Müslüman Demokrat solcu ve Filistin yanlısı... New York’ta Zohran fırtınası

ABD’nin en büyük kenti New York’ta önceki gün yapılan belediye başkanlığı seçimlerini Demokrat Parti’nin adayı Zohran Mamdani kazandı. 34 yaşındaki Uganda doğumlu siyasetçi kentin ilk Müslüman ve ilk Afrika doğumlu belediye başkanı oldu. Filistin yanlısı keskin çıkışlarıyla gündem olan ve seçim kampanyası boyunca ABD’deki İsrail yanlısı çevrelerin hedef tahtasına koyduğu Mamdani’nin zaferi, sık sık sert eleştirilerine maruz kaldığı ABD Başkanı Donald Trump’a karşı alternatif bir politik yaklaşımın ülkenin en büyük kentini yönetmesi anlamına da geliyor. Demokrat Parti içindeki bazı çevrelerle de ters düşen ve kendi partisinden bağımsız aday olan Andrew Cuomo’yu geride bırakan Mamdani, ilk konuşmasında hem Trump’a hem de Cuomo’ya çattı, “Bu siyasi karanlık anında New York ışık olacak” dedi.

‘TRUMP DİNLEDİĞİNİ BİLİYORUM’

New York’un 111’inci Belediye Başkanı seçilen Mamdani, 1960’lardan beri görülen en yüksek katılımla sandığa giden 2 milyondan fazla seçmenin oylarının yüzde 50.4’ünü aldı. Cuomo yüzde 41.6’da kalırken, Cumhuriyetçi Curtis Sliwa yüzde 7.1’de kaldı. Mamdani 1 Ocak 2026’da belediye başkanı olarak yemin edecek. Seçim kampanyası merkezinde destekçilerine hitap eden Mamdani, Cuomo’yu destekleyen milyarderlere atıfla “büyük paraya ve küçük fikirlere karşı bir zafer kazandıklarını” söyledi. Başkan Trump’a da seslenen Mamdani, “Bir despotu korkutmanın bir yolu varsa, o da onun gücü eline geçirmesine imkân veren koşulları ortadan kaldırmaktır. Donald Trump - biliyorum, izliyorsun - sana üç kelimem var: Sesi aç biraz” diye konuştu.

TABAN HAREKETİYLE GELDİ

Queens bölgesinden belediye meclis üyesi olan Mamdani, adaylığını açıkladığında anketlerin son sırasında görünüyordu. Ancak taban hareketine ağırlık veren Mamdani’nin karizmatik profili sıradan vatandaşla daha kuvvetli bağlar kurmasını ve tabanını genişletmesini sağladı. Konut fiyatları, asgari ücretin arttırılması, ücretsiz ulaşım, çocuk bakım yardımı gibi vaatlerde bulunan bunları zenginlere vergi artışıyla karşılayacağını söyleyen siyasetçi, kentteki Müslümanlar başta olmak üzere azınlık gruplarıyla da yakın temas kurdu. ABD sınırlarını aşan bir politik figür haline gelmesinde ise Gazze savaşıyla ilgili ezber bozan açıklamaları etkili oldu.

FİLİSTİN’DE GERİ ADIM ATMADI

İsrail’in Gazze’deki savaşını açıkça “soykırım” olarak nitelendiren Zohran Mamdani, ABD hükümetini de “suç ortaklığı” ile itham etmiş, Filistin’deki İsrail işgalinin ve ayrımcılığın son bulması çağrısı yapmıştı. Zohran Mamdani’ye “antisemit”, “cihatçı”, “terörist” yakıştırmaları yapılmasına rağmen genç isim bu konudaki tavrından geri adım atmadı. ABD Başkanı Trump başta olmak üzere birçok isim ve İsrail lobisi, New York’lu Yahudilere “Mamdani’ye oy vermeyin” çağrısı yaptı. Aralarında Michael Bloomberg, Ronald Lauder, Bill Ackman gibi isimlerin de bulunduğu 20’den fazla milyarder,  Andrew Cuomo lehine milyonlarca dolar bağışta bulundu.

İSTİFA ETTİ

NEW York İtfaiye Müdürü Robert Tucker, Mamdani'nin seçimi kazanmasının ardından görevinden istifa etti. Kararını Belediye Başkanı Eric Adams’a sunan Tucker, görevinden neden ayrıldığı hakkında herhangi açıklama yapmadı. Ancak Bloomberg’in haberine göre, Tucker’a yakın kaynaklar, ‘İsrail destekçiliğinden dolayı Mamdani yönetiminde görevine devam edemeyeceğini’ kaydetti.

BAŞKANLIĞA YÜRÜR MÜ

ZOHRAN Mamdani, doğuştan ABD vatandaşı olmamasından ötürü ABD Anayasası’na göre başkan veya başkan yardımcısı olamıyor. Fakat Mamdani’nin Demokrat Parti içinde hızla yükselmesi ve ciddi bir sempati kazanması, 2026 Kasım ayında yapılacak ara seçimler ve 2028 başkanlık seçimleri için çarpan etkisi oluşturabilir. Partinin “ilerici sol” kanadı olarak bilinen Kongre üyeleri Alexandria Ocasio-Cortez ve Bernie Sanders ile bir ekip oluşturan Mamdani, şayet başarılı olursa partinin ekseninde bir kaymaya sebep olabilir.Siyasetçinin bedava toplu taşıma, kira kontrolü, sosyal konut gibi politikaları da ABD çapında yakından izlenecek. Mamdani’nin politikaları başarılı olursa bu vaatleri başka şehirlerde ve genel seçimlerde ülke çapında görebiliriz.

DEMOKRATLAR HER YERDE KAZANDI, TRUMP’A SANDIK TEPKİSİ Mİ

ÖNCEKİ gün yapılan New York belediye başkanlığı seçimleri gündemde en büyük yeri kaplasa da farklı bölgelerde kurulan sandıkların hepsinde Demokratlar istediğini aldı. Virginia’da valilik yarışını Demokrat aday Abigail Spanberger, New Jersey’deki valilik seçimlerini ise Mikie Sherrill önde bitirdi. Ayrıca California eyaletinde seçim bölgelerinin Demokratlar lehine değiştirilmesini öngören yasa da referandumda onay aldı. Sandıklar analistler tarafından ABD Başkanı Donald Trump’ın politikalarına yönelik bir referandum olarak da görüldü. Özellikle çok sayıda federal çalışanın yaşadığı Virginia eyaletinde, Trump’ın bütçe kesintilerinin etkili olduğu düşünülüyor. Seçim sonuçlarıyla ilgili Truth Social hesabından açıklama yapan Trump, “Anketlere göre, bu gece Cumhuriyetçilerin seçimleri kaybetmesinin iki nedeni var: Trump oy pusulasında yoktu ve hükümet kapalıydı” ifadelerini kullandı.

İSRAİLLİLER HAYAL KIRIKLIĞINA UĞRADI

DEFALARCA kez İsrail’in “zulümlerinden sorumlu tutulması” ve İsrail Başbakanı Netanyahu’nun yargılanması çağrısında bulunan, aşırılıkçı Yahudiler tarafından “antisemitik” olmakla suçlanan Zohran Mamdani’nin New York belediye başkanı seçilmesi bazı İsrailliler arasında düş kırıklığı yarattı. İsrail Diaspora Bakanı Amichai Chikli, “İsrail dışında dünyanın en büyük Yahudi cemaatinin kalesi olan New York, özgürlüğün sembolü olmaktan çıktı” diyerek Yahudileri İsrail’e göç etmeye çağırdı. Aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir de “antisemitizmin sağduyuya galip geldiğini” öne sürdü. İsrail’de yayın yapan Times of Israel ise “New York’ta belediye başkanı adaylarının seçilebilmek için İsrail yanlısı olmaları gerektiği kabul ediliyordu, ancak artık durum böyle değil” dedi.

YAHUDİLER DE OY VERMİŞ

Öte yandan CNN’in önceki gün sandık başı anketine göre Mamdani, Yahudi seçmenlerin yüzde 33’ünün oyunu aldı. Genç Yahudi seçmenler arasında “ilkeli bir duruşa sahip olduğu” gerekçesiyle ilgi gören Mamdani, The Bulwark gazetesine verdiği röportajda “Antisemitik olarak anılmak beni üzüyor. Bu şehirde, bu ülkede antisemitizme yer olmadığını söyledim” demişti.

KİMDİR BU MAMDANİ: ANNESİ YÖNETMEN, BABASI AKADEMİSYEN

DÜNYA New York Belediye Başkanı seçilen Zohran Kwame Mamdani’nin yükselişini konuşuyor.

- Zohran Kwame Mamdani, 18 Ekim 1991’de Uganda’nın Kampala kentinde Hint kökenli Müslüman ailede dünyaya geliyor.

- Zohran, ‘gökyüzünde ilk yıldız’ anlamına geliyor. Parlak, aydınlık, ışık saçan gibi manaları da var.

- Anne Mira Nair. Harvard mezunu ödüllü bir yönetmen. Zohran adını o veriyor. Baba Mahmood Mamdani, Colombia Üniversitesi’nde profesör. Ganalı bağımsızlık kahramanından esinlenerek ‘Kwame’yi de ekliyor.

UGANDA’DAN NEW YORK’A

- Hint kökenli Mira Nair, ‘Mississippi Masala’ isimli filmi için Uganda’da araştırma yaparken Mahmood Mamdani ile tanışıyor ve evleniyorlar.

- ‘Mississippi Masala’ yabancı film dalında Oscar’a aday gösteriliyor. Nair; Selam Bombay, Muson Düğünü, Katwe’nin Kraliçesi gibi ünlü fimlere de imza atan bir isim.

- Baba Mamdani Doğu Afrika’daki İngiliz sömürgelerine göç etmek zorunda kalan Hint kökenli Müslüman bir ailenin oğlu. Kampala’da doğuyor. Sömürgecilik hayatının uzmanlık alanı oluyor.

FİLİSTİN ÖNEMLİ MESELE

- Baba Mamdani, Batı tarafından desteklenen Yahudi yerleşimcilerin bölgedeki yerli halkın topraklarını gaspederek Filistinlilere rağmen İsrail devletini kurmasına da sömürgecilik perspektifinden yaklaşıyor. Ulus-devlet kurma niyetiyle etnik temizlik, yerinden edilme uygulamalarını eleştiriyor.

- 7 yaşında ailesiyle göç eden Zohran böyle bir ailede büyüyor. Babasından kendisine çocuk kitapları değil, babasının uzmanlık alanlarıyla ilgili kitaplar okumasını istiyor. Filistin-İsrail sorunu daha çok küçük yaşlardan itibaren radarına giriyor.

EŞİ SURİYELİ SANATÇI

- Bowdoin Üniversitesi’nden Afrika Çalışmaları alanında lisans derecesi alan Mamdani, Filistin’de Adalet için Öğrenciler Derneği’nin kampüs şubesini kuruyor. Bir ara ‘Young Cardamom’ ve ‘Mr Cardamom’ takma adlarıyla rap şarkıları da söylüyor.

- Zohran’ın akademik uzmanlığı ekonomik adalet, kira kontrolü, konut politikaları ve toplumsal eşitlik üzerine. 2020 yılında Demokrat Parti’den New York meclisine girerek dikkat çekiyor.

- Mandani, bir arkadaşlık uygulamasından tanıştığı 27 yaşındaki Suriyeli sanatçı Rama Duwaji ile evli.

SİYASİ TSUNAMİ ETKİSİ YAPABİLİR

34 yaşındaki Demokrat, sosyalist ve Müslüman Zohran Mamdani’nin New York belediye başkanlığı seçimlerini kazanması, sadece ABD’nin en yoğun nüfuslu kentinde değil ülke çapında siyasi bir tsunami etkisi yapabilir.

ZOHRAN Mamdani, Demokrat Parti’nin New York belediye başkanlığı için ön seçimlerine girdiğinde adını duyan pek olmamıştı. Göçmen kimliği, Müslüman olması, sosyalizm değerlerini savunup açıkça “sosyalistim” demesi ve “sol/liberal” olarak bilinen Demokrat Parti’de dahil oldukça solda kalması, Mamdani’nin aday olma şansının düşük görülmesine sebep olmuştu. Fakat New Yorkluların geçim sıkıntısı, konut krizi ve günlük dertlerine odaklanarak “halka inen” Mamdani, kampanya dönemi boyunca fark yarattı. Mamdani’nin büyük başarısı, uzun süre boyunca kendisine destek açıklamayan Demokrat Parti’nin müesses nizamı için de bir ders oldu.

İSLAMOFOBİ YALANI TUTMADI

Mamdani’nin ABD Başkanı Donald Trump ve tabanı tarafından hedef haline gelmesiyle birlikte Müslüman kimliği ve siyasi ideolojisi en büyük tartışma konuları oldu. Mamdani için “cihatçı, komünist deli” gibi yaftalamalar yapılırken sık sık 11 Eylül örnek gösterilerek New York’un Müslüman bir belediye başkanı olmaması gerektiği öne sürüldü. Mamdani, sosyal medyayı aktif kullanması, farklı toplumlarla ilişkisini yakın tutması ve doğru kampanyasıyla İslamofobi ve “komünist deli” dezenformasyonunu alt etmeyi başardı.

TRUMP’IN ARADIĞI KÖTÜ ADAM

Trump, hedef göstererek, düşmanlaştırarak ve bu düşmanlık üzerinden tabanını konsolide ederek başarılı olan bir siyasetçi. Kendisi de New Yorklu olan Trump’ın, Mamdani’nin seçilmesi halinde devlet bütçesi vermeyeceğini söylemesi ve şehre Ulusal Muhafız askerlerini göndermekle tehdit etmesi, önümüzdeki süreçte New York ve Mamdani’nin, Trump’ın iç siyaseti için kullanılabilir bir malzeme olacağını gösteriyor.

TEHDİTLER GERÇEKÇİ Mİ

New York’un geçen yılki bütçesi 115 milyar doları aşarken bu meblağın yaklaşık 10 milyar doları merkezi hükümetten geliyor. Bu para da çoğunlukla şehrin eğitimine, sosyal hizmetler ve çocuk hizmetlerine gidiyor. Trump bu bütçeyi keserse milyonlarca Cumhuriyetçiyi de barından New York’un canını yakabilir. Daha önce Washington D.C, Los Angeles, Memphis gibi Demokrat şehirlere asker indiren Trump, göçmenleri yakalayıp sınır dışı eden ICE’nin faaliyetlerini engelleyeceğini söyleyen Mamdani’nin eylemlerine göre ABD’nin en büyük şehrine de asker indirebilir.

BURADAN BAŞKANLIĞA YÜRÜR MÜ

Mamdani, doğuştan ABD vatandaşı olmamasından ötürü ABD Anayasası’na göre başkan veya başkan yardımcısı olamıyor. Fakat Mamdani’nin Demokrat Parti içinde hızla yükselmesi ve ciddi bir sempati kazanması, önümüzdeki yılın kasım ayında yapılacak ara seçimler ve 2028 başkanlık seçimleri için çarpan etkisi oluşturabilir. Partinin “ilerici sol” kanadı olarak bilinen Kongre üyeleri Alexandria Ocasio-Cortez ve Bernie Sanders ile bir ekip oluşturan Mamdani, şayet başarılı olursa partinin ekseninde bir kaymaya sebep olabilir.

POLİTİKALARI İZLENECEK
34 yaşındaki siyasetçinin ücretsiz toplu taşıma, kira kontrolü, sosyal konut, ücretsiz çocuk bakımı, belediye marketleri gibi “sosyalist” politikaları da ABD çapında yakından izlenecek. ABD gibi onlarca yıl boyunca komünizm tehdidi ile yaşamış bir ülkede bu tür sosyalist politikalara “komünizm” gözüyle bakılıyor. Şayet Mamdani’nin halkı gözeten politikaları başarılı olursa bu vaatleri yakın zamanda başka şehirlerde ve hatta genel seçimlerde ülke çapında görebiliriz. Fakat gerek Trump’ın engellemeleri olsun gerekse Mamdani’nin yaşayabileceği olası başarısızlık, bu türden politikaları uzun süre rafa kaldırabilir.

TRUMP: EGEMENLİĞİMİZİ KAYBETTİK

ABD Başkanı Trump, Mamdani’nin zaferinin ardından ABD’nin “egemenliğini kaybettiğini” söyledi. Miami’deki Ekonomi Forum’unda konuşan Trump, “5 Kasım 2024’te çok büyük bir seçim kazandık. Amerika’yı kurtardık. Ülkeyi yeniden güçlü yapmak için bize güvenildi. Ancak New York’ta egemenliğimizi kaybettik. Bununla ilgileneceğiz” dedi. Elimizde komünizm ve sağduyu şeklinde iki seçim var diye vurgulayan ABD Başkanı, “Ben Beyaz Saray’da olduğum müddetçe Amerika komünizme teslim olmayacak buna izin vermeyeceğim. Bu saçmalığa son vereceğim” diye konuştu.