Koskoca dağı delip çöle nehir akıttılar Sözcü Gazetesi

Peru’da hayata geçirilen Olmos Projesi, Amazon Havzası’na akan bir nehrin sularını And Dağları’nın altından açılan devasa bir tünelle Pasifik kıyısındaki kurak topraklara taşıdı. Güney Amerika’nın en önemli su altyapı yatırımları arasında gösterilen proje, binlerce hektarlık alanı tarıma kazandırırken günümüzde işletimsel ve sosyal çeşitli sınamalarla karşı karşıya bulunuyor.

20 KİLOMETRELİK TÜNEL İNŞA EDİLDİ 

Projenin uygulanması için Peru'nun kuzeyindeki Lambayeque bölgesinde yer alan Olmos seçildi. Bölgedeki verimli toprak ve iklim koşullarına rağmen yetersiz yağış nedeniyle kısıtlı kalan tarımsal faaliyetleri canlandırmak amacıyla Atlas Okyanusu havzasındaki Huancabamba Nehri'nin sularının Pasifik havzasına aktarılması kararlaştırıldı.

İlk fikirleri 20. yüzyılın başlarına dayanan projenin aktarım sistemi concesyonu 2004 yılında verildi. Dağ sırasını geçen 19,3 kilometre uzunluğundaki Transandino Tüneli’nin kazı çalışmaları 20 Aralık 2011’de tamamlandı. Kazı işlemlerinde 320 metre uzunluğunda ve 1.000 ton ağırlığında tünel açma makinesi kullanıldı.

BARAJ VE SULAMA AĞI İLE GELEN TARIMSAL DÖNÜŞÜM

Su aktarım sisteminin yanı sıra Huancabamba Nehri’nin suyunu depolamak için Limon Barajı inşa edildi; suyun dağıtımı için kanal, boru hattı ve basınçlı sulama ağları kuruldu.

2014 yılında sulama amacıyla faaliyete geçen sistemin ilk aşaması, 5.500 hektarı eski Olmos Vadisi’nde, 38.000 hektarı ise yeni açılan alanlarda olmak üzere toplam 43.500 hektarlık araziyi suyla buluşturdu. Bölgede yaban mersini, avokado, kuşkonmaz, üzüm ve şeker kamışı gibi ihracata yönelik ürünlerin üretimi yaygınlaştı. Bu gelişme; tarım, işleme ve hizmet sektörlerinde yatırımları artırdı.

SOSYAL DENGELER VE ALTYAPI SORUNLARI

Projenin hayata geçmesiyle birlikte su ve arazi erişim hakları konusundaki tartışmalar gündeme geldi. Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD), havzadaki ekonomik ve sosyal çıkarların dengelenmesi ile paydaş katılımının artırılması gerektiğini belirtti.

Sistemde teknik sorunlar da yaşanmaya başlandı. 2025 yılında yetkililer, Limon Barajı’nda biriken tortunun su aktarımını riske atabileceği uyarısında bulundu. Yaşanan gelişmeler üzerine Peru Hükümeti, su akışının sürekliliğini sağlamak amacıyla sistemin işletmesini geçici olarak devraldı.