Müzakere öncesi konuşulan 3 isim... ABD’de Vance İran’da Kalibaf ve Zülkadir

ABD ve İsrail’in 27 gün önce İran’a yönelik başlattığı hava saldırıları ile fitili ateşlenen ve İran’ın misillemeleriyle Ortadoğu’ya yayılan gerilim, barış işaretlerine rağmen sürüyor. Washington ile Tahran arasında başlaması beklenen müzakereler öncesi iki taraftan da şimdiye kadar öne çıkmayan isimler dikkat çekiyor. Son haberlere göre Tahran, ABD Ortadoğu Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner yerine krizde çok öne çıkmayan Başkan Yardımcısı JD Vance ile pazarlık yürütmek istiyor. ABD’nin İran’da Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile dolaylı temas halinde olduğu öne sürülürken Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreterliği’ne getirilen Muhammed Bakır Zülkadir ise rejimin en şahin isimlerinden biri olarak nitelendiriliyor.

VANCE: BARIŞI SAĞLAR MI

Washington cephesinde müzakere masası için adı geçen isimlerden biri Başkan Yardımcısı JD Vance. 2019’da Katolik olarak vaftiz edilen 41 yaşındaki JD Vance, İskoç-İrlanda kökenli işçi sınıfı bir aileden geliyor. 2005 yılında altı ay boyunca Irak’ta görev alan Vance, ABD’nin Ortadoğu’daki “bitmek bilmeyen savaşlara” dahil olmasına karşı çıkan bir yaklaşım benimsemesiyle tanınıyor. Bu yaklaşımına rağmen son dönemde şaşırtıcı şekilde sessiz kalan Vance’in, tam da bu nedenle “çatışmaları sona erdirecek isim” olduğu düşünülüyor. İran’ın da müzakere süreçlerini, Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff veya damadı Jared Kushner yerine “daha ılımlı tarafta duran” Vance ile yürütmek istediği öne sürülüyor.

Daha önce Trump’ı eleştiren ve hatta “Amerika’nın Hitleri” olarak nitelendirilen Vance, 2022 yılında siyasete atıldığından beri Trump’ı destekliyor. Vance, 2028’deki seçimlerde Cumhuriyetçi Parti başkan adaylığı için de güçlü bir aday olarak görülüyor.

KALİBAF: MÜZAKERECİ O MU

İran cephesinde ilk öne çıkan isim ise İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf. 1961 yılında Meşhed’de doğan Kalibaf, askeri hayata genç yaşta atıldı. Irak-İran Savaşı’nda Devrim Muhafızları’nın 5’inci Nasr Tümeni’nin komutanlığını yaptı. 1989 yılında İran’ın eski dini lideri Ali Hamaney’in himayesine giren Kalibaf, Emniyet Teşkilatı Komutanlığı, Devrim Muhafızları Yapı Karargâhı ve Hava Kuvvetleri Komutanlığı, Tahran Belediye Başkanlığı ve İslami Şura Meclisi Başkanlığı gibi farklı kademelerde birçok önemli görevde yer aldı. Ancak reform yanlısı gösterilere sert müdahalelere izin veren bir isim olarak bilinen Kalibaf’ın Venezuela’da Nicolas Maduro sonrasında öne çıkan Delcy Rodríguez benzeri bir “içeriden ama çalışılabilir” bir figür olup olmadığı meçhul. Zira ailesinin lüks yurtdışı harcamalarını ortaya çıkaran skandalın, Kalibaf’ın “halktan biri” imajını zedelediği değerlendiriliyor.

ZÜLKADİR: SERTLİK YANLISI

Yine İran cephesinde öne çıkan bir diğer isim ise geçtiğimiz günlerde suikast sonucu öldürülen Ali Laricani’nin yerine Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreterliği görevine getirilen Muhammed Bakır Zülkadir. 1954 yılında İran’ın Fars eyaletine bağlı Fasa şehrinde doğan Zülkadir, 1979 İslam Devrimi’nden önce monarşiye karşı saldırılar düzenleyen silahlı bir grupta yer aldı. Devrim Muhafızları’nın ilk kuşağına mensup olan Zülkadir, 1989 ve 1997 yılları arasında Devrim Muhafızları’nda Genelkurmay Başkanlığı görevini yürüttü. Ardından 2005 yılına kadar Genel Komutan Vekilliği yaptı ve İran ordusunun modernizasyonunda rol oynadı. Uzmanlar, Zülkadir’in Laricani’nin yerine atanmasının “sertlik yanlısı askeri figürlerin İran’daki güçlerini pekiştirdiğini” gösterdiğini düşünüyor. Ayraca Zülkadir, yeni dini lider atanan Mücteba Humeyni’ye de yakın bir isim olarak biliniyor.