Milyonları etkiliyor ama kimse fark etmiyor! Uzmanları endişelendirdi: Belirti vermeden ilerliyor, ölümcül oluyor 8 SORU 8 YANIT

ABD’de kalp hastalığı ve inmeye bağlı ölümler gerileme gösterse de sağlık otoriteleri yeni ve sessiz bir tehlikeye dikkat çekiyor.
Amerikan Kalp Derneği (American Heart Association) tarafından yeni yayımlanan 2026 Kalp Hastalığı ve İnme İstatistikleri Güncellemesi, kardiyovasküler-böbrek-metabolik sendromun (CKM) ülkede alarm verici boyutlara ulaştığını ortaya koydu.
Rapora göre, Amerikalı yetişkinlerin yaklaşık yüzde 90’ında bu genellikle belirti vermeden ilerleyen ancak ölümcül sonuçlara yol açabilen sendromun en az bir bileşeni bulunuyor.
Daha da çarpıcı olan ise genç ve orta yaşlı yetişkinlerin yüzde 80’inden fazlasında hastalığa ilişkin erken uyarı işaretlerinin şimdiden görülmesi. Daha da kötüsü ülkemizde de bu hastalık benzer şekilde seyrediyor ve uzmanlar bu durumdan endişeli…

‘TÜM BUNLAR ACİL ÖNLEM GEREKTİREN BİR DURUMA İŞARET’
ABD’de Northwestern Üniversitesi Feinberg Tıp Fakültesi’nden kardiyolog ve raporun başyazarı Dr. Sadiya S. Khan, bu verilerin özellikle gençler için ciddi bir uyarı niteliği taşıdığını belirterek, “Bu tablo, acil önlem gerektiren bir duruma işaret ediyor. Çünkü karşımızda, gelecekte nasıl bir sağlık tablosuyla karşılaşacağımızın net bir ön izlemesi var” dedi.
Dr. Khan, CKM’nin tek bir sendrom olarak ele alınmasının nedenini de şu sözlerle açıkladı: “Bu hastalıklar gerçek hayatta izole şekilde gelişmiyor. Ayrı ayrı ele alındıklarında erken müdahale fırsatları kaçırılıyor. Tek bir çerçeve altında değerlendirmek, daha erken tarama ve koordineli tedavinin önünü açıyor.”
1- KARDİYOVASKÜLER-BÖBREK-METABOLİK SENDROMU (CKM) TAM OLARAK NEDİR?
İç Hastalıkları ve Nefroloji Uzmanı Prof. Dr. Ziya Mocan, “CKM sendromu; kalp-damar hastalıkları, böbrek fonksiyon bozukluğu ve metabolik hastalıkların özellikle diyabet, obezite ve hipertansiyonun birbirini besleyerek ilerlediği bütüncül bir hastalık tablosu. ‘Sessiz’ olarak tanımlanmasının nedeni, uzun süre belirti vermeden ilerleyebilmesi. Kişi kendini iyi hissederken damarlar, böbrekler ve kalp yavaş yavaş hasar görmeye devam edebiliyor” dedi.

2- TÜRKİYE AÇISINDAN TABLO NASIL?
ABD’deki oranın ilk bakışta çok çarpıcı geldiğini ama aslında risk faktörlerini de içine alan geniş bir tanım söz konusu olduğunun altını çizen Prof. Dr. Ziya Mocan, “Türkiye’ye baktığımızda tablo ne yazık ki çok farklı değil. Hipertansiyon, insülin direnci, obezite ve erken böbrek fonksiyon bozuklukları ülkemizde de oldukça yaygın. Poliklinikte gördüğümüz hastaların büyük bir kısmında bu zincirin en az bir-iki halkası mevcut. Yani CKM sendromu ülkemiz için de önemli ve yaygın bir halk sağlığı sorunu” ifadelerini kullandı.
İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Hasan Hacıosman ise “Ülkemiz için bu sendroma özgü net bir oran bulunmamakla birlikte, obezite, hipertansiyon, diyabet ve kronik böbrek hastalığına ilişkin veriler değerlendirildiğinde benzer bir tabloyla karşı karşıya olduğumuzu söylemek mümkün. Klinik gözlemler ve saha verileri, özellikle büyük şehirlerde yaşayan bireylerde CKM riskinin oldukça yüksek olduğunu gösteriyor” şeklinde konuştu.

3- GENÇ VE ORTA YAŞLI BİREYLERDE ERKEN UYARI İŞARETLERİNİN ARTMASININ NEDENİ NE OLABİLİR?

En önemli nedenlerin hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme, aşırı işlenmiş gıdalar, ekran başında geçirilen uzun saatler ve kronik stres olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Ziya Mocan, “Genç yaşta başlayan kilo artışı ve insülin direnci, ilerleyen yıllarda kalp ve böbrek hastalıklarının temelini atıyor. Eskiden 50’li yaşlarda gördüğümüz riskleri artık 20’li-30’lu yaşlarda görmeye başladık” dedi.
4- YÜKSEK TANSİYON, DİYABET, OBEZİTE VE BÖBREK HASTALIKLARI NEDEN BİRBİRİNİ TETİKLİYOR?

Bu soruma Dr. Öğr. Üyesi Hasan Hacıosman, “Yüksek tansiyon, diyabet, obezite ve böbrek hastalıklarının bir arada görülmesinin nedeni, hepsinin aynı fizyolojik döngü içinde birbirini tetiklemesi. Obezite insülin direncine, insülin direnci diyabete, diyabet damar ve böbrek hasarına yol açıyor. Böbrek fonksiyonlarının bozulması tansiyonu yükseltirken, yüksek tansiyon da hem kalbi hem böbrekleri daha fazla yıpratıyor. Böylece kendi kendini besleyen bir kısır döngü oluşuyor” cevabını verdi.
5- CKM SENDROMUNUN ERKEN BELİRTİLERİ NELERDİR? KİŞİ BUNU FARK EDEBİLİR Mİ?
“Ne yazık ki çoğu zaman fark etmek zor” diyen Prof. Dr. Ziya Mocan, “Hafif halsizlik, çabuk yorulma, kilo artışı, bel çevresinde yağlanma, sınırda yüksek tansiyon veya kan şekeri gibi bulgular olabilir ama bunlar genellikle önemsenmez. Bu nedenle sadece hislere güvenmek yeterli değil; düzenli sağlık taramaları büyük önem taşıyor” dedi.

Ayrıca Dr. Öğr. Üyesi Hasan Hacıosman belirtilere çabuk yorulma, gece sık idrara çıkma veya sabahları yüzde ve ellerde hafif şişlik gibi işaretleri de ekledi.

6- KİMLER NE SIKLIKLA SAĞLIK TARAMASINDAN GEÇMELİ?

Prof. Dr. Ziya Mocan, “18 yaşından itibaren herkesin en azından kan basıncı, kan şekeri, kolesterol ve böbrek fonksiyonlarını belirli aralıklarla kontrol ettirmesi gerekir. Aile öyküsü olanlar, fazla kilolu bireyler, sigara içenler ve hareketsiz yaşam sürenler için bu kontroller daha erken yaşta ve daha sık yapılmalı. Risk varsa yılda bir tarama idealdir” şeklinde konuştu.
7- HASTALIK ÖLÜMCÜL MÜ?

Hastalığın erken evrede yakalanılırsa büyük ölçüde geri döndürülebilir olduğunun altını çizen Prof. Dr. Ziya Mocan, “Yaşam tarzı değişiklikleri, kilo kontrolü, doğru tedavi ve düzenli takip çok etkilidir. Ancak geç kalındığında kalıcı organ hasarı gelişebilir. CKM sendromu kalp krizi, felç ve böbrek yetmezliği riskini artırdığı için tedavi edilmezse ölümcül sonuçlara yol açabilir. İyi haber şu: Erken müdahale ile sağ kalım belirgin şekilde artar” dedi.

Dr. Öğr. Üyesi Hasan Hacıosman da geç evrede tanı konduğunda bazı organ hasarları kalıcı olabiliyor diyerek şu bilgilerin altını çizdi:

“CKM varlığı, kalp krizi ve felç riskini belirgin şekilde artırıyor ve böbrek tutulumu eşlik ettiğinde bu risk daha da yükseliyor. Bu nedenle sendrom doğrudan “ölümcül” olarak tanımlanmasa da kontrol altına alınmadığında yaşam süresini ve kalitesini ciddi biçimde etkiliyor.”

8- TÜRKİYE’DE GENÇLERDE ARTAN OBEZİTE VE HAREKETSİZ YAŞAM, ÖNÜMÜZDEKİ 10-20 YIL İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?
Eğer bu gidişat durdurulamazsa önümüzdeki yıllarda daha genç yaşta kalp krizi, diyaliz ihtiyacı ve kronik hastalıklarla karşılaşan bir toplum görebileceğimize söyleyen Prof. Dr. Ziya Mocan, “Bu sadece bireysel bir sağlık sorunu değil, aynı zamanda sağlık sistemi üzerinde ciddi bir yük demek. O yüzden bugün atılacak önleyici adımlar, gelecek 20 yılın sağlığını belirleyecek” uyarısında bulundu.