Nükleer santral patlamak üzere: 11 trilyonluk pazar için 3 dev yarışıyor, radyoaktif risk kapıda Sözcü Gazetesi

Güney Kore'de nükleer santral söküm ve atık bertarafı endüstrisinde tarihi bir dönemeç yaşanıyor. Kori Nükleer Santrali'nin devreden çıkarılma sürecindeki ilk büyük çaplı atık bertaraf ihalesi bu ay sonuçlanacak. Sektör temsilcileri, bu ihaleyi yalnızca yerel bir sözleşme olarak değil, trilyonlarca wonluk küresel nükleer söküm pazarına giriş için stratejik bir basamak olarak değerlendiriyor.

Kore Hidroelektrik ve Nükleer Enerji Şirketi (KHNP), "Kori Merkez Santrali Büyük Ölçekli Atık Bertaraf Hizmeti" projesi kapsamında 17 Mart'a kadar teklifleri kabul edeceğini duyurdu. Sonuçlarının bu ay içinde açıklanması beklenen ihale, Güney Kore'deki 10 trilyon wonu (yaklaşık 298 milyar 965 milyon 564 bin TL) aşması beklenen iç pazarın ve gelecekteki küresel projelerin kaderini belirleyecek ilk ciddi test olarak görülüyor.

YÜKSEK RADYASYON RİSKİ VAR

Toplam maliyeti 29,9 milyar won (yaklaşık 894 milyon 193 bin TL) olarak belirlenen proje; Kori 1 ve 2 ünitelerinde kullanılan iki reaktör üst kapağının (ORVH) ve iki buhar jeneratörünün (OSG) güvenli bir şekilde sökülmesini kapsıyor.

Reaktör üst kapağı, nükleer fisyonun gerçekleştiği çekirdeği mühürleyen ve yüksek basınç, sıcaklık ile radyasyonun dışarı sızmasını engelleyen kritik bir donanım. Buhar jeneratörleri ise reaktörde ısınan suyu kullanarak elektrik üretimi için buhar sağlıyor. Uzmanlar, bu bileşenlerin yüksek oranda radyoaktif partikül içerme riskine dikkat çekerek, söküm sürecinin ileri düzeyde mühendislik uzmanlığı ve kusursuz bir güvenlik yönetimi gerektirdiğini vurguluyor.

Bu öncü ihaleyi kazanan konsorsiyumun, gelecekte Kori 1 ünitesinin yaklaşık 900 milyar won (yaklaşık 26 milyar 918 milyon 37 bin TL)  değerindeki genel söküm projesinde de büyük bir avantaj elde edeceği öngörülüyor.

SEKTÖR DEVLERİ VE STRATEJİK ORTAKLIKLAR YARIŞIYOR 

Güney Kore basınının "Davut ile Golyat'ın mücadelesi" olarak nitelendirdiği ihale sürecinde 3 ana konsorsiyum öne çıkıyor:

Doosan Grubu (Sektör Lideri): İhalenin en güçlü adayı olarak gösterilen Doosan Energy, yerli nükleer santrallerin reaktör ve buhar jeneratörlerini üreten asıl firma konumunda. 2014 yılında kendi Nükleer Devre Dışı Bırakma Merkezi'ni kuran şirket; kesme ekipmanları ve kuru depolama varilleri dahil olmak üzere 100'den fazla söküm teknolojisi geliştirdi. Doosan, sahip olduğu üretim teknolojisi ve eski kamu yetkililerini de içeren güçlü insan kaynağıyla radyoaktif sızıntı risklerini en aza indirmeyi vadediyor.

KEPCO KPS ve Orbitech Konsorsiyumu (Uzmanlık Ortaklığı): Güney Kore'nin nükleer santrallerinin %60'ının bakımından sorumlu olan kamu kuruluşu KEPCO KPS, söküm uzmanı Orbitech ile güçlerini birleştirdi. Sektörde küçük ve orta ölçekli bir işletme (KOBİ) olan Orbitech, nükleer santral sökümü alanında 20'den fazla patente sahip olmasıyla dikkat çekiyor. Konsorsiyum, KEPCO'nun kamu gücü ile Orbitech'in dekontaminasyon (radyasyondan arındırma) teknolojisini bir araya getiriyor.

Susan Grubu (Sürpriz Aday): 2020'lerin başından bu yana nükleer söküm pazarını stratejik bir hedef olarak belirleyen Susan Grubu, Sean Enertech ve Corasol gibi sektörün deneyimli firmalarıyla oluşturduğu konsorsiyumla rekabete dahil oldu.

Finansal büyüklük açısından, Doosan Energy'nin geçtiğimiz yılki satış gelirlerinin (17,05 trilyon KRW), KEPCO KPS ve Orbitech'in toplam gelirlerinin (1,63 trilyon KRW) yaklaşık on katı olduğu bildiriliyor.

400 TRİLYON WONLUK KÜRESEL PAZAR 

Nükleer santral söküm endüstrisinin orta ve uzun vadede eksponansiyel bir büyüme kaydetmesi bekleniyor. Sadece Güney Kore'de 2029 yılına kadar tasarım ömrünü tamamlayacak 12 nükleer santral bulunuyor ve bu santrallerin söküm maliyetinin yaklaşık 11 trilyon won (328 milyar 988 milyon TL) olacağı hesaplanıyor.

Sektör yetkilileri, asıl hedefin küresel pazar olduğunun altını çiziyor. BBC'ye yansıyan sektör değerlendirmelerinde bir uzman durumu şu sözlerle özetliyor: "Küresel nükleer santral söküm pazarının 2050 yılına kadar 400 trilyon won hacme ulaşması öngörülüyor. Güney Koreli şirketler için iç pazarda pratik deneyim kazanmak, bu devasa yurtdışı pazarlara rekabetçi bir giriş yapabilmek adına hayati bir zorunluluktur."