MAHMUT ÖVÜR MİT’in 2025 raporu ve ‘milli’ duruş hikâyesi

Bir süre önce Milli İstihbarat Teşkilatı'nın (MİT) 2025 Faaliyet Raporu yayınlandı. Raporu ve MİT Başkanı Prof. Dr. İbrahim Kalın'ın sunum yazısını okuduğumda klasik olacak ama gözümün önünden AK Parti öncesi vesayetçi MİT'in hikâyesi bir film şeridi gibi geçti. Bu ülke için can yakıcı da olsa, rahmetli Turgut Özal'ın sivilleşme iradesine rağmen MİT "milli" olmaktan uzaktı.
Şu iki örnek yeter. 60 darbesinden sonra mahkemede itiraflarda bulunan Menderes'in müsteşarı Ahmet Salih Korur anlatıyor:
"Milli Emniyet'in bütün dosyaları CIA'nın kontrolündeydi. Yeşilköy'deki soruşturma teşkilatı tümüyle Amerikalıların emrinde. (...) İstanbul Bölge Başkanı'na doğrudan para ödüyorlar."
Eski Dışişleri Bakanlarından İhsan Sabri Çağlayangil de İsmail Cem'e verdiği bir röportajda, MİT'in CIA, MOSSAD hatta o dönemin İran istihbaratıyla iç içe çalıştığını belirtiyor ve şöyle diyordu:
"Amerikalı 'Şu adam benim adamım, şunu yerleştirelim solcuların arasına' diye rahatlıkla işbirliği yapabilir."
Bu denilen 12 Mart darbesinde yapıldı. Çağlayangil, o darbenin olacağını da MİT'ten değil, İran Şahı'ndan öğrenmişti.
Sonraki yıllarda büyük oranda ordu içindeki "darbeci" geleneğin etki alanında olan MİT'in başına siviller geçse de hiçbiri etkili olmadı. Ta ki Başkan Erdoğan'ın ikinci dönemine kadar. O dönemin ilk başlarında bile MİT'e operasyon çekildi. Gerçek anlamda "milli" istihbarat teşkilatı 15 Temmuz'da doğdu.
Başkan Erdoğan, MİT'in 97'nci yıldönümünde bu tarihe atıf yaparak şöyle diyordu:
"İlk kez rahmetli Turgut Özal döneminde başlayan MİT'in sivilleşmesi bizim dönemimizde daha da hız kazandı. MİT sivilleştikçe asli görevlerini daha etkin, çok daha başarılı bir şekilde icra etmeye başladı. (...) Vesayet dönemleri sadece ekonomimize, sadece demokrasimize değil devletimizin omurgasını oluşturan kurumlarımıza da zarar vermiştir."
Artık geçmişin kahvehane köşelerinde solcuları, sağcıları ya da İslamcıları izleyen, ordu içindeki darbecileri görmezden gelen, dış istihbaratı CIA, MOSSAD'a havale eden bir MİT yok. Artık tam tersi onlarla küresel düzeyde yarışan, sahada ve masada etkili olan, proaktif politikalar üretilmesine destek veren, istihbarat diplomasisini aktif şekilde kullanan, casusluk girişimlerini deşifre eden etkili bir MİT var.
Raporun giriş yazısında Prof. Dr. İbrahim Kalın, MİT'in son bir yılını şöyle yorumluyor:
"Ülkemizin ve milletimizin güvenliği ve huzuru için 'Vatan İçin Her An Her Yerde' şiarıyla çalışan Teşkilatımız; 2025 yılı boyunca yasal yetkileri ve sorumlulukları çerçevesinde, çatışma bölgeleri başta olmak üzere milli güvenliğimizi ilgilendiren her alanda ülkemizin stratejik çıkarlarını gözeterek kritik görevler yerine getirmiş, istihbarat diplomasisini aktif şekilde kullanarak dış istihbaratta etkinliğini artırmış, farklı terör örgütleri ile mücadelesini eş zamanlı sürdürmüş, ülkemizi hedef alan casusluk girişimlerini deşifre ederek akamete uğratmıştır."
Raporda 2025 yılı analiz edilirken 2026'nın "belirsizliği"ne de özel dikkat çekiliyor:
Raporun esas hedefini ise Stratejik Düşünce Enstitüsü analizcilerinden Halil İbrahim Büyükbaş özetliyor:
"MİT 2025 Faaliyet Raporu, Türkiye'nin güvenlik mimarisinde yaşanan derin dönüşümün en net göstergelerinden biri olarak karşımızda duruyor. Bu rapor yalnızca bir yılın faaliyet dökümü değil; değişen dünya düzenine karşı geliştirilen stratejik refleksin, ileri savunma anlayışının ve istihbarat diplomasisinin kurumsallaşmış ifadesidir. Başkan İbrahim Kalın'ın imzasını taşıyan metin, devlet aklının sahada ve masada nasıl konumlandığını, küresel kırılmaların ortasında Türkiye'nin güvenlik perspektifini nasıl yeniden tanımladığını açıkça ortaya koyuyor."