Ölümcül mantar geri döndü: Hiçbir ilaç durduramıyor Sözcü Gazetesi

Kenya’da 28 yaşındaki bir kadında, mantar enfeksiyonlarının tedavisinde kullanılan dört ana antifungal ilaç grubunun tamamına dirençli Candidozyma auris tespit edildi. Genetik incelemeler, bu direncin daha önce bildirilen benzer vakadan bağımsız gelişmiş olabileceğini gösterdi.

DonanımHaber’in aktardığı, Scientific Reports dergisinde eylül ayında yayımlanan araştırmaya göre vaka, planlı ameliyat için hastaneye başvuran bir kadında ortaya çıktı. Ameliyatın ardından cerrahi bölgeyle ilişkili enfeksiyon gelişen hastaya, olası bakteriyel enfeksiyona karşı antibiyotik verildi. Ancak sağlık sorunları devam etti.

Yara bölgesindeki iltihaptan alınan örneğin incelenmesiyle C. auris saptandı. İleri analizlerde mantar varyantının dört ana antifungal ilaç sınıfına da direnç gösterdiği belirlendi. Yayılmayı önlemeye yönelik özel tedbirlerin uygulanabilmesi için hastane yönetimi bilgilendirildi. Araştırma raporunda hastanın sonraki sağlık durumuna ve tedavinin sonucuna yer verilmedi.

Dört ana antifungal ilaç sınıfının tamamına dirençli bir C. auris enfeksiyonu 2022 yılında da doğrulanmıştı. Araştırmaya göre Kenya’daki vaka, dünya genelinde belgelenen bu tür vakaların ikinci örneği olabilir.

Bilim insanları, hastadan alınan mantar örneğinin genomunu dizileyerek genetik özelliklerini inceledi. Dirençle ilişkili mutasyonların, 2022’de tespit edilen örnekteki mutasyonlardan farklı olduğu görüldü.

Araştırmacılar iki vaka arasında bağlantı bulunması ihtimalini tamamen dışlamıyor. Bununla birlikte bulgular, dört ilaç grubuna karşı direncin bağımsız gelişmiş olabileceğine işaret ediyor. Bu olasılık, söz konusu direncin tek bir genetik soyla sınırlı kalmayabileceği anlamına geliyor.

Daha önce Candida auris adıyla bilinen mantar, ciltte belirti vermeden taşınabiliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıflamış veya genel sağlık durumu kötü kişilerde hayati tehlike oluşturan enfeksiyonlara yol açabiliyor. İlaç direnci de tedavi seçeneklerini daraltıyor.

C. auris enfeksiyonları görece nadir görülse de bildirilen vaka sayıları artıyor. ABD’de 2024 yılında en az 6 bin 304 vaka kaydedildi; bu sayı ülkede o tarihe kadar bildirilen en yüksek düzey oldu. Mantar en az 50 ülkede tespit edilmiş durumda. Buna karşılık dört ana ilaç grubunun tamamına dirençli enfeksiyonlar hâlâ son derece nadir olarak değerlendiriliyor.

Araştırmacılara göre bu varyantlar, özellikle yeni ilaçlara erişimin sınırlı olduğu sağlık kuruluşlarında ciddi risk oluşturuyor. Hastanelerde uygun enfeksiyon kontrolü, hijyen ve izolasyon uygulamaları yayılmanın önlenmesinde önem taşıyor. C. auris enfeksiyonlarına karşı aşı geliştirilmesi de dahil olmak üzere alternatif müdahale yöntemleri üzerindeki çalışmalar sürüyor.