MEVLÜT TEZEL Gençlerde kanser neden artıyor?

Mutlaka siz de tanık oluyor ya da yaşıyorsunuz; insanlar genç yaşta kanser olmaya başladı.
Dünya Sağlık Örgütü de bu görüşü doğruluyor.
50 ülkeyi kapsayan araştırmada, bu ülkelerden 14'ünde kanser artış eğilimi yalnızca genç yetişkinlerde görülürken, daha yaşlılarda artış oranı sabit kaldı.
Dünyanın dört bir yanında yapılan araştırmalar, 20'li, 30'lu ve 40'lı yaşlarındaki kişilerde görülen meme ve kolon (bağırsak) kanseri ile diğer kanser vakalarının arttığını gösteriyor.
Peki, bunun nedeni ne?
Hava kirliliği mi? Mikroplastikler mi? Stres faktörünün artması mı? Sağlıksız beslenme mi?
Elbette birçok faktör etkili oluyor ama yeni bir araştırma bir faktörü daha çok ön plana çıkarıyor!
ABD'de yeni bir araştırmada 29 binden fazla kadının 20 yıllık beslenme alışkanlıkları ve endoskopi sonuçları incelendi.
Araştırmada, en fazla ultra işlenmiş gıda tüketen kadınların, en az tüketenlere göre yüzde 45 daha yüksek polip riskine sahip olduğu aktarıldı.
Bu poliplerin bir kısmının yıllar içinde kansere dönüşebildiği belirtildi.

PAKETLİ GIDALAR RİSKLİ
Yani gençlerdeki kanser hastalığındaki artışın olağan şüphelisi; paketli atıştırmalıklar, hazır yemekler ve şekerli içecekler gibi ultra işlenmiş gıdalar!
Bu ürünler özellikle kadınlarda kanser öncülü polip riskini ciddi ölçüde artıyor.
Paketli ekmek, kahvaltılık ürünler, soslar, sürülebilir ürünler, şekerli veya yapay tatlandırıcılı içecekler, salam ve sosisler vs. ultra işlenmiş ürünlerdeki aşırı şeker, tuz ve doymuş yağa uzun ömürlü olmaları için katkı maddeleri de eklenince ve bu ürünler sürekli tüketilince kanser vakaların yaş oranı sürekli düşüyor!
Elbette daha fazla araştırmaya ve "neden- sonuç" ilişkisine ihtiyaç var.
Başta da belirttiğim gibi birçok faktör söz konusu ama son araştırmalar ultra işlenmiş ve paketlenmiş gıdalar hayatımızı daha kolay ve pratik yaparken bizi daha hızlı kanser yaptığını işaret ediyor!

***

2 YIL FAZLA YAŞAMAK İSTER MİSİNİZ?
Kitap okumanın birçok faydasını olduğunu biliyordum ama ömrü uzattığını yeni öğrendim.
Yale Üniversitesi'nde yapılan araştırmalarda, haftada en az birkaç saat kitap okuyan kişilerin okumayanlara oranla iki yıl daha fazla yaşadığı belirlendi.
3 bin 635 kişi ile yapılan incelemede, haftada üç buçuk saat kitap okumak, biraz daha uzun yaşamak için ideal.
Ayrıca haftada üç buçuk saat kitap okumanın ölüm riskini yüzde 23 azalttığı sonucuna varıldı.
İşin sırrı 'derin okuma'da gizli.

Derin okuma, bir metni anlamak ve keyfini en üst düzeye çıkarmak için daha dikkatle okuma süreci demek. En derin okumayı da kitaplarda yapıyoruz.
Araştırmacılar, kitap okurken, bölümler arasında ve dış dünyayla bağlantı kurduğumuzu, bu bağlantıyla da beynin her iki yarım küresinde ve ayrıca dört lobdaki bölgeler arasında yeni sinir ağları kurduğumuzu belirtiyorlar.
Bu da demans gibi psikolojik problemlerin önüne geçmenin en etkili yollardan biri oluyor.
Böylece beyin daha genç kalıyor bu da ömrünüzü uzatıyor.
YouTube'tan, TikTok'tan, Instagram'dan saatlerce kısa video izlemek ömrü ne kadar kısaltıyor acaba?

***

TV'Yİ EN ÇOK KİMLER İZLİYOR?
RTÜK'ün araştırmasına göre Türkiye'de ortalama 3 saat 43 dakika televizyon izleniyor.
Bu süre 65 yaş ve üstünde 5 saat 16 dakikaya çıkıyor. Yani çocuklar, gençler ve yetişkinler cep telefonu elinden düşürmezken 65 yaş üstü de ekran başından ayrılmıyorlar.

Ama genel TV izlenme oranının dört saate yakın olması da dikkate değer bir oran.
Özetle hayatımız ekrana bakarak geçiyor!

***

SAĞLIK OKURYAZARLIĞI!
Günümüz insanı sağlıklı ve uzun yaşamayı eski kuşaklara göre daha çok önemsediği için sağlıklı beslenme en çok ilgi gören konulardan biri.
Böyle olunca da beslenme ve sağlık okuryazarlığı önemli hale geliyor.
Bu konuda geçtiğimiz günlerde Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü Vakfı, Ankara'da Hacettepe Üniversitesi'nde "Uluslararası Beslenme, Sağlık Okuryazarlığı ve Eğitim Konferansı' düzenledi.
Vakfı, Türkiye'de her beş kişiden birinin sağlık okuryazarlığında yetersiz olduğunu gösteren verilerden hareketle, doğru bilgilerin topluma ulaştırılmasını için beş yıldır bu konferansı uluslararası düzeyde düzenliyor.
Birçok ülkeden bu alandaki uzmanlar konferansa katılıyor.
Sabri Ülker Vakfı Başkanı Dr. Talat İçöz konferansta yaptığı konuşmada bu oranın resmi kaynakların verilerine bağlayarak doğruladı:

"Sağlık Bakanlığı'nın araştırmasına göre Türkiye nüfusunun yüzde 21'i yetersiz, yüzde 33'ü sorunlu-sınırlı, yüzde 34'ü yeterli, yüzde 12'si ise mükemmel sağlık okuryazarlığı seviyesine sahip.
Araştırma, her 5 kişiden 1'inin sağlıkla ilgili bilgileri anlama, değerlendirme ve kullanmada yetersiz kaldığını göstermesi bakımından önem taşıyor." Gerçekten yüksek bir oran. Bu orana bir de gıdalar konusunda manipülatif sosyal medya paylaşımları, videolar vs. eklenince sorun büyüyor.
Her hafta bir sebze ya da meyve mucize gıda ilan edilirken, bazı gıda ürünleri de sakıncalı ilan ediliyor, hatta sosyal medyada linç ediliyor!
Vatandaş da YouTube, Instagram gibi sosyal medya platformlarında neyi okusa ya da izlese inanıyor!
Klişe olacak ama eğitim şart!
Örneğin Sabri Ülker Vakfı tarafından, okul öncesi ve ilkokul öğretmenlerine yönelik "Sınıf İçinde Gıda Okuryazarlığı Yarışması" düzenliyor.
Öğrencilerinin gıda ve beslenme okuryazarlığı alanındaki farkındalığını artıracak en yaratıcı ve sürdürülebilir sınıf içi uygulamaları geliştiren üç öğretmene konferansta ödül verildi.
Öğretmenlerimiz bu alanda sınıf içinde uygulanan projeler geliştirmişler.
Böyle öğretmenlerin sayısı artıkça gıda okuryazarlığında daha bilinçli bir nesil yetişir.

***

Altyazı
"Bir insan en çok neyi seviyorsa, onunla sınanır." (Ağır Roman)