MEVLÜT TEZEL 20 yılda 52 kat büyüme!

NATO üyeliği sonrasında savunma sanayiinde dışa bağımlı hale gelen, yerli üretimi azaltan Türkiye için 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı öncesi çıkartma gemisi bulamamak ve ABD'nin uyguladığı ambargo kırılma noktası olmuştu.
Kıbrıs Barış Harekâtı sonrasında kurulan ASELSAN, TUSAŞ ve benzeri vakıf şirketleriyle savunma sanayiinde yerli üretim yeniden hız kazanmıştı.
Bu alanda asıl sıçrama 2002 yılından sonra başladı ve son üç yılda zirveye ulaştı.
Haberlerden takip ediyorsunuzdur; Belçika Kraliçesi Mathilde bizzat gelerek Türkiye ile dokuz savunma anlaşması imzaladı.
Türkiye'den 30 adet Hürjet almak için 2,6 milyar dolarlık sözleşme imzalayan İspanya, şimdi ise ABD yapımı F-35 savaş uçaklarını almaktan vazgeçip Türkiye'nin geliştirdiği KAAN savaş uçağı programına yöneldi.
Endonezya, 48 adet 5. nesil milli muharip uçak KAAN için Türkiye'ye sipariş verdi.
Bir zamanlar Türkiye'ye silah ambargosu uygulayan Kanada şimdi Türkiye ile savunma sanayii alanında işbirliği yapmak için can atıyor.
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri de KAAN'ı ithal etmek istediklerini açıkladılar.

Peki, savunma sanayimiz ne kadar gelişti?
Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün'ün açıklamasına göre Türkiye'nin savunma ve havacılık ihracatı 2024 yılında 7,1 milyar dolar seviyesine ulaştı.
2025 yılında ise yaklaşık yüzde 48'lik artışla bu rakam 10 milyar 54 milyon dolar seviyesine yükseldi.
Geçtiğimiz günlerde gerçekleştirilen SAHA Expo kapsamında imzalanan yaklaşık 8 milyar dolarlık ihracat sözleşmeleri sektörün büyüme oranını daha da arttırdı.
2026'nın ilk 5 ayında imzalanan toplam ihracat sözleşmesi tutarı 10,8 milyar dolara ulaşarak 2025 yılının toplamını bile geride bıraktı.
Savunma ve havacılık ihracatının Türkiye'nin toplam ihracatı içindeki payı bugün yüzde 3,7'ye ulaştı.
Daha çarpıcı olan ise; 2002 yılında savunma sanayisinin 248 milyon dolar seviyesinde bulunan ihracat hacmi, 2025 itibarıyla 10 milyar dolar seviyesini aştı.
Yani savunma sanayii 20 yılda tam 52 kat büyüdü.
Türkiye, bugün dünyanın en fazla silah ihracatı yapan 11. ülkesi. Savunma ithalatında ise 24. sırada yer alıyoruz.
Bunun en büyük nedeni ise savunma sanayisinde yerlilik oranının yüzde 83 seviyesine ulaşması.

100 BİN İSTİHDAM
Bunları okuyan vatandaş mutlaka şunu soruyordur; savunma sanayisindeki büyüme benim geçim sıkıntımı çözüyor mu, refah seviyemi artırıyor mu, yoksa bu kazançlar sadece büyük şirketlere mi yarıyor?
ABD Başkanı Donald Trump'ın niye tehditle ya da zorla birçok ülkeye F-35 sattığını sanıyorsunuz?
Ne kadar çok F-35 satarsa, o kadar çok ekonomisi güçleniyor.
Yukarıdaki soruya şöyle yanıt verebiliriz; bugün Türkiye'de savunma sektöründe 3 bin 500'den fazla firma, 1400'ün üzerinde aktif proje ve yaklaşık 100 bin kişilik doğrudan nitelikli istihdam bulunuyor.
Savunma sanayisinin Türkiye ekonomisine yıllık katkısı yaklaşık 20 milyar dolar.
Daha da önemlisi; sektörde yürütülen toplam proje stoğunun büyüklüğü 100 milyar dolara ulaştı.
Umarım savunma sanayisindeki bu gurur verici gelişmeler kısa zamanda ülke refahına da katkısı olur.

***

3 MİLYON KİŞİYE CEZA KESİLECEK Mİ?
Yasa dışı bahis ve kumar başta gençler olmak üzere birçok insanın hayatını kararttı.
Devlet bu sorunu çözmede kararlı olduğunu sürekli yaptığı operasyonlarla gösteriyor.
Türkiye'de tam 3 milyon 173 bin kişinin yasa dışı bahis oynadığı tespit edildi.
Ancak kanunlar, yasa dışı bahis oynamayı suç değil, kabahat olarak değerlendiriyor!
Asıl suç yasa dışı bahis oynatmak.

Oynatanlar genelde yurtdışında oldukları için bu alanda mücadele etmek zorlaşıyor.
Peki, 3 milyon 173 bin kişiye ne kadar kabahat cezası kesilecek?
Uzmanlar, 100 bin liradan 400 bin liraya kadar idari para cezası uygulanabileceğini söylüyor.
3 milyon 173 bin kişiye ortalama 250 bin TL ceza kesilse 793 milyar 250 milyon TL yapar!
Bahis ve kumar bağımlılığının artmasının gençlerdeki işsizlik oranının yüksek olması, ekonomik zorluklar gibi birçok nedeni var.
Birçok genç, "Belki bahisten para kazanırım" diyor ama bahis oynadıkça daha çok batıyorlar!
Bir diğer tartışma konusu ise yasal bahis!
Devlet, bu sektörden büyük vergi kazanıyor. Başta spor kulüpleri olmak üzere özel sektör yasal bahisten güzel kazanç elde ediyor.
O zaman da şu algı oluşuyor; vergisini ödüyorsan bahis oynayabilirsin!
Yasa dışı bahis oynayanların çoğu 100 bin ile 400 bin TL arası cezayı ödeyemez.
Cezalar kesilirse, bu sefer bu cezayı ödemek için daha çok bahis oynarlar!
Muhtemelen yasa dışı bahis ve kumar oynayanların akıllanmaları için cezalar kesilecek, seçim zamanı da affedilecek!

***

BAYRAM MESAJLARINA DİKKAT!
Bayramda milyonlarca insana WhatsApp mesajları gelecek ve bazılarımız bu mesajları tıklayacak.
Dolandırıcılar bunu bildikleri için WhatsApp bayram mesajlarında flu ya da açılması için link isteyen görseller kullanacaklar.
Aman dikkat! Mesajdaki bağlantıya tıklandığında telefona zararlı yazılım bulaşıyor.
Dolandırıcılar zararlı yazılım bulaştırdıkları cep telefonlarınıza ulaşıp, banka uygulamalarına ya da şifreleriniz gibi gizli bilgileri ele geçiriyorlar.

Mesaj tanıdık bir kişiden gelmiş gibi görünse bile uyanık olun!
Vatandaşlık bilgilerimiz dolandırıcıların elinde olduğu için sizinle aynı soyadı taşıyan kişilerin WhatsApp profil fotoğraflarını kopyalayıp mesaj atıyorlar.
İnsanlar genelde mesajı gönderen kişinin telefon numarasına değil, profil fotoğrafına bakıyor.
Ve "Aa amca, yengem, abim vs. mesaj yollamış" deyip görseldeki linke tıklıyorlar!
Sonrasını ise haberlerde okuyoruz!
Siz en iyisi WhatsApp'tan gelen hiçbir linke tıklamayın.
Özellikle bulanık görünen görsellerden uzak durun!

***

Altyazı
"Hayat asla sahnelenemeyecek bir oyunun sonsuz tekrarından ibaret." (Amelie)