Mesnevi okumak iyi hissettirir Kültür Sanat Haberleri

Mevlâna Celaleddin-i Rumi’nin “Mesnevi” adlı eseri günümüz insanına hitap etmeye devam ediyor. Cemal Aydın’ın titiz tercümesiyle Timaş Yayınları arasından çıkan Mesnevi’nin son şerhi, her düzeyde okur tarafından rahatça okunup anlaşılacak sadelikte.

Cemal Aydın’la Mesnevi’nin günümüz insanına ne anlattığını konuştuk. Mesnevi’nin başucu kitabı yapılması tavsiyesinde bulunan Aydın, okuyanı iyi hissettireceğini belirtti.

Mesnevî’nin yeni ve her kesimden insanın rahatlıkla anlayabileceği sadelikte bir tercümesini yaptınız. Diğer tercümelerden farkını biraz anlatabilir misiniz?

Her düzeyde okur tarafından rahatça okunup anlaşılacak sadelikte bir Mesnevî tercümesi bulunmadığından “Açıklamalı Mesnevî” tercümesini yapma ihtiyacı duydum. Kolay okunabilmesi için açıklamaları sayfa altına veya bölüm sonuna dipnotlar şeklinde vermek yerine beyitlerin hemen yanına koydum. Hz. Mevlâna sayesinde Müslüman olan ve Mesnevî’yi on senelik bir emekle Fransızcaya çeviren “İslâm’ın Güleryüzü” kitabının yazarı Eva/Havva Hanım'ın tercümesinin yanında, Farsçasını ve ülkemizdeki en güvenilir Mesnevî tercümelerini ve şerhlerini de masamda bulundurdum. Hem edebî hem de son derece anlaşılır olması için elimden geleni yaptım.

MESNEVİ ZİHNİ VE KALBİ KORUR

Bu çağın insanı için mesnevi okumak neden önemli?

Çağımızın insanı bolca malumat, sahte bilgiler, yalan ve hezeyanlar yüzünden bunalıyor, içi daralıyor, yarınından ümidini kesiyor. Mesnevî, âhir zaman basın, yayın ve sosyal medyasının zehrinden insanın beynini ve gönlünü kurtarır. Mesnevî’yi okuyan insan kendini çok daha iyi hisseder; bezginlik, bitkinlik, umutsuzluk, karamsarlık gibi hâlleri üzerinden atar. Mesnevî’yi başucu kitabı yapan kimse psikiyatr, psikanalist, psikolog gibi uzmanlara gitme ihtiyacı duymaz. Sokakta ve sosyal medyada her an gözüne ilişen ve kulağına gelen şeytanî görüntü ve seslenişlerden de pek etkilenmez. Bu eser sayesinde dünya hayatının işleyişini çok iyi anladığı için, zihnini ve kalbini korur, kendisiyle barışık hâle gelir, başına gelenlere katlanıp sabreder ve hâline şükreder.

MESNEVİ BİZİ BİZ YAPAR

Mevlana’nın ve dolayısıyla Mesnevi’nin değeri yeterince bilinmiyor mu?

Yahya Kemal, “Bizim medeniyetimiz, Mesnevî medeniyetidir!” demiştir. Çünkü Mesnevî bizi biz yapan kitaptır. Rusya’nın büyük romancısı Dostoyevski’nin “Hepimiz Gogol’un Palto hikâyesinden çıktık” derken Yahya Kemal de bizim şiirimizin Hz. Mevlâna’nın açtığı yol sayesinde oluştuğunu söyler. Itrî şiirinde şöyle der: “Lafz-ı bişnev’le doğan debdebe-î mânâyız.” Dinle, duy, işit, kulak ver anlamına gelen “Bişnev” kelimesiyle başlar Mesnevî. Büyük adamları takdir edebilmek için büyük adam olmak, kültürlü adam olmak gerekir.

HEM DİNİ HEM DÜNYEVİ İLİMLER

Mevlâna bulunduğu döneme mi hitap ediyor sadece? Bugünler için söylediklerini nasıl anlamalıyız?

Mevlâna Hazretleri hem dinî ilimler hem de dünyevî ilimler konusunda dâhî bir âlimdir. İslâm dünyasının en büyük velisi değilse bile, İslâm’ın yüceliğini günümüzde bile ispat eden en etkili velisidir. Bazı velilerin kerametlerinden bahsedilir, fakat o velilerin kerametleri kendi dönemleriyle sınırlıdır. Hz. Pîr’in kerametleri ise gelecek çağlarda gerçekleşecek olan ve gerçekleşmiş bulunan kerametlerdir.

DÜNYANIN YUVARLAK OLDUĞUNA İŞARET

Peki, nedir o kerametler?

Hz. Mevlâna dünyanın yuvarlak olduğunu Kopernik’ten 300 yıl önce söylemiştir. Mesnevî’nin ikinci kitabının 42. beytinde şöyle der: “Ey güneş, sen dünyanın alt tarafını aydınlatmak için bu gül bahçesini terk edip gidiyorsun!” Bu beyit, dünyanın düz değil de yuvarlak olduğunu apaçık gözler önüne serer. Pastör’den 6 asır önce mikropların olduğunu söylüyor. Üçüncü kitabın 26. beytinde de şöyle diyor: “Hepsinin de ağzı açık olan varlık zerreciklerini seyrediyorum; onların ne yediklerinden bahsedecek olsam, bu söz uzar gider.” Yemek için ağızları açık zerrecikler dediği mikropların ta kendisidir. Mevlâna’dan 6 asır sonra gelen Pastör’ün 19. yüzyılda, “Göze görünmez birtakım yaratıklar var ki, insanı yiyorlar, hastalıkların ve ölümlerin sebebi oluyorlar” demesine, kendi döneminin hekimleri bile inanmamıştı.