1904 ten beri kayıptı: Ölümcül mantar kurbanı arı 120 yıl sonra geri döndü Sözcü Gazetesi

Tozlayıcı ekolojisti Molly Jacobson, Syracuse'daki SUNY Çevre Bilimleri ve Ormancılık Koleji'nin (ESF) araştırma bahçesinde, 1904'ten beri izine rastlanmayan Andrena rehni türü arıyı tespit etti. 
Bu keşif, sadece yok olduğu sanılan bir türün hayatta kaldığını kanıtlamakla kalmadı; aynı zamanda arının beklenenden yüzlerce mil daha kuzeyde, üstelik vahşi bir ormanda değil, kentsel bir meyve bahçesinde yaşadığını gösterdi.

Peki, bu minik arıyı bu kadar özel kılan ve 120 yıl boyunca saklanmasına neden olan şey neydi?

Bu arı, bildiğimiz bal arılarından çok farklı bir yaşam tarzına sahip:

Andrena rehni, sosyal bir kovan böceği değil; yalnız yaşayan ve toprağa yuva yapan (madenci) bir türdür. Üstelik iğnesi (sokma yeteneği) bile yoktur; yani pikniklerde bizi rahatsız eden o agresif arılarla hiçbir ilgisi bulunmaz.

Bu arı, hayatta kalmak ve yavrularını beslemek için neredeyse tamamen Amerikan kestanesi ve akrabası olan chinquapin çiçeklerinin polenine muhtaçtır. Başka çiçeklere pek gitmez.

Arının 1900'lerin başında aniden ortadan kaybolmasının sebebi, avlanma veya iklim değil, ev sahibinin ölümüydü:

1900'lerin başında Kuzey Amerika'da 3-4 milyar Amerikan kestanesi ağacı vardı (Doğu'nun sekoyaları). Asya'dan gelen ölümcül bir mantar hastalığı (kestane yanıklığı) sadece birkaç on yıl içinde milyarlarca ağacı yok etti.

Ağaçlar ölünce, tek besin kaynağı bu ağaçlar olan kestane madenci arısının da neslinin tükendiği varsayıldı.

Arının 120 yıl sonra Syracuse'da yeniden ortaya çıkması bir tesadüf değil. ESF'nin yürüttüğü "Amerikan Kestanesi Araştırma ve Restorasyon Projesi" bu mucizenin baş aktörü.

Bilim insanları, mantar hastalığına dirençli (örneğin buğday geni taşıyan Darling 58 hattı gibi) yeni nesil kestane ağaçları yetiştiriyor.

Syracuse'daki bu araştırma bahçesinde kestane ağaçlarının yeniden çiçek açması, bir yerlerde gizlenerek hayatta kalmayı başarmış olan bu uzman arıların o kokuyu alıp geri dönmesini sağladı.

Bu minik, kahverengi ve dikkat çekmeyen arının hikayesi bize devasa bir ekolojik ders veriyor. Şehirlerin ortasındaki parklara veya kampüslere doğru yerel ağaçları (endemik türleri) diktiğimizde, sadece yeşil bir alan yaratmış olmuyoruz; aynı zamanda nesli tükenmekte olan uzman böcekler ve yaban hayatı için hayati birer sığınak, birer vahiy inşa etmiş oluyoruz.