Kayaları 200 derece ısıtıp tarlalara serpecekler Sözcü Gazetesi

Çalışma, Fas'ın Ben Guerir kentindeki Mohammed VI Polytechnic University (UM6P) bünyesinde yürütüldü. Kanada'daki Canadian Light Source bilim merkezinden uzmanların da katkı verdiği araştırmanın sonuçları Minerals Engineering dergisinde yayımlandı. Araştırmacılar yöntemde, potasyum açısından zengin siyenit adı verilen magmatik kayayı kullandı.

Siyenit kayasının içinde doğal olarak potasyum bulunuyor. Potasyum da bitkilerin büyümesi, güçlü kök oluşturması ve verimli ürün vermesi için ihtiyaç duyduğu temel besinlerden biri. Bu nedenle çiftçiler tarlalara potasyum içeren gübreler veriyor.

Ancak siyenitteki potasyumun önemli bir sorunu var. Potasyum kayanın yapısına sıkıca bağlı olduğu için kaya doğrudan öğütülüp tarlaya serpildiğinde bitkiler bundan yeterince yararlanamıyor.

Araştırmacılar da kayayı bitkiler için kullanılabilir hale getirmenin yolunu aradı. Bunun için öğütülen kaya kalsiyum oksitle karıştırıldı ve suyun da kullanıldığı özel bir işlemle 160 ila 200 derece arasında ısıtıldı. İşlem yaklaşık 7 saat sürdü.

Isıtma sırasında kayanın yapısı değişti ve içinde sıkışıp kalan potasyum daha kolay açığa çıkabilecek hale geldi. Yani kaya aynı kaya olarak kalırken, içindeki bitki besininin ulaşılabilirliği artırılmış oldu.

İşlemden geçirilen kaya suyla temas ettiğinde potasyum salmaya başladı. Üstelik salımın tamamı bir anda gerçekleşmedi. İlk etapta hızlı şekilde potasyum açığa çıkarken daha sonra bu süreç yavaşlayarak devam etti.

Bu durum tarım açısından önemli. Çünkü tarlaya verilen malzeme, bitkiye ihtiyaç duyduğu potasyumu sağlayabilecek bir kaynak haline geliyor. Başka bir ifadeyle normalde tarım açısından yeterince kullanışlı olmayan kaya, işlemden geçirildikten sonra potasyum gübresi görevi görebilecek bir malzemeye dönüşüyor.

Ortaya çıkan malzeme yalnızca potasyum da sağlamıyor. İşlemde kullanılan kalsiyum nedeniyle toprağa kalsiyum kazandırma ve özellikle asitli toprakların yapısının iyileştirilmesine yardımcı olma potansiyeli de bulunuyor.

Araştırmanın önemli taraflarından biri ise gübre üretiminde yerel kaya kaynaklarının kullanılabilmesi. Potasyum gübresi için gerekli ham maddeleri başka bölgelerden veya ülkelerden almak yerine, uygun kaya yataklarının bulunduğu yerlerde siyenit işlenerek tarımda değerlendirilebilir.

Yöntem henüz araştırma aşamasında. Ancak sonuçlar, bugün doğrudan tarlaya verildiğinde bitkinin yeterince yararlanamadığı potasyum zengini kayaların işlenerek tarımsal gübre kaynağına dönüştürülebileceğini gösteriyor.