Kışın şifalı lezzeti boza: Faydaları, zararları ve merak edilenler

Gece satılmasıyla özdeşleşen boza, yüksek enerji değeri ve probiyotik içeriğiyle özellikle kış aylarında öne çıkıyor. İşte bozanın besin değeri, sağlık üzerindeki etkileri ve tüketim önerileri…

Kışın içinizi ısıtacak içecek tarifleri

Evde salep yapmanın püf noktaları

BOZA NEYDEN YAPILIR?

“Boza neyden yapılır?” sorusu, bu geleneksel içeceği sevenlerin en çok merak ettiği konuların başında gelir. Boza; insan sağlığına faydalı mikroorganizmalar içeren, fermente edilmiş tahıl bazlı bir içecektir. Ülkemizde genellikle darı mısır başta olmak üzere pirinç, çavdar, yulaf ve buğday gibi tahıllardan üretilir.

Üretim sürecinde tahıllar öğütülür, su eklenerek pişirilir ve ardından şeker ilavesiyle maya kullanılarak laktik asit fermantasyonuna bırakılır. Bu fermantasyon sayesinde boza; koyu kıvamlı, açık sarı renkli, tatlı-ekşimsi lezzete ve kendine özgü hafif asidik-alkollü bir kokuya sahip olur. Oluşan laktik asit ve karbondioksit (CO₂), bozaya ferahlatıcı bir özellik kazandırır.

BOZANIN BESİN DEĞERİ (1 SU BARDAĞI)

Yaklaşık 350 kalori

%86 karbonhidrat

%8 protein

%6 yağ

Ayrıca boza; fosfor ve sodyum mineralleri ile A, B1, B2, E, C ve Niasin vitaminleri açısından zengindir.

BOZA HANGİ HASTALIKLARA İYİ GELİR?

Kış aylarının vazgeçilmez içeceği olan boza, yalnızca lezzetiyle değil sağlık üzerindeki olumlu etkileriyle de öne çıkar. Fermente bir ürün olması nedeniyle özellikle bağırsak sağlığı açısından oldukça değerlidir.

Boza;

- Sindirim sistemi sorunlarının (kabızlık, şişkinlik gibi) hafiflemesine yardımcı olabilir.

- İçerdiği probiyotikler sayesinde bağırsak florasını destekler.

- Bağışıklık sistemini güçlendirerek soğuk algınlığı ve grip gibi hastalıklara karşı koruyucu etki gösterebilir.

- Yüksek karbonhidrat içeriği sayesinde enerji verir ve halsizliği azaltabilir.

- B vitaminleri sayesinde sinir sistemi üzerinde olumlu etkiler sağlayabilir.

UYARI: Unutulmamalıdır ki boza bir ilaç değil, destekleyici bir besindir.

BOZANIN FAYDALARI VE ZARARLARI FAYDALARI

Probiyotik kaynağıdır: Bağırsak sağlığını destekler.

Enerji verir: Özellikle kış aylarında vücudu zinde tutar.

Vitamin ve mineral açısından zengindir: B grubu vitaminleri, fosfor ve demir içerir.

Tok tutucu özelliği vardır: Ölçülü tüketildiğinde ara öğün olarak tercih edilebilir.

ZARARLARI

Şeker oranı yüksektir: Diyabet hastalarının dikkatli tüketmesi gerekir.

Kalorilidir: Aşırı tüketim kilo artışına yol açabilir.

Az miktarda alkol içerir: Fermantasyon sonucu oluşan bu durum bazı kişiler için risk oluşturabilir.

Bayat boza mide rahatsızlığına neden olabilir.

Her besinde olduğu gibi bozada da ölçü büyük önem taşır.

BOZA ÇOCUKLARA VERİLİR Mİ?

Boza, çocuklara kontrollü ve sınırlı miktarda verilebilir. Ancak dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır:

- Fermantasyon nedeniyle çok düşük de olsa alkol içerir.

- Şeker oranı yüksektir; sık tüketimi önerilmez.

- 3 yaş altı çocuklara verilmesi genellikle tavsiye edilmez.

Daha büyük çocuklar için ise ev yapımı veya güvenilir yerlerden alınmış, taze boza küçük porsiyonlar halinde sunulabilir.

HAMİLELİKTE BOZA TÜKETİLİR Mİ?

Hamilelik döneminde boza tüketimi dikkat gerektirir. Çünkü:

Fermente bir içecek olduğu için az miktarda alkol içerebilir.

Bu nedenle düzenli ve fazla tüketimi önerilmez.

Hijyenik koşullarda üretilmiş ve taze boza, çok sınırlı miktarda tüketilebilir. En doğru yaklaşım, hamilelikte boza tüketmeden önce doktor görüşü almaktır.

BOZA NASIL YAPILIR?

Boza yapımı sabır gerektiren uzun bir süreçtir. Öncelikle tahıllar iyice yumuşayana kadar kaynatılır. Daha sonra ezilerek püre haline getirilir ve ince gözenekli süzgeçten geçirilir. Elde edilen karışım tamamen soğumaya bırakılır.

Ayrı bir kapta ılık süt, toz şeker ve maya karıştırılır. Bu karışım soğuyan tahıl püresine eklenir ve yaklaşık 24 saat boyunca serin ve karanlık bir ortamda mayalanmaya bırakılır. Fermantasyon sürecinde bozanın kapağı ara ara açılarak hava alması sağlanır.

Mayalanma tamamlandıktan sonra azar azar şeker ve su eklenerek istenen tat ve kıvam elde edilir. Son aşamada boza buzdolabında dinlendirilir ve servise hazır hale gelir.

BOZA SICAK MI SOĞUK MU İÇİLİR?

“Boza sıcak mı içilir, soğuk mu?” sorusu sıkça merak edilir. Boza genellikle gece saatlerinde tüketilir. Bunun nedeni, bozanın sıcak havada çabuk bozulabilmesidir. Sokak bozacıları da bu yüzden akşam saatlerinde satış yapar.

Sıcak bir içecek gibi algılansa da boza aslında soğuk olarak tüketilir. Üzerine serpilen toz tarçın ve eklenen leblebi, bozanın vazgeçilmez eşlikçileridir.

Marketten alınan ya da buzdolabında kıvamı fazla koyulaşan boza ise hafifçe ısıtılarak da tüketilebilir.

Görsel Kaynak: shutterstock