Kimlerin emekli aylığında kesinti yapılacak?

Emekli aylığı almakta olanların kendi sigortalılığı nedeniyle oluşan genel sağlık sigortası (GSS) primi dahil prim ve prime ilişkin borçlar emekli aylıklarından kesilecek. 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe giren konuyla ilgili kanun, prim borçlarının, emekli aylıklarında yüzde 25’e varan oranlarda kesinti yapılarak tahsil edilmesine yetki veriyor. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kesinti oranını yüzde 10 olarak belirledi.

SORULARINIZ İÇİN: [email protected]

SGK, yayımladığı genelge ile prim borçlarının emekli aylığından kesilmek suretiyle nasıl tahsil edileceğine açıklık getirdi. Genelgeye göre, prim ödeme yükümlüsü kendisi olan kişilerin, kendi sigortalılığı nedeniyle oluşan prim borçları, emekli aylıklarından, icra takibi olmaksızın veya borçlunun muvafakati aranmaksızın kesinti yoluyla tahsil edilecek.

KİMLERİN AYLIĞINDAN KESİNTİ YAPILACAK?

Genelgeye göre, aylık veya gelirinden kesinti yapılacak kişiler şöyle:

-Sürekli iş göremezlik geliri, malullük, vazife malullüğü, emekli veya yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra sigortalı kişinin aylık bağlandığı tarihten önceki döneme ilişkin genel sağlık sigortası prim borçları ile kendi sigortalılığı nedeniyle oluşan prim ve prime ilişkin borçları ödenmekte olan gelir veya aylıklardan kesilecek.

-Aktif sigortalı iken vefat edenlerden, ölüm tarihinden öncesine ait prim borcu bulunanlar veya borcu bulunduğu aylık bağlandıktan sonra anlaşılanlar ile sürekli iş göremezlik geliri, malullük, vazife malullüğü, emekli veya yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra vefat edenlerden prim borcu bulunduğu sonradan anlaşılanların borçları, hak sahibi olarak gelir/aylık bağlanan eş, çocuk ve ana/babalarına ödenmekte olan ölüm aylıklarından kesilecek.

Hak sahibi eş, çocuk ve ana/baba olarak ölüm aylığı almakta olanların genel sağlık sigortası prim borçları ile kendi sigortalılığı nedeniyle oluşan her türlü prim borçları, kendilerine ödenmekte olan ölüm aylıklarından kesilerek tahsil edilecek. Hak sahibinin birden fazla statüden ölüm aylığı varsa, söz konusu prim borçları ödenen tüm aylıklardan kesinti yapılarak tahsil edilecek.

SADECE BORCU OLAN KİŞİDEN BAĞLANAN ÖLÜM AYLIĞINDAN KESİNTİ YAPILACAK

SGK’ya prim borcu olan ve aktif sigortalı iken ya da emekli aylığı almakta iken vefat eden kişinin hak sahiplerine dul ve yetim aylığı bağlanmamışsa bu kişilerin kendi sigortalılığından dolayı bağlanan emekli aylığından ya da başka kişiden bağlanan ölüm aylığından kesinti yapılmayacak. Örneğin Ayşe Hanımın babası ve eşi vefat etmiştir. Ayşe Hanıma sadece eşi üzerinden ölüm aylığı bağlanmıştır. Babasının kendi sigortalılığı nedeniyle SGK’ya prim borcu vardır ama eşinin prim borcu yoktur. Ayşe Hanım babasından dolayı ölüm aylığı almadığı için eşinden aldığı ölüm aylığından herhangi kesinti yapılmayacak.

Prim borcu olan kişiden dolayı ölüm aylığı alanlar aynı zamanda kendi sigortalılığı dolayısıyla emekli aylığı alıyor veya başkasından dolayı da ölüm aylığı alıyorsa bu aylıklardan kesinti yapılmayacak. Sadece prim borcu bulunan kişiden dolayı bağlanan ölüm aylığından kesinti yapılacak.

Örneğin Fatma Hanıma eşinden ve babasından ölüm aylığı bağlanmıştır. Babasının kendi sigortalılığı nedeniyle prim borcu olduğu sonradan tespit edilmiştir. Prim borcunun tahsili için Fatma Hanımın babasından bağlanan aylıktan kesinti yapılacak ancak eşinden bağlanan aylıktan kesinti yapılmayacak. Ancak, Fatma Hanımın kendi sigortalığından dolayı prim borcu ortaya çıkarsa bu durumda kendi aylığından da kesinti yapılacak.

HANGİ AYLIKLARDAN KESİNTİ YAPILMAYACAK?

5774 Sayılı Başarılı Sporculara Aylık Bağlanması ile Devlet Sporcusu Unvanı Verilmesi Hakkında Kanun ile 5233 Sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun uyarınca bağlanarak ödenen aylıklardan prim borcu için kesinti yapılmayacak.

HANGİ BORÇLAR İÇİN AYLIKTAN KESİNTİ YAPILACAK?

Emekli aylığı ile dul ve yetim aylığından kesinti yapılarak tahsil edilecek borçlar şöyle:

Genel sağlık sigortası (GSS) prim borçları,

506 Sayılı Eski SSK Kanunu kapsamındaki isteğe bağlı sigorta ve topluluk sigortası primleri,

2925 Sayılı Kanun kapsamındaki tarım sigortası primleri,

BAĞ-KUR prim borçları,

Kamu görevlilerinin 5434 Sayılı Kanuna göre borçlanma yaptıkları ve tamamı tahsil edilmeyen borçları ile intibak tashihinden kaynaklanan prim/kesenek borçları,

Tarım veya orman işlerinde çalışan işçiler (ek5) ile şehiriçi toplu taşıma aracı çalışanları ve ayda on günden az çalıştırılan sanatçıların (ek 6) prim borçları.

AYLIKTAN YÜZDE 10 ORANINDA KESİNTİ YAPILACAK

Ocak ayında yürürlüğe giren kanun SGK’ya, prim borcu bulunanların emekli aylığı ile bunlardan bağlanan dul ve yetim aylığının yüzde 25’ine kadar kesinti yapma yetkisi veriyor. SGK genelgesinde ise yapılacak kesintinin emekli aylığının yüzde 10’u oranında olacağı belirtildi.

Örneğin Hatice Hanıma eşinden dul aylığı bağlanmıştır. Aynı zamanda kendi sigortalılığından dolayı yaşlılık aylığı almaktadır. Her ikisinin de SGK’ya prim borcu bulunduğu için her iki aylıktan da yüzde 10 oranında kesinti yapılarak prim borcu tahsil edilecek.

YERSİZ ÖDEMELER NEDENİYLE AYLIĞINDA KESİNTİ YAPILMAKTA OLANLARA KOLAYLIK

Tahsilat işlemi, zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlanarak gerçekleştirilecek.

SGK tarafından herhangi bir şekilde yapılan fazla veya yersiz ödemeler kişinin kasıtlı veya kusurlu davranışlarından kaynaklı ise geriye doğru on yıllık, SGK’nın hatalı işlemlerinden kaynaklı ise geriye doğru beş yıllık süredeki ödemeler emekli aylıklarından kesinti yapılarak geri alınıyor. Emekli aylığından bu şekilde kesinti yapılmakta olanların yeni ortaya çıkan prim borçları için kesintiler, önce başlayan kesinti sona erdikten sonra başlayacak.

KESİNTİLERE İTİRAZ EDİLEBİLECEK

Vatandaşlar, sonradan ortaya çıkan prim borçları için yapılan kesintilere itirazda bulunabilecekler. Genel sağlık sigortası kapsamındaki borçlar için borç sahibi kişinin son ikametgah adresindeki sosyal güvenlik il müdürlüğüne itiraz yapılacak.

506 Sayılı Kanun, 2925 Sayılı Kanun ve 5510 Sayılı Kanun kapsamındaki ek 5, ek 6 ve 4/b (BAĞ-KUR) prim borçları için dosyanın bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine itiraz edilebilecek.

5434 Sayılı Kanun ile 5510 Sayılı Kanun’un 4/c bendi kapsamındaki kişilerin prim borçları için ise Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Primler Dairesi Başkanlığına itiraz başvurusu yapılabilecek.