Marmara Denizi’nin geleceği için kapsamlı çevre planı

Marmara Denizi'nin ekolojik değerlerinin korunması ve sürdürülebilir yönetiminin sağlanması amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından "Marmara Denizi ve Adalar Özel Çevre Koruma Bölgesi Kara-Kıyı ve Denizel Alan Yönetim Planı" hazırlanıyor.

Bakanlık bünyesindeki Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünce yürütülen çalışma kapsamında Marmara Denizi ve Adalar Özel Çevre Koruma Bölgesi'nin (ÖÇKB) 5 yıllık yönetim stratejileri belirlenecek.

ÖÇKB, İstanbul, Kocaeli, Yalova, Bursa, Balıkesir, Çanakkale ve Tekirdağ'ın kıyı ve denizel alanlarını kapsayan, yaklaşık 12 bin 246 kilometrekarelik yüz ölçümüyle Türkiye'nin en geniş koruma alanlarından biri konumunda bulunuyor.

Hazırlanacak yönetim planıyla bölgenin doğal kaynaklarının korunması, biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilirliğinin sağlanması ve yerel halkın ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının çevresel değerlerle uyumlu şekilde karşılanması amaçlanıyor.

[Fotoğraf: AA]

Proje, Marmara Denizi'ndeki ekosistemin onarılmasını sağlayacak

Projenin koordinatörü Ankara Üniversitesi Çevre Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Mehmet Somuncu, hazırlanacak yönetim planının Marmara Denizi'nde biyolojik çeşitliliğin korunması, ekosistemin iyileştirilmesi ve alanın sürdürülebilir yönetimi için yol haritası oluşturacağını söyledi.

Marmara Denizi'nin çevresinde ortaya çıkan atıkların etkin yönetilememesi nedeniyle denizin yoğun kirlilik baskısı yaşadığına dikkati çeken Somuncu, "Marmara Denizi'nde çok ciddi bir biyoekolojik problem ortaya çıktı. Dolayısıyla eskiden onlarca balık türü varken şu anda balık türlerinin sayısı azalmış, deniz çayırları tahrip olmuş ve diğer habitatlar bozulmuş vaziyette. Bütün bunların onarılması, iyileştirilmesi, ekosistemin yeniden kendini toparlaması ve hayata devam edebilmesi bu proje sayesinde olacaktır diye düşünüyorum" değerlendirmesinde bulundu.

Somuncu, Marmara Denizi'ndeki ekosistemi tehdit eden başlıca kirletici kaynakların evsel ve sanayi atıkları, tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan gübre ve pestisit kalıntıları ile deniz ulaşımından kaynaklanan sintine ve balast suları olduğuna işaret ederek, bu unsurların da denizdeki mevcut çevresel sorunların temel nedenleri olduğu bilgisini paylaştı.

Marmara Denizi'nin yönetiminde bazı değişiklikler yapılacağını belirten Somuncu, şunları kaydetti:

"Marmara Denizi'nde şu anda hem denizden sorumlu kurum ve kuruluşlar hem de denizin kıyısındaki illerde mevcut, oralardan sorumlu kurum ve kuruluşlar kendi sorumluluğu ve onun yasal dayanağı çerçevesinde alana müdahil oluyor ve alanı o şekilde yönetmeye çalışıyor. Bu da çok parçalı ve birbiriyle birleşmeyen bir yapı. Kimi zaman geç kalınıyor, kimi zaman yanlış işler yapılıyor ve bu da ekosisteme zarar veriyor. O yüzden yönetim planı artık Marmara Denizi'nin tek elden yönetimini sağlayacak."

"Doğayı kendi haline bırakırsanız doğa kendisini yeniler"

Somuncu, projede Marmara Denizi'ndeki ana sorunları biyolojik çeşitlilik ve iklim değişikliği, sürdürülebilir ekonomi ile mekansal planlama ve alan yönetişimi olmak üzere üç grupta ele aldıklarını aktardı. Somuncu, bu başlıkların paydaş toplantılarında çalışma masaları aracılığıyla değerlendirildiğini kaydetti.

Yönetim planının tam ve etkin şekilde uygulanması halinde Marmara Denizi’nin kısa sürede ekosistemini yenileyebileceğini belirten Somuncu, şöyle devam etti:

"Genelde herkeste şöyle bir algı var, Marmara Denizi artık öldü, bitti. Biraz böyle konuyla ilgili insanlardan söz ediyorum. Ben bu kadar pesimist bir şekilde düşünmemiştim ama ya acaba olur mu? Bir soru işaretiydi benim için. Fakat çalışmaya başladım, verilere bakmaya başladım. Başka alanlarda benzer süreç yaşayıp da tekrardan geri kazanılan alanları gördüm. Bütün bunları düşündükten sonra alanı dolaştım, defalarca görüşmeler yaptık. Aslında bununla ilgili çok basit bir formül var. Doğayı kendi haline bırakırsanız doğa kendisini yeniler."

Somuncu, Aralık 2025'te başlayan projenin Aralık 2027'de tamamlanmasının planlandığını sözlerine ekledi.