Marteniçka hikayesi ve anlamı: Marteniçka ne zaman ve hangi kola takılır, nasıl yapılır?

Baharın gelişini simgeleyen Marteniçka bilekliği hikayesi merak ediliyor. Marteniçka, Martipi ya da Martenitsa adıyla anılan, Balkan ve Trakya'da Mart'ın gelişiyle birlikte, tüm ay boyunca bileklere takılan ve uğruna inanılan bileklikler ve süslemelerin adı olarak biliniyor. Peki Marteniçka nedir, ne zaman takılır ve çıkarılır? Marteniçka bilekliğinin hikayesi nedir?

MARTENİÇKA NEDİR?

Marteniçka, Martipi ya da Martenitsa adıyla anılan, Balkan ve Trakya'da Mart'ın gelişiyle birlikte, tüm ay boyunca bileklere takılan ve uğruna inanılan bileklikler ve süslemelerin adıdır. Bu bileklikler her ne kadar eski bir Bulgar geleneği olarak bilinse de, Balkan coğrafyasında, hatta Türkiye'de de Balkan göçmenlerinin de bulunması etkisiyle her Mart ayında kutlanan bir gelenektir. İnsanlar baharın gelişini, güneşin gökyüzünde yer edişini ve güzel bir ay geçirilmesini ümit ederek, bileklerine bu kutlamalara ait olan bileklikleri takarlar.

MARTENİÇKA HİKÂYESİ NEDİR?

Bulgaristan kültüründe marteniçkaya dair çeşitli efsaneler bulunmaktadır. Bunlardan biri de Baba Marta''dır. (Marta Nine) Baba Marta, günümüze kadar korunmuş en saygın gelenekler arasında yer almaktadır.

Bulgarlar, 1 Mart'tan itibaren Baba Marta (Marta Nine) günlerinin başladığına inanmakta ve yakınlarına 'martenitsa' olarak adlandırılan sembolleri, yıl boyu sağlık ve güç dileğiyle hediye etmektedir.

Marteniçka takıları, meyve ağaçlarına, evlere, ev hayvanlarına da takılabilmektedir. Bu şekilde yeni başlayan tarım yılının da bereketli ve verimli olması için dilekler tutulmaktadır.

İlk marteniçkalar, sadece kırmızı beyaz ipliklerden yapılırdı ve nazardan korunmak için insanlara ve hayvanlara takılırdı. Bazı bölgelerde bu bükülmüş kırmızı-beyaz sicime altın veya gümüş para bağlanırdı ve bu hastalıklardan korunmak için bir simge olarak kullanılırdı.

Eskiden kırmızı-beyaz yünden yapılan martenitsalara, püskül, top, insan gibi değişik şekiller verilebilmektedir.

Martenitsaların tarihinde en önemli yere sahip olan şekiller ise 'Pijo ve Penda' adıyla bilinen kırmızı ve beyaz ipten yapılmış kuklalardır. Martenitsalarda kullanılan beyaz renk uzun ömrü, kırmızı renk ise sağlık ve gücü temsil eder.

MARTENİÇKA BİLEKLİĞİ NE ZAMAN TAKILIR, ÇIKARILIR?

Balkan geleneği olan Marteniçkaya göre insanlar birbirlerine hediye edilen kırmızı beyaz bileklikleri baharın gelmesiyle yani 1 Mart ile birlikte bileklerine takarlar. Marteniçka takan insanlar ilk kırlangıç veya leylek görüldüklerinde en yakın çiçek açmış ağaca bilekliklerini bağlarlar.