Kapadokya’nın kalbinden gururla yükselen Ortahisar

ABD merkezli iş dergisi Forbes’un, tur şirketi Unforgettable Travel’la hazırladığı Dünyanın En Güzel 50 Köyü listesine Türkiye’den Kapadokya’nın büyüleyici beldesi Ortahisar da girdi. Ürgüp’e bağlı Ortahisar, 40’ıncı sıradan girdiği listede şu etkileyici sözlerle anlatıldı: “Kayısırengi ve külrengi çizgilerle bezeli bazalt bir gökyüzünün altında Ortahisar, Kapadokya toprağından fırlamış bir anıt gibi yükseliyor. Taş sokaklar, kayısı tezgâhları ve incir ağaçlarının gölgelediği gül kokulu çay bahçe­lerinin yanından kıvrılarak geçiyor. Yerel halk lale şeklindeki bardak­larla çay içerken hikâyeler paylaşı­yor. Bu arada, gündoğumu balonla­rı Hallacdere Vadisi’nin gerçeküstü sivri kayalarının üzerinde sessizce süzülüyor. Etnografya müzesini de mutlaka ziyaret edin.”

Ortahisar doğal peribacası oluşumları, kaya kiliseleri, kaleye doğru uzanan kademeli evleriyle yıllardır yabancıların ilgi gösterdiği bir bölge. Ortahisar Kalesi, Kapa­dokya’nın sembol yapılarından biri. Köyün ortasındaki 80 metrelik de­vasa kaya oluşumu, Hititler döne­minde oyularak doğal bir sığınak işlevi görmüş. 1470’te Osmanlı egemenliğine geçen kale, eteklerine serpilmiş iki katlı taş evleriyle muhteşem bir manzaraya sahip.

Kültürel yapıyı yansıtıyor

Çarşı içinden kasabanın dar sokaklarına doğru yöneldiğinizde müthiş işçiliğe sahip taş evleri görüyorsunuz. Yakın zamana kadar kendi halinde bir Anadolu kasabası olan Ortahi­sar’da restore edilen bu evlerin bir­çoğu günümüzde butik otel olarak kullanılıyor.­

Ortahisar Kültür Müzesi hem restoran hem de etnografya müzesi olarak hizmet veriyor. 1916’da inşa edilen tarihi bir konakta kurulan müze, uzun yıllar 12 odalı bir otel olarak kullanılmış. Binada yazar Yaşar Kemal’in yanı sıra Celal Bayar gibi devlet erkânı konakla­mış. Dokuma odasında yün­den ipin elde edilişi, ‘kız isteme’, kına gecesi, gelin odası gibi canlan­dırmalarla sosyal ve kültürel yapıyı çok iyi yansıtan bir müze burası.

Sonra kasabanın merkezindeki 1258 tarih­li Abdioğlu Camisi’ne de uğrayın. Kesme taşla inşa edilmiş caminin dört sütunla biçimlenen baldaken (sütunlar üzerinde) tarzda özgün bir minaresi var.

Ortahisar’da çevre gezileri ya­parken mutlaka yürüyün. Özellikle Balkanderesi Vadisi 3,5 kilomet­relik kısa ama etkili parkuruyla trekking gruplarının tercih ettiği bir rota. Civarda birçok vadi var. Pancarlık Vadisi’ne bakan İshak Kalesi’ni ziyaret edebilirsiniz. Pancarlık, Kapa­dokya’nın en özel vadilerinden biri. Vadi boyunca Pan­carlık, Kepez ve Sarıca kiliseleri var. Pancarlık güzel bir trek­king rotası olan Üzengi Vadisi’ne yakın.

Velhasılıkelam Ortahisar’ı ziyaret listenize ekleyin. Buranın tarihi dokusunu hissedin, yüzyıllar­dır korunan güzelliklerine tanıklık edin, Kapadokya’nın özünü yaşayın. Burada her sokak, her mağara, her köşe Kapadokya’nın yüzyıllardan bu yana yaşattığı medeniyetlerin ruhunu taşıyor.

Bunları listenize ekleyin

◊ Kızılçukur ve Üzümlü Kilise: Ortahisar’ın batısındaki, eşsiz günbatımı manzarasıyla büyüleyen Kızılçukur Vadisi akşam saatlerinde yüzlerce kişinin manzarayı izlemek için toplandığı bir yer. Vadinin girişindeki kilisenin taç kapısını çevreleyen kemer, salkım ve üzüm motifleriyle süslenmiş.

◊ Cambazlı Kilise: Kasabanın Ali Reis Mahalle­si’nde. Dere yatağı üzerindeki yamaçta, bir kaya grubuna yontulan kilise en iyi korunmuş tarihi yapılardan biri. Kilise 2002 yılında Kültürel Miras Büyük Ödülü’nü almış.

700’den fazla mağara

Ortahisar’ın aynı zamanda Mersin ve Adana’da yetiştirilen turunçgillerin ve bölgede yetişen patatesin doğal olarak saklandığı derin mağaraları sayesinde Kapadokya’nın en büyük soğuk hava depolarından biri olduğunu çok az ziyaretçi bilir. Geçmişte korunma amacıyla kullanılan mağarala­rın çoğu doğal soğuk hava deposuna dönüştürül­müş. Vadilerin yamaçlarına oyulan bu depolarda, yöreye özgü patates ve elmayla Akdeniz Bölgesi’nden getirilen portakal ve limon muhafaza edilip buradan tüm Türkiye’ye dağıtılıyor. Günümüzde sayısı 700’ü aşan depolar, 1950’lerden beri kasa­ba ekonomisine katkı sağlıyor.

Oyuklardaki meskenler

Ortahisar’ın kuruluş tarihi kesin olarak bilinmiyor. Anlatılara göre 11’inci yüzyıl başında, Orta Asya’dan Anado­lu’ya göçlerin başladığı sırada Özbek Türklerinden olan Hibe Dede ve sekiz kardeşi Horasan’dan gelip Ortahisar’a yerleşmiş. Kasabanın ortasın­daki kale ve etrafındaki oyukları geliştirerek ve ilave yerler oyarak kendilerine dokuz ayrı mesken yapmışlar. Sonraki göçlerle Ortahisar gelişmiş; tarım, ticaret merkezi olmuş.