Laricani sonrası İran’da ne bekleniyor... Gölge lider gibiydi

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı geniş çaplı hava harekâtı ile başlayan savaş, Washington ve Tel Aviv’deki en üst düzey isimlerin açıklamalarına göre Tahran’da bir rejim değişikliğini hedefliyor. ABD-İsrail ikilisi, bu doğrultuda İran’ın askeri hedeflerine yönelik yoğun saldırıların yanı sıra ülkenin üst düzey yönet-ici kadrolarına da nokta saldırılar düzenliyor. Henüz ilk gün İran’ın ruhani lideri Ali Hamaney ve yaklaşık 40 üst düzey yetkilinin öldürüldüğü saldırıların en kritik halkalarından biri ise İran Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani’nin önceki gün öldürülmesi oldu. Uzmanlara göre dün başkent Tahran’da cenaze töreni düzenlenen Laricani’nin ölümü ile İsrail ülkedeki askeri ve iç güvenlik mekanizmalarını zayıflatmayı amaçlıyor. Ancak bazı analistlere göre İran yönetici elitlerinin farklı kanatları arasında bir köprü görevi gören Laricani’nin yokluğu, ülkede Devrim Muhafızları Ordusu merkezli daha sert bir yönetim doğmasına da neden olabilir.

KIZINI ZİYARET EDİYORDU

Reuters’a göre Tahran’ın dış banliyölerinde kızını ziyaret ettiği sırada İsrail füzelerinin hedefi olan Laricani, son iki haftadır sürekli olarak yer değiştiriyordu. Laricani’nin konumu İran diasporasının haber organlarından Iran International’a göre Tahran’daki sivillerden gelen istihbarat, Amerikan Wall Street Journal gazetesine göre ise başkentin dışındaki bir saklanma noktasında diğer yetkililerle birlikteyken tespit edildi. İran, Laricani’nin öldürülmesine misilleme olarak İsrail’e füze saldırısı düzenledi. Önceki gece saatlerinde ateşlenen füzeler Tel Aviv çevresinde çok sayıda noktaya isabet etti. İsrail sağlık yetkilileri, Tel Aviv yakınlarında iki kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu. Peki, Hamaney sonrası İsrail’in bir numaralı hedefi haline gelen Laricani’nin ölümü rejimin geleceğini nasıl etkiler?

POLİTİK AĞIRLIĞI FAZLAYDI

Uzun yıllar İran siyasetinin en etkili isimlerinden biri olan Laricani’nin öldürülmesi İran’ın stratejik karar alma mekanizmasına yönelik bir darbe olarak görülüyor. Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri olarak savaş stratejisi, diplomasi ve güvenlik politikalarının koordinasyonunda kilit rol oynayan Laricani, BBC’ye göre son saldırılar dahil İran’ın stratejik kararlarının merkezinde yer alan isimlerden biriydi. İran’da meclis başkanlığı, nükleer müzakerelerde arabuluculuk rollerinde bulunan ve Çin ile İran başta olmak üzere üst düzey diplomatik kanallarda ülkeyi temsil eden Laricani, henüz Ali Hamaney ölmeden bile İran’da gölge lider olarak görülüyordu. Bazı analistler Laricani’nin yokluğunun rejimin farklı güç merkezleri arasında koordinasyon sorunlarına yol açabileceğini düşünüyor. Ayrıca Financial Times’a konuşan analistler, Laricani’nin rejim içindeki farklı fraksiyonlar arasında bir “köprü kurucu” rolü oynadığını ve bu nedenle yokluğunun karar alma mekanizmasını kırılgan hale getirebileceğini belirtiyor.

REJİM SERTLEŞEBİLİR

Buna karşılık diğer değerlendirmelere göre, pragmatik çizgisiyle bilinen Laricani’nin ortadan kalkması, özellikle Devrim Muhafızları çevresinin etkisini artırabilir. İran yönetiminin daha militarize bir çizgiye kaymasına neden olabilir. Bu nedenle Laricani’nin ölümü İran’da güç dengesinin daha radikale kayabileceğinin işareti olarak görülüyor.

HAMANEY: BEDELİ ÖDENECEK

İRAN’ın yeni lideri Mücteba Hamaney de Laricani’nin ölümü üzerine yaptığı açıklamada ‘sorumlu katillerin bedelini ödeyeceğini’ belirtti. Hamaney X’ten paylaştığı taziye mesajında, “Elbette her kanın bir bedeli var. Şehitlerin suçlu katilleri bu bedeli çok yakında ödeyecek” ifadelerini kullandı.

İSTİHBARAT BAKANI DA ÖLDÜRÜLDÜ

İRAN İstihbarat Bakanı İsmail Hatib’in de İsrail saldırısında öldürüldüğü bildirildi. Hatib’in önceki gece saatlerinde düzenlenen hava saldırısında öldüğünü  öne süren İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile birlikte İsrail ordusuna İranlı üst düzey yetkililerinden herhangi birini ek onaya gerek kalmadan hedef alma yetkisi verdiklerini söyledi.

Katz, Lübnan ve İran’a düzenleyecekleri saldırılarda “savaşı tırmandıracak önemli sürprizleri olduğunu” savundu. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Hatib’in öldürüldüğünü doğrularken “Eminim ki onların yolu eskisinden daha güçlü bir şekilde devam edecektir” dedi.