Küresel piyasalarda jeopolitik risk primi yeniden yükseldi

Küresel piyasalarda, ABD ile İran arasında sağlanan ve İsrail'i de kapsayan geçici ateşkesle oluşan göreli sakinleşmenin ardından Orta Doğu'da gerilimlerin yeniden tırmanabileceği endişeleri piyasalarda risk algısını yükseltti.

Hürmüz Boğazı'nda ABD'nin tarafsız ülke gemilerine güvenli geçiş sağlama yönündeki girişimleri ve İran'ın boğaz üzerindeki kontrolünü pekiştirmeye yönelik hamleleri, yaklaşık bir ay sonra bölgede jeopolitik risk priminin yeniden yükselmesine neden oldu.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere eşlik eden ABD gemilerine saldırması halinde İran'ın "yeryüzünden silineceğini" söylemesinin ardından İran'ın Körfez ülkelerini hedef alması tansiyonun tırmanabileceği korkularını körükledi. Ayrıca Trump, İran ile yaşadıkları gerilimi "mini savaş" şeklinde tanımladı.

Artan gerilimle birlikte petrol fiyatları yükseldi. Bu durum küresel enflasyon beklentilerini yukarı çekerek piyasalarda oynaklığı artırdı. Söz konusu gelişmelerle Brent petrolün varil fiyatı dün 113,6 dolara çıkmasının ardından yeni işlem gününde 111,3 dolarda dengelendi.

Analistler, petrol fiyatlarındaki oynaklığın enflasyon ve büyüme görünümü üzerinde belirgin etkiler yaratabileceğini belirterek, bu durumun merkez bankalarının politika adımlarına ilişkin beklenti oluşumunu zorlaştırdığını ifade etti.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl sonuna kadar politika faizini yüksek ihtimalle sabit tutacağı beklenirken, aralık toplantısında olası bir "şahin" adım yüzde 32 ihtimalle fiyatlanıyor.

Devam eden enflasyon endişeleri tahvil piyasalarındaki satış baskısını güçlendirirken, ABD'nin 10, 20 ve 30 yıllık tahvil getirileri Temmuz 2025'ten bu yana en yüksek seviyelerine yükseldi. ABD 10 yıllık tahvil faizi 4,4382'ye, 20 yıllık tahvil faizi yüzde 5,0133'e ve 30 yıllık tahvil faizi de yüzde 5,0147'ye çıktı.

Dolar endeksi de faiz beklentilerine paralel güçlenme eğilimine girerek dün yüzde 0,3 artışla 98,4 seviyesine yükseldi. Dolar endeksi yeni günde de yüzde 0,1 artışla 98,5'te bulunuyor.

Güçlenen dolar ve yükselen tahvil faiziyle alternatif maliyeti yükselen altının ons fiyatı dün yüzde 2 düşüşle 4 bin 522 dolara gerilerken, yeni işlem gününde kayıplarını azaltarak 4 bin 532 dolarda alıcı buluyor.

Bu süreçte ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları yakından takip ediliyor. New York Fed Başkanı John Williams, yüksek enflasyon seviyeleri, iş gücü piyasasından gelen çelişkili sinyaller ve Orta Doğu'daki çatışmanın yol açtığı artan belirsizliğin alışılmadık bir durumu ortaya koyduğunu söyledi.

Williams, "Para politikasının mevcut duruşu, tam istihdam ve fiyat istikrarı hedeflerimize yönelik riskleri dengelemek için uygun bir konumda." değerlendirmesinde bulundu.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'de fabrika siparişlerinin tutarı martta yüzde 1,5 ile beklentilerin üzerinde arttı. Kurumsal tarafta ABD merkezli video oyun perakendecisi GameStop'un e-ticaret şirketi eBay'i satın almak için 55,5 milyar dolarlık teklif sunduğunu açıklaması sonrasında eBay'in hisseleri yüzde 5 değer kazandı.

Bu hafta ABD'nin istihdam verileri ile Pfizer, Advanced Micro Devices, Warner Bros. CoreWeave ve Coinbase gibi şirketlerin yayımlayacağı bilançolar takip edilecek. Paramount Skydance'ın gelirleri yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2 artarak 7,35 milyar dolara çıktı.

Palantir'in gelirleri de ilk çeyrekte yüzde 85 artışla 1,63 milyar dolara yükseldi.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,41, Nasdaq endeksi yüzde 0,19 ve Dow Jones endeksi de yüzde 1,13 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Avrupa borsaları negatif seyretti

Avrupa borsalarında dün satış ağırlıklı bir seyir izlendi.

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler Sözcüsü Anouar Al Anouni, "İran'ın Birliğin Körfez'deki stratejik ortaklarına yönelik sebepsiz füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırılarını" şiddetle kınadıklarını belirterek, saldırılardan etkilenen Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Umman'la dayanışma mesajı verdi.

Orta Doğu'daki gelişmeler bölge genelinde piyasaların odağında bulunurken, Trump'ın AB menşeli otomobil ve kamyonlara uygulanan tarifeleri yüzde 25'e çıkaracağını açıklaması da piyasalarda satış baskısında etkili oldu.

AB Komisyonu Sözcüsü Thomas Regnier ise Trump'ın açıklamalarına tepki göstererek bütün seçeneklerin masada olduğunu açıkladı.

Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesi'nde imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), nisan ayında 52,2 puanla son 47 ayın en yüksek seviyesine çıktı.

Bu gelişmelerle, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,24, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,71 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi ise yüzde 1,59 düşerken, İngiltere'de ise resmi tatil nedeniyle FTSE 100'de işlem yapılmadı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Asya'da piyasalar Güney Kore hariç kapalı kalmaya devam ediyor

Asya borsalarında Japonya, Çin ve Güney Kore'de piyasalar tatil nedeniyle kapalı kalmaya devam ediyor. Açık olan Hong Kong borsasında Hang Seng endeksi yüzde 1,3 düşüşle seyrediyor.

Orta Doğu'daki gerilimlerin petrol tedarikini tehdit etmesi bölgede enerji arzına yönelik endişeleri artırdı. Artan enerji maliyetlerinin enflasyonla mücadelesini sürdüren Japonya ekonomisini daha fazla zorlayacağı tahmin ediliyor.

Çin'in ekonomik ilişkilerden sorumlu Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng'ın, ABD Başkanı Donald Trump'ın 14-15 Mayıs tarihlerinde Çin'e yapmayı planladığı ziyaret öncesinde ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ve ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ile görüştüğü bildirildi.

Xinhua'nın haberine göre, video konferans yoluyla yapılan görüşmede, Başbakan Yardımcısı Hı, ABD'nin yakın zaman içinde ekonomi ve ticaret alanında Çin'e yönelik kısıtlayıcı tedbirlerine yönelik endişelerini dile getirdi.

Taraflar, Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in 30 Ekim'de Güney Kore'nin Busan şehrindeki zirve buluşmasında ve önceki konuşmalarında vardıkları mutabakatın uygulanması, tarafların ekonomi ve ticaret alanlarında kaygılarının daha fazla giderilmesi ve pragmatik işbirliğinin geliştirilmesine yönelik görüş alışverişinde bulundu.

Dün BIST 100 endeksi geriledi

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,51 değer kaybederek 14.369,61 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,28 düştü.

Dolar/TL, dünü 45,1860'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 45,2180'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kurunun, yurt dışında ise ABD'de dış ticaret dengesi ve hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 puanın destek, 14.500 ve 14.600 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.