Ne doktorlar ne kuaförler: Kanser riski en yüksek meslek herkesi şaşırttı Sözcü Gazetesi

Toplumdaki yaygın inanışın aksine, nükleer santrallerde ya da röntgen odalarında çalışanlar, mesleki yaşamlarında radyasyona en çok maruz kalan ve buna bağlı kanser riski taşıyan kişiler değil. Bilimsel veriler, bu görünmez tehlikenin asıl mağdurlarının, yerden kilometrelerce yüksekte mesailerini harcayan kabin memurları ve pilotlar olduğunu gösteriyor. Dünyaca saygın tıp dergisi JAMA Internal Medicine'da yayımlanan kapsamlı bir analize göre, 500'den fazla meslek grubu arasında radyasyon kaynaklı kanser ölümlerinin en sık görüldüğü meslek kabin memurluğu olurken, onu hemen ardından pilotluk takip ediyor.

NE KADAR YÜKSEĞE ÇIKILIRSA RADYASYON MİKTARI ARTIYOR

Bu çarpıcı durumun temel nedeni ise kozmik ışınlardan kaynaklanan uçuş içi radyasyon. Dünya atmosferi, uzaydan gelen yüksek enerjili parçacıkları emerek yeryüzündeki insanlar için doğal bir kalkan görevi görüyor. Ancak gökyüzünde ne kadar yükseğe çıkılırsa, atmosferin bu koruyucu etkisi o kadar azalıyor. Havada kalınan süre ve Dünya'nın manyetik alanı gereği kutuplara yaklaşılan uçuş rotaları, maruz kalınan radyasyon miktarını katlanarak artırıyor. Harvard Tıp Fakültesi'nden araştırmacı Vishal Patel ve ekibinin yürüttüğü çalışmaya göre, bir hava yolu çalışanı yılda ortalama 3 ila 6 milisievert kozmik radyasyon alıyor. Bu rakam, yılda 10 uzun mesafe uçuş yapan standart bir yolcunun maruz kaldığı 0.4 milisievertlik değerin katbekat üzerinde yer alıyor.

503 FARKLI MESLEK TEK TEK İNCELENDİ

Araştırmacılar bu sonuca ulaşabilmek için ABD Ulusal Hayati İstatistik Sistemi'nin 2020 ile 2024 yılları arasındaki verilerini mercek altına aldı. Toplam 503 farklı meslekte çalışmış ve hayatını kaybetmiş 12,7 milyon kişinin ölüm belgeleri incelendi. Kanser vakaları, çevresel radyasyona bağlı olanlar ve olmayanlar şeklinde ikiye ayrıldı. Sonuçlar oldukça netti; uçuş görevlilerinin genel kanser oranları diğer mesleklerle benzer seviyelerde olsa da iş radyasyonla ilişkili kanser türlerine (meme, tiroid, prostat, lösemi, melanom) geldiğinde tablo tamamen değişiyordu. Radyasyona bağlı kanserlere yakalanma olasılığı diğer mesleklere kıyasla kabin memurlarında yüzde 50, pilotlarda ise yüzde 36 daha yüksek çıktı. Üstelik bu oranlar, doğrudan radyasyonla iç içe olan nükleer tıp teknisyenlerinin bile üzerindeydi.

KANSER RİSKİNİ TETİKLEYEN EN ÖNEMLİ FAKTÖR

Uzmanlar, sorunun sadece kozmik iyonlaştırıcı radyasyonla sınırlı kalmayabileceğine de dikkat çekiyor. Avustralyalı araştırmacılar Catherine M. Olsen ve Ken Karipidis'e göre; uçak camlarından kokpite ve kabine sızan yoğun UV ışınları ile sürekli değişen vardiyaların yarattığı uyku düzeni bozuklukları, kanser riskini tetikleyen diğer önemli faktörler arasında yer alıyor. Ortaya çıkan bu tablo, havacılık sektöründe çalışanların sağlığının korunması için acil adımlar atılması gerektiğini gösteriyor.

Araştırmacılar, ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA) gibi kurumların uçuş ekiplerini resmen radyasyona maruz kalan işçiler statüsüne almasına rağmen, onlara yönelik zorunlu radyasyon ölçüm kotaları uygulamamasını büyük bir eksiklik olarak görüyor. Gelecekte uçuş personeli için daha sıkı cilt kontrolleri, özel tarama testleri ve maruz kalınan doz sınırlarının yasal olarak belirlenmesi, gökyüzündeki bu hayati mesleği icra edenleri korumak için atılacak en kritik adımlar olarak öne çıkıyor.