NEBİ MİŞ Seçimler, savaşların seyrini ve takvimini değiştiriyor

Uluslararası siyaseti, hiç olmadığı kadar seçimler etkiliyor. Savaşın zamanlamasından müzakere takvimine, uluslararası kurumların karar almasından alınan kararların uygulanmasına kadar birçok meselede oy verme davranışı giderek daha fazla belirleyici oluyor.
Eskiden de dış politika yapımında iç siyasetin önemli bir ağırlığı vardı. Ancak merkez siyasetlerin zayıflaması, kısa ömürlü koalisyonlar ve sürekli erken seçim baskıları dış politikada kararları radikalleştiriyor.
Böyle olduğu için Washington'daki ara seçimler, İsrail'de hükümeti kurabilecek çoğunluğa ulaşma arayışı ve Avrupa'da önümüzdeki yıl yapılacak dokuz farklı seçim sadece ülkelerin iç siyasetlerini değil, bölgesel ve küresel siyasetin ritmini de belirliyor.
ABD'de 3 Kasım'da yapılacak seçimlere 18 günden az kaldı. İran-ABD savaşı, Suudi Arabistan-Husi çatışması ve Ukrayna-Rusya savaşı küresel ekonomiyi zorluyor. ABD'de özellikle enerji fiyatlarındaki yükseliş ve genel fiyat artışları seçime giderken Trump'ın kararlarında belirleyici oluyor.
ABD seçmeni, doğrudan İran ya da Ukrayna-Rusya savaşıyla ilgilenmiyor. Ancak, savaşların ekonomiye etkisine odaklanmış durumda. Enflasyon artış nedeniyle Trump'ın desteği düşüyor.
Kongrede çoğunluk desteğini kaybetmesi durumunda Trump, "topal ördek" konumuna düşebilir, hakkındaki suçlamalar yeniden gündeme gelebilir ve azil süreçleri yeniden başlayabilir. Dolayısıyla seçime kadar günü kurtarmaya çalışıyor.
Dizel başta olmak üzere enerji fiyatlarının yükselişini durdurmak için daha önce aldığı kararları seçim sonrasına kadar dondurmuş durumda.
Geçtiğimiz aylarda ABD Kongresi, Rusya ile petrol ve gaz alışverişi yapan ülkelere yeni yaptırım kararı almıştı. Buna rağmen Trump, Putin ile dizel anlaşması yapmak zorunda kaldı. Yaptırımları seçim sonrasına erteledi. Rusya'nın rafinerilerine Ukrayna saldırıları devam ettiğinden, sözünü dinlemediği gerekçesiyle Trump, Zelenski'yi gözden çıkardı.
Trump, İran'a saldırılarını da seçim sonrasına ertelemiş görünüyor. Çünkü yeni saldırılar yaparsa, İran'ın körfezdeki ABD müttefiklerine saldıracağının farkında. Yine Trump, Suudi Arabistan-Husi çatışmasında, seçim sonrasına kadar sıcak savaşa dahil olmak istemiyor.
Seçimler, Trump'ı birçok konuda durdururken, İsrail'de tam tersi bir etkiye sahip. Soykırımcı Netanyahu, seçime giderken Trump'ı İran'a saldırması için zorluyor. Bölgesel savaşı seçim sonrası yükselteceğine yönelik vaatlerini yoğunlaştırıyor.
Meseleye İran açısından baktığımızda, seçimlere kadar ABD ile anlaşma yapmak istemiyor. Yine 3 Kasım'a kadar, enerji fiyatlarının yükselmesi için Hürmüz Boğazı'nın yanında Babülmendep Boğazı'nı da Husiler üzerinden kontrol etmeye çalışıyor. Arabistan'a Husi saldırıları bu bağlamda seçimlere kadar artarak devam edebilir.
İran, enerji fiyatlarındaki yükselişin Trump'ı zayıflatacağını düşündüğü için seçim sonrasında zayıflamış bir yönetimle masaya oturmak istiyor. Ancak seçimlerden yara almış bir Trump, seçim sonrasında daha saldırgan hâle gelebilir. Bu da İran'ın beklediğinin tam tersi sonuçlara yol açabilir.
Seçim öncesinde varılan bir anlaşma, bir liderin kazancı, diğerinin ise taviz vermesi olarak görülebilir. Dolayısıyla güvenlik ihtiyaçlarından ve sahadaki gerçekliklerden çok, liderlerin kayıp ve kazançlarına göre yapılan hesaplar, öngörülenin tam tersi sonuçlar doğurabilir.
Cumhuriyetçilerin 2006 ara seçimlerindeki yenilgisi, Başkan Bush yönetiminin Irak'tan geri çekilmesini değil, savaşa daha fazla odaklanmasını beraberinde getirdi.