Kartel lideri operasyonda öldü... Meksika’da kıyamet koptu

MEKSİKA’nın en çok aranan uyuşturucu baronu olan ve Jalisco Yeni Nesil Karteli (CJNG) elebaşı “El Mencho” lakaplı Nemesio Oseguera Cervantes (59), Meksika ordusu tarafından Jalisco eyaletinin başkenti Guadalajara’ya yaklaşık 130 kilometre mesafedeki Tapalpa’da düzenlenen bir operasyonda önceki gün öldürüldü. El Mencho’nun sonunu getiren operasyona dair ayrıntılar gün yüzüne çıkarken, “liderlerini” kaybeden kartel üyeleri ise intikam için düğmeye bastı.

SEVGİLİSİ ÜZERİNDEN TAKİP

Meksika Savunma Bakanlığı’nın açıklamasına göre operasyon, El Mencho’yu sağ ele geçirmek üzere planlandı. ABD yetkililerinin “operasyonun başarısına katkıda bulunan tamamlayıcı bilgiler sağladığı” operasyonda, Hava Kuvvetleri ve Meksika Ulusal Muhafızları’nın Acil Müdahale Özel Kuvvetleri de sahaya indi. Meksika Ulusal Savunma Bakanı Ricardo Trevilla Trejo’nun verdiği bilgiye göre, “20 Şubat’ta Merkezi Askeri İstihbarat, El Mencho’ya yakın bir kişinin kimliğini belirledi. Bu kişi, El Mencho’nun sevgilisini Tapalpa’daki tesise götürdü ve burada El Mencho ile sevgilisi buluştu. 21 Şubat’ta güvenilen kişi tesisten ayrıldı.”

Sonrasında ise operasyon başlatıldı. Orduya ait uçaklar, “kartelin kalesi” olarak değerlendirilen Jalisco eyaleti üzerinde uçarken, kartel üyelerinin karşı saldırıya geçmesi ile birlikte şiddetli çatışmalar yaşandı. Dört kartel üyesinin olay yerinde hayatını kaybettiği operasyonda 3 ajan da yaralandı. El Mencho ise yaralı olarak ele geçirildi. El Mencho, hava yoluyla başkent Meksika’daki bir hastaneye nakledilirken hayatını kaybetti.

KARTEL İNTİKAM İSTİYOR

El Mencho’nun öldürülmesinin ardından kartel cephesinden gelen ilk mesaj ise “intikam” oldu. Reuters’a konuşan bir kartel üyesi, liderlerinin öldürülmesine karşılık “şiddet olayları” başlatıldığını söyledi. Nitekim kartel bağlantılı olduğu değerlendirilen kişiler; en az 12 eyalette yangınlar çıkardı, araç ve tırları yakarak yollara barikat kurdu. En az 23 eyalette yollar kapatıldı, bazı eyaletlerde eğitime ara verildi. Jalisco eyalet hükümeti ise “halkın güvenliğini tehdit eden gelişmeler” nedeniyle “kırmızı alarm” uygulamasını devreye soktu.

TURİZM DE ETKİLENDİ

Sözkonusu şiddet olayları, Jalisco’nun başkenti ve bu yılki Dünya Kupası’nda dört maça ev sahipliği yapacak 1.4 milyon nüfuslu Guadalajara’yı ve Yucatan Yarımadası’ndaki Cancun ve Playa del Carmen gibi diğer turizm merkezlerini de etkiledi. Guadalajara Uluslararası Havalimanı’ndan kalkacak tüm uçuşlar “ikinci bir duyuruya kadar” başka havalimanlarına yönlendirilirken, sosyal medyada paylaşılan videolarda yolcuların panik içinde koşuşturduğu görüldü. Yetkililer, ABD’li ve Meksikalı turistler arasında popüler olan sahil kenti Puerto Vallarta da dahil olmak üzere otellere misafirlerine içeride kalmaları talimatını vermeleri uyarısı yaptı. Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum ise yaptığı açıklamada, Meksikalılara “sakin kalmaları” çağrısı yaptı. Sheinbaum, “Tüm eyalet yönetimleriyle tam bir koordinasyon içindeyiz. Bilgilenmeye devam etmeli ve sakin kalmalıyız. Ülkenin büyük bölümünde faaliyetler normal şekilde sürüyor” ifadelerini kullandı. Aralarında Türkiye’nin de olduğu pek çok ülke ise, vatandaşlarına ‘ihtiyatlı davranma’ çağrısında bulundu.

Ülke genelinde yaşanan şiddet olaylarında 25’i güvenlik görevlisi 55 kişi hayatını kaybetti.

EN GÜÇLÜ ÖRGÜTLERDEN BİRİ

El Mencho’nun liderliğini yaptığı CJNG karteli, rakibi ve halihazırda ABD’de tutuklu olan El Chapo’nun liderliğini yaptığı Sinaloa Karteli kadar tanınmasa da son yıllarda ülkede etkisini hızla artırarak en güçlü ve en agresif suç örgütlerinden biri haline geldi.  2007 yılında El Mencho tarafından kurulan kartel, klasik uyuşturucu kaçakçılığı modelini paramiliter taktiklerle birleştirmesi ile tanınıyor. Öyle ki, ağır silahlar, roketatarlar ve zırhlı araçlarla donatılan kartel, 2015 yılında bir ordu helikopterini dahi düşürmüştü. 2020 yılında ise, dönemin başkent emniyet müdürüne yönelik el bombaları ve silahlarla bir suikast girişimi düzenlemişti.

SINAOLA’DAN ‘ÇAY MESELESİ’ AYIRMIŞ

İlk olarak Sinaloa Karteli için çalışan El Mencho ve karteli, yıllar içinde kopuş yaşayarak yollarını ayırdı. Yeraltı dünyasındaki söylentilere göre bu kopuş, Guadalajara’daki bir toplantıda bir kartel üyesinin rakibinin üzerine yanlışlıkla hibiskus çayı dökmesiyle başladı. Bu sıradan görünen olay, iki kartel arasında ihanetler, toprak savaşları ve yıllar süren katliamlar zincirini tetikledi. Meksika basınına göre, El Mencho liderliğindeki suç örgütü, yaklaşık 28 bin 600 kişiden oluşuyor.

KİM BU EL MENCHO… ÇİFTÇİ ÇOCUĞU ESKİ POLİS MEMURU

EL Mencho ya da gerçek adıyla Nemesio Oseguera Cervantes (59), Jalisco Yeni Nesil Karteli’nin (CJNG) kurucusu, lideri ve uzun yıllardır Meksika’nın en çok aranan uyuşturucu baronlarından biri olarak dikkati çekiyordu. Çiftçi bir ailenin çocuğu olan ve genç yaşta suç dünyasına adım atan El Mencho, eski bir polis memuruydu. El Mencho, küçük çaplı uyuşturucu ticaretinden tetikçiliğe ve yerel örgüt liderliğine yükselmiş; sonunda uluslararası ölçekte bir kaçakçılık ağı kurmuştu.

EL CHAPO DÜŞÜNCE YÜKSELDİ

Onun liderliğinde örgüt, Meksika’nın batısından başlayarak ülke geneline ve uluslararası pazarlara yayıldı. ABD’ye yönelik uyuşturucu rotaları, Orta Amerika bağlantıları ve Pasifik kıyısındaki limanlar üzerinden kurulan lojistik ağ, CJNG’yi küresel bir suç aktörüne dönüştürdü. Bir diğer uyuşturucu karteli lideri Joaquin “El Chapo” Guzman’ın ABD’ye sınır dışı edilmesinden büyük fayda sağladı. CJNG, El Chapo’nun oğullarının düşüşünden sonra, fentanil ticaretinin önemli bir kısmını ele geçirdi.

ABD’NİN RADARINDAYDI

El Mencho hakkında 2017’den bu yana ABD’de birçok iddianame hazırlandı. 5 Nisan 2022 tarihli son iddianame, metamfetamin, kokain ve fentanilin ABD’ye yasadışı ithali amacıyla dağıtım ve komplo suçlamalarını içeriyordu. Washington yönetimi, “öncelikli hedeflerinden” biri olan El Mencho’nun başına 15 milyon dolar ödül koymuştu. DEA ve ABD Hazine Bakanlığı’nın araştırmalarına göre, El Mencho liderliğindeki örgütün varlıklarının 50 milyar doları aştığı tahmin ediliyor. 

TRUMP’IN BASKISI MI ETKİLİ OLDU... LATİN AMERİKA’YA ‘KARTEL AYARI’ 

Meksika’da ülkenin en çok aranan uyuşturucu baronu El Mencho’ya yönelik düzenlenen

operasyonun arkasında ABD-Meksika işbirliği çıktı. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD’nin El Mencho’nun öldürülmesiyle sonuçlanan operasyonda Meksika hükümetine istihbarat desteği verdiğini belirterek ABD Başkanı Donald Trump’ın daha önce El Mencho’nun liderliğini yaptığı kartel grubu CJNG’yi yabancı terör örgütü olarak tanımladığını hatırlattı. ABD Dışişleri Bakanı Yardımcısı Christopher Landau da “El Mencho’nun ölümü Meksika, ABD, Latin Amerika ve tüm dünya için harika bir gelişme” ifadesini kullandı. Trump yönetimi, El Mencho’yu Meksika’da “bir terör saltanatı” yürütmek ve fentanil kaçakçılığı yoluyla sayısız hayatı mahvetmekle suçluyordu. Washington yönetimi geçen yıl, El Mencho’nun yakalanmasına veya mahkûm edilmesine yol açacak bilgi karşılığında 15 milyon dolar ödül açıklamıştı.

‘BİR ŞEY YAPMALIYIZ’ DEMİŞTİ

Trump uzun süredir ABD’nin çevresinde bulunan ülkelere uyuşturucu trafiğini sona erdirme baskısı yapıyordu. Washington yönetimi narko-terör tanımı çerçevesinde, bu ülkelerin uyuşturucu parasıyla bölge ülkelerine ve özellikle ABD’ye istikrarsızlık taşıdığını iddia ediyordu. Trump bu kapsamda öncelikle Venezuela’yı hedefe koymuştu. Ocak ayı başında bu ülkeye yapılan ve Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun yakalanarak ABD’ye getirilmesiyle sonuçlanan operasyonu Trump “narko-terör operasyonu” olarak tanımlamıştı. Ardından Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum’u da eleştiren Trump, “Meksika konusunda bir şeyler yapılmalı. Sheinbaum iyi bir kadın ama ülkeyi o yönetmiyor. Meksika’yı karteller yönetiyor, o da kartellerden çok korkuyor” diye konuşmuştu. Trump’ın hedef aldığı bir diğer Latin Amerika ülkesi Kolombiya’da da Gustavo Petro yönetimi ülkedeki uyuşturucu kartellerine yönelik baskıyı sıkılaştırdı. Trump’ın uyuşturucuyla mücadele politikası kapsamında Amerikan donanması ağustos ayından bu yana Karayiplerde uyuşturucu ticareti yaptığı iddia edilen birçok tekneye operasyon düzenledi.

TÜRK BÜYÜKELÇİLİĞİ: ‘VATANDAŞLARIMIZ GÜVENDE’

MEKSİKA’da kartel lideri El Mencho’nun öldürülmesinin ardından patlak veren şiddet olayları sonrası, Türkiye’nin Meksika Büyükelçiliği ülkedeki Türk vatandaşlarına yönelik uyarılarını sürdürüyor. Hürriyet’e konuşan Büyükelçilik kaynakları, ülkede 1000’i aşkın Türk vatandaşının yaşadığını, temsilciliğe ulaşanlara Meksika makamlarının açıklamaları çerçevesinde evden çıkmamaları ve karışıklığın yaşandığı bölgelerden uzak durmaları uyarısı yapıldığını bildirdi. Başkentte ciddi bir olay yaşanmadığı, hareketliliğin daha çok ülkenin kuzeybatı bölgesinde yoğunlaştığı ifade edildi. Meksika’yı turist olarak ziyaret eden Türk vatandaşlarının büyük bölümünün otellerde konakladığı, otellere yönelik herhangi bir saldırı bilgisi bulunmadığı ve doğrudan olayların ortasında kalan bir Türk vatandaşı olmadığı kaydedildi. Daha önce El Chapo operasyonu sırasında da geçici şiddet dalgalarının yaşandığını hatırlatan Büyükelçilik yetkilileri, mevcut şiddet dalgasının “sönümleneceği ve yavaşlayacağı” değerlendirmesini paylaştı. Meksika makamları tarafından yapılan açıklamalarda da kolluk kuvvetlerinin operasyonlarının kısa sürede tamamlanacağı yönünde mesaj verildiği aktarıldı.