Münih te kritik güvenlik konferansı öncesi uzman isimden Türkiye vurgusu: Kritik rol oynayabilir

Finlandiya Uluslararası İlişkiler Enstitüsünden Dr. Matti Pesu ve ABD merkezli düşünce kuruluşu German Marshall Fund’ın (GMF) Başkan Yardımcısı ve Brüksel Sorumlusu Ian Lesser, konferansına ilişkin açıklamalar yaptı.

Savunma ve dış politika alanında dünyanın en önemli platformlarından 62. Münih Güvenlik Konferansı, 13-15 Şubat'ta Almanya'nın Münih kentindeki Bayerischer Hof Oteli'nde düzenlenecek.

Pesu, uluslararası düzende yaşanan "kopuşun" konferansın ana teması olacağını, Avrupalıların ABD'li yetkililerin açıklamalarını dikkatle dinleyeceğini belirtti.

'AVRUPA GERİDE KALIYOR'

Avrupa’nın mevcut konumunu “zorlu” diye nitelendiren Pesu, “Avrupa, ekonomik bir güç olmasına rağmen askeri güç ve teknoloji açısından geride kalıyor. Bu da onu büyük güçlerin saldırgan eylemlerine ve hırslarına karşı savunmasız hale getiriyor." diye konuştu.

Pesu, ABD’nin geleneksel güvenlik garantörü rolünden uzaklaşmasının Avrupa açısından yeni sorumluluklar doğurduğuna işaret ederek, "Avrupa, kıtanın konvansiyonel savunmasında lider rol üstlenmelidir. Bu, Avrupa ulus devletlerinde bulunan gizil askeri gücü kullanmak anlamına gelir.” dedi.

Hedefin “Rusya'yı caydırabilecek bir Avrupa askeri gücü oluşturmak” olması gerektiğini ifade eden Pesu, bunun "en az 10 yıl" sürebileceğini ifade etti.

'TÜRKİYE ÖNEMLİ ROL OYNAYABİLİR'

Pesu, ABD, Avrupa sahnesinden geri çekilirken bu çabaya kimin liderlik edeceğinin kilit soru olduğuna dikkati çekerek, bu boşluğun doldurulması için siyasi irade gerektiğini bildirdi.

Türkiye’nin rolüne ilişkin ise Pesu, "Türkiye, daha Avrupalı bir NATO'da potansiyel olarak önemli bir rol oynayabilir." açıklamasını yaptı.

MÜNİH'TE ABD'NİN ROTASI MASAYA YATIRILACAK

Ian Lesser de "ABD, statüko aktörü ve uluslararası düzenin garantörü konumuna geri dönebilecek mi yoksa bu düzen artık açıkça geçmişte mi kaldı?” sorusunun Münih’teki temel tartışmalardan biri olacağını vurguladı.

Avrupa’nın stratejik konumuna ilişkin değerlendirmesinde Lesser, “Hedefler ile gerçekler arasında hala çok büyük bir uçurum var. Bu, siyasi ve stratejik ağırlık, ekonomik rekabet gücü ve askeri kapasite açısından geçerli. Bu uçurumun yakın zamanda kapanması olası görünmüyor.” ifadelerini kullandı.

Lesser, ABD’nin rolündeki değişimin caydırıcılık açısından riskler doğurduğunu belirterek, bu durumun devam etmesi halinde geleneksel müttefikler ve diğerlerinin, bunun yarattığı caydırıcılık açığı nedeniyle çok zor duruma düşeceğini dile getirdi.

ABD'nin öngörülemezliği ve iddialı tavrının başlıca bir risk yarattığını vurgulayan Lesser, Grönland krizinin buna örnek olduğunu söyledi.

Lesser, bu gelişmelerin gölgesinde NATO'nun daha Avrupalı konuma gelmesi durumunda Türkiye'nin önemli bir paya sahip olacağını kaydetti.

50 ÜLKE BİR ARAYA GELECEK

Siyaset, ekonomi, askeri, diplomasi ve istihbarat alanlarının üst düzey temsilcilerini buluşturan konferansa bu yıl yaklaşık 50 hükümet ve devlet başkanı ile 100'e yakın dışişleri ve savunma bakanı katılacak.

Aralarında küresel düzeyde faaliyet gösteren şirketlerin üst düzey yöneticileri, akademisyenler ve sivil toplum örgütü temsilcilerinin de bulunduğu 500'ün üzerinde davetli de katılımcılar arasında bulunuyor.

Konferansta ABD’yi temsilen yer alacak Dışişleri Bakanı Marco Rubio, "bugüne kadar Münih’te ağırlanan en geniş ABD heyetine" liderlik edecek. Çin'i ise Dışişleri Bakanı Vang Yi temsil edecek.

Öte yandan, aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) Partisi, 2 yılın ardından konferansa katılacak.

MSC'nin yan etkinliği olarak İran'ın devrik lideri Şah Muhammed Rıza Pehlevi'nin sürgündeki oğlu Rıza Pehlevi'nin, 14 Şubat'ta basın toplantısı düzenlemesi bekleniyor.

MÜNİH GÜVENLİK KONFERANSI

Bu yılki konferans, transatlantik ittifakların sorgulandığı, Avrupa’nın savunma ve güvenlik mimarisini yeniden tanımlamaya çalıştığı ve Ukrayna başta olmak üzere bölgesel krizlerin sürdüğü dönemde gerçekleşecek.

Konferans öncesi yayımlanan Münih Güvenlik Raporu 2026’da, İkinci Dünya Savaşı sonrası inşa edilen uluslararası düzenin "yıkım sürecine" girdiği belirtilerek, "İnşasına 80 yıl önce başlanan ABD öncülüğündeki savaş sonrası uluslararası düzen, bizzat ABD eliyle yıkılmaktadır." denilmişti.

Konferansta Grönland, Ukrayna, Orta Doğu'daki durumun yanı sıra Avrupa'nın güvenliği, transatlantik ilişkilerin geleceği, çok taraflılığın yeniden canlandırılması, küresel düzenin rekabetçi durumu, bölgesel çatışmalar ve savunma sanayisi dahil birçok konu görüşülecek.

VANCE'İN 2025'TEKİ KONUŞMASI

Geçen sene düzenlenen konferansta ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, "Avrupa'ya karşı en çok endişelendiğim tehdit, Rusya, Çin veya başka bir dış aktör değil endişelendiğim şey, içeriden gelen tehdit." diyerek Avrupa'da ifade özgürlüğünün geriye gittiğini öne sürmüştü.

Vance'ın Avrupa eleştirilerini başta Almanya'dan olmak üzere Avrupalı siyasiler tepkiyle karşılamıştı.

Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ise 10 Ocak'ta başkent Helsinki'de düzenlediği basın toplantısında, "Münih Güvenlik Konferansı'nın, ilişkilerin iyileşmesine yardımcı olacağını umuyorum ve ABD'nin bu zihniyetle geleceğine inanıyorum." dedi. Stubb, Rubio'nun, JD Vance'ın geçen seneki konferansta yaptığından "biraz farklı" bir konuşma yapacağını tahmin ettiğini belirtti.