Kayaları elleriyle oyup 1100 yıl önce yaptılar: Girmenin tek yolu tepesine çıkmak Sözcü Gazetesi

Doğu Anadolu’nun sert coğrafyasında, doğanın tam kalbinde asırlardır dimdik ayakta kalmaya çalışan öyle bir yapı var ki, görenleri hem büyülüyor hem de hüzünlendiriyor. Erzurum'un Şenkaya ilçesinde, gökyüzüne komşu bir yükseklikte gizlenen Solomon Kaya Kilisesi, bin yılı aşkın tarihiyle zamana meydan okuyor. Ancak bugünlerde bu muazzam kültürel miras, bakımsızlık ve ilgisizlik yüzünden yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.

İşte Erzurum’un dağlarında saklı kalan, gizemli duvar resimleriyle dolu o kilisenin hikayesi ve mahalle halkının dünyaya duyurmaya çalıştığı yardım çığlığı.

Şenkaya ilçe merkezine 36 kilometre uzaklıktaki Evbakan (eski adıyla Somon) Mahallesi’nde yer alan bu tarihi kilise, tam 1874 metre rakımda bulunuyor. Sıradan bir binadan çok farklı olarak, tamamen doğal bir mağara yapısına sahip olan Solomon Kaya Kilisesi'ne girmek ise adeta bir macera. Yapının içerisine ancak devasa kayanın tepesine tırmanarak girilebiliyor. İki ayrı bölümden oluşan bu gizemli sığınak, 9'uncu yüzyılda Gürcüler tarafından inşa edilmiş köklü bir geçmişe sahip.

Kilisenin içine adım attığınızda sizi ilk olarak yüzyıllar öncesinin sanatsal dokunuşları karşılıyor. Ağırlıklı olarak koyu mavi tonların hakim olduğu duvar resimleri (freskler), görenleri hayran bırakacak cinsten. Ancak sahipsizlik ve doğa şartları bu sanata ağır bir darbe vurmuş durumda:

Hz. Meryem Tasvirleri: Mağara duvarlarında yer alan Hz. Meryem ve dönemin din adamlarına ait tarihi resimler ciddi şekilde tahrip edilmiş.

Silinen Yazılar: Duvarlardaki antik yazıların, figürlerin ve sembollerin büyük bir kısmı maalesef artık okunamaz halde.

Bilinçsiz Tahribat: Yapı sadece doğaya değil, insan eliyle yapılan bilinçsiz yıkımlara ve definesi avcılarının arkasında bıraktığı hasarlara da maruz kalmış.

Yaklaşık 1100 yıllık bir geçmişe sahip olan bu tarihi mirasa ulaşmak gün geçtikçe zorlaşıyor. Kiliseye çıkan antik yollar ve taş merdivenler neredeyse tamamen yıkılmış durumda. Şu an bu eşsiz mirası yakından görmek isteyenler, oraya ancak mahalle halkının imkanlarıyla yaptığı, geçici ve oldukça yıpranmış ahşap merdivenleri kullanarak tehlikeli bir tırmanışla ulaşabiliyor.

Evbakan Mahallesi sakinleri, bu olağanüstü yapının sadece bir yıkıntı olarak kalmasını istemiyor. Mahalle halkından Selçuk Vural, tehlikeye dikkat çekerek şu çağrıyı yapıyor:

"Burası 9'uncu yüzyıldan kalma devasa bir manastır. İçerisinde çok değerli tasvirler var fakat bilinçsizce yapılan tahribatlar nedeniyle büyük zarar gördü. Biz buranın bir an önce restore edilerek turizme kazandırılmasını istiyoruz."

Aynı mahallede yaşayan İrfan Uçak ise bu mirasın bölge için büyük bir fırsat olduğunu belirterek, "Bu tarihi mirasın gelecek nesillere aktarılması için yetkililerin bir an önce çalışma başlatmasını bekliyoruz. Burası bölge turizmine çok büyük katkı sağlar" sözleriyle yetkililere sesleniyor.

Kültür meraklılarının ve gezginlerin rotasını değiştirebilecek potansiyele sahip olan Solomon Kaya Kilisesi, şimdi kendisini yeniden ayağa kaldıracak o restorasyon projesini bekliyor.