerde Günal’ın uzun yıllara dayanan eğitim ve yönetim danışmanlığı tecrübesi, yapay zeka destekli analiz altyapısı, kamu-özel sektör-birey-aile odağında geliştirdiği raporlama sistemi ve “test et, keşfet, dönüştür ve geliştir” yaklaşımı öne çıkmıştı.

"İNSANI ANLAMADAN GELECEĞİ YÖNETEMEYİZ" Soru: İnsan Mühendisliği Analiz Sistemi’ni nasıl tanımlıyorsunuz?

Onur Günal:

İnsan Mühendisliği Analiz Sistemi, insanı yalnızca yüzeysel özellikleriyle değil; öğrenme biçimi, düşünme tarzı, karar alma refleksi, stres yönetimi, iletişim dili, liderlik potansiyeli ve görev uyumu açısından analiz eden yerli ve millî bir insan analitiği modelidir.

Bizim bakış açımız çok net:

İnsanı doğru tanımadan aileyi, kurumu, şirketi, eğitimi ve devleti doğru yönetemezsiniz.

Bugün dünyada rekabet yalnızca teknoloji üzerinden yürümüyor. Teknolojiyi üreten de, kullanan da, yöneten de insandır. Bu yüzden insan kaynağını sezgilerle değil; veriye, ölçüme ve stratejik analize dayalı biçimde değerlendirmek zorundayız.

Sistemimizin temel iddiası şudur:

Doğru insan, doğru görev, doğru eğitim ve doğru gelişim planı ile hem bireyin hem kurumun verimliliği artırılabilir.

İnsan Mühendisliği dosyalarında sistemin “sezgisel yönetimden veriye dayalı organizasyonel mükemmelliğe geçiş” amacıyla yapılandırıldığı, 11 bilişsel katman ve 183 metrikle 20 dakikada yüksek çözünürlüklü veri profili üretmeyi hedeflediği görülüyor.

"TÜRKİYE YÜZYILI'NIN MERKEZİNDE NİTELİKLİ İNSAN KAYNAĞI VAR" Soru: Bu sistemi Türkiye’nin genel vizyonu içinde nereye koyuyorsunuz?

Onur Günal:

Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın farklı konuşmalarında özellikle vurguladığı bir gerçek var: Türkiye’nin geleceği, nitelikli insan kaynağıyla şekillenecek. Nitekim OECD Beceriler Zirvesi’nde dünyamızın teknoloji ve yapay zekâ öncülüğünde keskin bir dönüşümden geçtiğini, bu değişimi doğru okumak ve sağlıklı yönetmek gerektiğini ifade etti. Aynı konuşmada ülkelerin başarısını belirleyecek temel unsurun beşeri sermayenin niteliği olacağına dikkat çekti.

Bu sözler bizim çalışmamızın da ana eksenini oluşturuyor. Çünkü İnsan Mühendisliği Analiz Sistemi, tam da bu dönüşüm çağında insan kaynağını daha doğru tanımak, yetenekleri görünür kılmak ve potansiyeli stratejik değere dönüştürmek için geliştirildi.

Sayın Cumhurbaşkanımızın “gizli kalan yeteneklerin ortaya çıkarılması” konusunu hem ekonomik hem ahlaki bir sorumluluk olarak değerlendirmesi de bu yaklaşımı güçlendiriyor. Biz de diyoruz ki:

Bir milletin gizli kalmış yeteneklerini ortaya çıkarmak, yalnızca bireysel başarı meselesi değil; millî kalkınma meselesidir.

"YERLİ VE MİLLİ TEKNOLOJİ HAMLESİNİN İNSAN TARAFINI GÜÇLENDİRMEK ZORUNDAYIZ" Soru: Selçuk Bayraktar’ın Millî Teknoloji Hamlesi yaklaşımıyla sizin sisteminiz arasında nasıl bir bağ kuruyorsunuz?

Onur Günal:

Selçuk Bayraktar’ın ortaya koyduğu Milli Teknoloji Hamlesi vizyonu, Türkiye’de yalnızca teknoloji üretme idealini değil, aynı zamanda gençlerin, mühendislerin, girişimcilerin ve bilim insanlarının potansiyelini harekete geçirme iradesini temsil ediyor.

Baykar’ın açıklamalarında bu dönüşümün topluma mal edilmesi ve toplumsal seferberlik haline gelmesi gerektiği vurgulanıyor. Aynı açıklamalarda bilim ve teknoloji alanında dünyayla rekabet eden gençler yetiştirmenin Milli Teknoloji Hamlesi için kritik olduğu ifade ediliyor.

Ben İnsan Mühendisliği Analiz Sistemi’ni bu büyük vizyonun insan kaynağı boyutu olarak görüyorum. Çünkü yüksek teknoloji üretmek için yalnızca laboratuvar, cihaz ya da sermaye yetmez. Doğru insanı bulmak, doğru yeteneği keşfetmek, doğru genci doğru alana yönlendirmek gerekir.

TEKNOFEST’in kısa sürede milyonlarca genci teknoloji yarışmalarıyla buluşturması, Türkiye’de genç zihinlerde ciddi bir dönüşüm yaşandığını gösteriyor. TEKNOFEST açıklamalarında 2018’de 20 bin olan teknoloji yarışmaları başvuru sayısının 2023’te 1 milyonu aştığı aktarılıyor.

Bu tablo bize şunu gösteriyor:

Türkiye’de potansiyel var. Şimdi mesele bu potansiyeli ölçmek, anlamak, yönlendirmek ve stratejik güce dönüştürmektir.

"BİR ÜLKENİN GERÇEK SERMAYESİ, DOĞRU EĞİTİLMİŞ VE DOĞRU KONUMLANDIRILMIŞ İNSANDIR" Soru: İnsan Mühendisliği Analiz Sistemi hangi alanlarda kullanılabilir?

Onur Günal:

Bu sistemin dört ana kullanım alanı var:

Birincisi şirketler

İşe alım, terfi, liderlik havuzu, ekip uyumu, stres riski ve eğitim yatırımlarının doğru planlanması açısından kurumlara ciddi katkı sağlar.

İkincisi kamu yönetimi

Vatandaşla temas eden personelin iletişim gücü, kriz yönetimi kapasitesi, liderlik potansiyeli, görev uyumu ve bölgesel insan kaynağı haritaları kamu için stratejik değerdedir.

Üçüncüsü eğitim ve aile

Çocuğun görsel, işitsel veya dokunsal öğrenme tarzının bilinmesi; aile içi iletişimin güçlenmesi ve kariyer yönlendirmelerinin daha doğru yapılması açısından önemlidir.

Dördüncüsü bireysel gelişim

İnsan kendi güçlü ve zayıf yanlarını bilmeden doğru karar veremez. Bu sistem bireye kendi zihinsel ve davranışsal haritasını gösterir.

Mevcut sunumlarda sistemin şirketler için işe alım doğruluğu, takım sinerjisi, eğitim optimizasyonu ve tükenmişlik yönetimine; kamu için hizmet kalitesi, kriz yönetimi, liderlik tespiti ve anonim insan haritası üretimine odaklandığı belirtiliyor.

"KAMU YÖNETİMİNDE İNSAN HARİTASI, LİYAKAT SİSTEMİNİ GÜÇLENDİREBİLİR" Soru: Kamu kurumları açısından bu sistem neden önemli?

Onur Günal:

Kamu yönetiminde her kararın etkisi çok daha geniştir. Bir şirkette yanlış personel seçimi ekonomik kayıp doğurabilir; fakat kamuda yanlış insan konumlandırması hizmet kalitesini, vatandaş memnuniyetini ve kriz yönetimini etkileyebilir.

Bu nedenle kamu kurumlarında görev uyumu, iletişim becerisi, stres dayanıklılığı, liderlik potansiyeli ve eğitim ihtiyacı gibi veriler stratejik biçimde analiz edilmelidir.

Sayın Cumhurbaşkanımız, e-İnsan Programı’nda Türkiye’nin insan kaynakları envanteri hazırlıklarının tamamlandığını ve kamu-özel sektörün gelecekte ihtiyaç duyacağı beceri ve insan kaynağı için 2023-2027 Stratejik İnsan Kaynağı Planlaması çalışmalarına başlandığını açıklamıştı.

Bu çok önemli bir perspektif. Çünkü modern devlet artık sadece bina, mevzuat ve bütçeyle değil; insan kaynağını doğru okuyabilen yönetim aklıyla güçlenir. Bizim hedefimiz de bu büyük vizyona katkı sunabilecek yerli ve millî bir insan analitiği yaklaşımı geliştirmektir.

"EĞİTİMDE HERKESE AYNI YÖNTEMLE YAKLAŞMAK, POTANSİYELİN BİR BÖLÜMÜNÜ KAYBETMEK DEMEKTİR" Soru: Aileler ve öğrenciler açısından sistemin karşılığı nedir?

Onur Günal:

Her çocuk aynı şekilde öğrenmez. Kimi görerek, kimi duyarak, kimi deneyerek öğrenir. Bir çocuğun öğrenme kodunu bilmeden ona sürekli aynı yöntemle eğitim vermek, çoğu zaman çocuğun kapasitesini yanlış değerlendirmeye yol açar. Bir öğrenci başarısız görünüyorsa bu her zaman yeteneksiz olduğu anlamına gelmez. Belki yanlış yöntemle öğrenmeye zorlanıyordur. Belki güçlü olduğu alan hiç keşfedilmemiştir. Belki dikkat, motivasyon veya özgüven problemi doğru okunmamıştır.

Sayın Cumhurbaşkanımızın eğitimcilerle bir araya geldiği konuşmasında vurguladığı gibi, güçlü toplum ve güçlü ülke hedefi ancak iyi eğitim almış insan kaynağıyla mümkün olabilir.

Bizim modelimiz de bu noktada ailelere ve eğitim kurumlarına şu soruların cevabını vermek ister:

Bu çocuk nasıl öğreniyor?

Hangi alanda parlayabilir?

Hangi iletişim diliyle gelişir?

Hangi meslek veya alanla daha yüksek uyum gösterebilir?

Bu sorulara doğru cevap verildiğinde eğitim, rastgele bir süreç olmaktan çıkar; stratejik bir gelişim yolculuğuna dönüşür.

"YAPAY ZEKA İNSANIN YERİNE GEÇMEMELİ" Soru: Yapay zeka bu sistemin neresinde duruyor?

Onur Günal:

Yapay zeka bizim için karar verici değil, karar destekleyici bir araçtır. İnsanla ilgili verileri sınıflandırmak, örüntüleri görmek, riskleri belirlemek ve raporlamayı güçlendirmek için kullanılır.

Ama insan yalnızca algoritmaya indirgenemez. İnsan; karakteri, geçmişi, ailesi, eğitimi, duyguları, hedefleri ve değerleriyle bütüncül bir varlıktır. Bu nedenle bizim sistemimizde yapay zeka, insanı etiketlemek için değil; insanı daha doğru anlamak için kullanılır.

Sayın Cumhurbaşkanımızın TÜBA ve TÜBİTAK Bilim Ödülleri konuşmasında bilgiye yalnızca akılla değil; sezgi, vicdan ve merhametle yaklaşılması gerektiğine dikkat çekmesi bu bakımdan önemlidir. Bilim ve teknoloji, insanı merkeze almadığında eksik kalır.

"BİZİM HEDEFİMİZ İNSANI SINIFLANDIRMAK DEĞİL, POTANSİYELİNİ GÖRÜNÜR KILMAK" Soru: Bu tarz analiz sistemlerinde en büyük risk nedir?

Onur Günal:

En büyük risk, insanı tek bir sonuçla etiketlemektir. “Sen busun, bundan fazlası olamazsın” anlayışı hem yanlış hem zararlıdır.

Bizim yaklaşımımız tam tersidir. İnsan Mühendisliği Analiz Sistemi bir kader raporu değildir. Bir gelişim haritasıdır.

Bir kişiye şu sorular üzerinden bakarız:

Güçlü tarafları nelerdir?

Hangi ortamda daha iyi gelişir?

Hangi görevde daha yüksek verim verir?

Hangi stres koşullarında zorlanır?

Hangi liderlik veya iletişim tarzına daha yatkındır?

Bu sorular insana sınır çizmez; aksine onu daha bilinçli ve güçlü hale getirir.

"TÜRKİYE'NİN GENÇLERİ YALNIZCA İŞ ARAYAN DEĞİL, GELECEK İNŞA EDEN NESİL OLMALIDIR" Soru: Gençlere yönelik mesajınız nedir?

Onur Günal:

Gençlerimizin kendilerini yalnızca diploma üzerinden tanımlamaması gerekiyor. Yeni çağda diploma önemlidir ama tek başına yeterli değildir. Genç insan kendini tanımalı, yeteneklerini bilmeli, öğrenme tarzını keşfetmeli, duygusal dayanıklılığını geliştirmeli ve ülkesine hangi alanda katkı vereceğini netleştirmelidir.

Selçuk Bayraktar’ın gençlere yönelik mesajlarında sıkça görülen bir tema var: Bugünün teknolojisine değil, yarının teknolojisine odaklanmak. Baykar açıklamalarında da gençlerin sabırla, gayretle, ahlakla çalışması gerektiği vurgulanıyor.

Ben de gençlere şunu söylüyorum:

Kendinizi tanıyın.

Güçlü taraflarınızı keşfedin.

Zayıf yönlerinizi inkar etmeyin.

Ülkenizin ihtiyaç duyduğu alanda kendinizi geliştirin.

Yerli ve milli kalkınmanın sadece izleyicisi değil, taşıyıcısı olun.

"İNSAN MÜHENDİSLİĞİ, TÜRKİYE'NİN İNSAN SERMAYESİNİ STRATEJİK GÜCE DÖNÜŞTÜRME İDDİASIDIR" Soru: Son olarak vermek istediğiniz ana mesaj nedir?

Onur Günal:

Türkiye büyük bir yürüyüşün içindedir. Savunma sanayiinde, teknolojide, eğitimde, üretimde ve dijital dönüşümde önemli adımlar atılıyor. Fakat bütün bu adımların kalıcı başarıya dönüşmesi için insan kaynağımızı daha doğru tanımak zorundayız.

Bir milletin en büyük hazinesi toprağın altında değil, insanının zihninde ve karakterindedir.

Bizim hedefimiz; aileden okula, şirketten kamuya kadar her alanda insanı daha doğru anlamak, doğru geliştirmek ve doğru konumlandırma.