Okyanusun ortasında 40 yıldır duruyor: Günde iki kez tüm dünyaya yayılıyor Sözcü Gazetesi

Marshall Adaları’nda Soğuk Savaş döneminde inşa edilen Runit Kubbesi, tabanındaki tasarım hatası nedeniyle her gelgit döngüsünde Pasifik Okyanusu’na radyoaktif atık sızdırıyor.

Marshall Adaları’na bağlı Enewetak Atolü’nde yer alan ve Soğuk Savaş yıllarından kalan nükleer atıkları barındıran Runit Kubbesi, altındaki geçirgen yapı nedeniyle okyanus sularına temas etmeyi sürdürüyor. ABD makamlarının yayımladığı resmi raporlar, beton kapağın altındaki radyoaktif maddelerin gelgit hareketleriyle doğrudan lagüne taşındığını ortaya koyuyor.

20 YIL AÇIK KALAN KRATER BETON PANELLERLE KAPATILDI

ABD yönetimi, Mayıs 1958'de Enewetak Atolü'nde gerçekleştirdiği "Cactus" kod adlı nükleer test sırasında mercan kayalıklarında dev bir krater oluşturdu. Patlamanın ardından yirmi yılı aşkın süre açık bırakılan krater, 1970'li yılların başında bölgeden tahliye edilen yerel halkın kısmen geri dönmesini sağlamak amacıyla kapatılma sürecine alındı.

Atol genelindeki kontamine olmuş malzeme ve sülfatlı kalıntılar bu kraterde toplandı. 1980 yılında tamamlanan çalışmalarda kraterin üzeri, 115 metre çapında ve 46 santimetre kalınlığında 358 beton panelle kapatılarak Runit Kubbesi inşa edildi.

SIZDIRMAZ ZEMİN İNŞA EDİLMEDİ

Yüzeydeki atıkların rüzgar ve hava şartlarıyla yayılmasını önlemek amacıyla tasarlanan yapının tabanına sızdırmazlık işlemi uygulanmadı. ABD Enerji Bakanlığı (DOE) tarafından hazırlanan raporlarda, kubbenin zeminine herhangi bir yalıtım katmanı dökülmediği ve yapının altında bulunan radyoaktif yeraltı sularının gelgit döngüsüne bağlı olarak yükselip alçaldığı doğrulandı.

Günde iki kez meydana gelen gelgitler sırasında deniz suyu kubbenin altındaki sülfatlı ve radyasyonlu tortularla temas ediyor. Süzülen su, radyoaktif parçacıkları Enewetak Lagünü’ne taşımaya devam ediyor.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ YÜKÜ ARTIRIYOR

Yükselen deniz seviyeleri, şiddetlenen fırtınalar ve tropikal iklim koşulları beton yapıda zamanla çatlaklar oluştururken, dalga baskısının artması sızıntı mekanizmasını hızlandırıyor.

Öte yandan, kubbe içinde tutulan yaklaşık 85.000 m³’lük atık, Soğuk Savaş döneminde bölgede yapılan nükleer testler sonucu yayılan toplam plütonyum miktarının yalnızca yüzde 1’ini oluşturuyor. Geriye kalan yüzde 99’luk kısım ise herhangi bir koruma yapısı olmaksızın doğrudan lagün tabanındaki tortularda yer alıyor. Sızıntıdan etkilenen deniz ekosistemi, en yakın yerleşim birimlerine yaklaşık 30 kilometre mesafede bulunuyor.