Kamerayı görünce yavaşlayanlar yandı! Radar cezalarında yapay zeka dönemi Sözcü Gazetesi

Otoyollarda veya şehirlerarası yollarda radar kamerasını görünce frene basıp, kamerayı geçince tekrar gaza basma devri 2026 itibarıyla tamamen kapandı. İçişleri Bakanlığı'nın 81 ilde devreye aldığı ve yapay zeka ile güçlendirilen "Akıllı Koridor Sistemi", sürücülerin anlık hızına değil, iki nokta arasındaki "ortalama hızına" bakıyor. Üstelik yeni sistem sadece hızı değil, "hatalı şerit değiştirme" ve "emniyet kemeri" ihlallerini de yüksek çözünürlüklü lenslerle gece-gündüz tespit edip, cezayı e-Devlet'e düşürüyor.

SİSTEM NASIL ÇALIŞIYOR?

Ortalama Hız İhlal Tespit Sistemi'nin çalışma prensibi, ilkokul fizik dersindeki "Yol = Hız x Zaman" formülüne dayanır. Örneğin; Ankara-İstanbul otoyolunda iki gişe arası 100 kilometre olsun ve hız sınırı 140 km/s olsun. Kurallara uyan bir sürücünün bu mesafeyi en az 42 dakikada tamamlaması gerekir.

Siz gişeden (A noktası) 14.00'da girdiniz. Diğer gişeden (B noktası) 14.35'te çıktınız. Sistem hemen hesaplar: "Bu araç 100 kilometreyi 35 dakikada gitmiş. Demek ki ortalama hızı 171 km/s." Siz çıkış gişesindeki kamerayı görünce hızınızı 90'a bile düşürseniz, sistem çıkış saatinize bakar. Aradaki 7 dakikalık fark, hız limitini aştığınızın matematiksel kanıtıdır. Ceza makbuzu, fotoğrafınızla birlikte saniyeler içinde sistemden onaylanır

MOLAYLA KURTULMAK TARİH OLACAK

Sürücüler arasında yayılan yeni bir şehir efsanesi de şudur: "Hızlı giderim, sonra bir benzinlikte 10 dakika çay içerim, ortalamam düşer." Teorik olarak doğru gibi görünse de, 2026 yılında sistemin açıkları kapatıldı. Artık koridorlar "Gişeden Gişeye" (uzun menzilli) değil, "Kavşaktan Kavşağa" (kısa menzilli) kuruluyor.

Özellikle Kuzey Marmara Otoyolu, İzmir-İstanbul Otoyolu ve Anadolu Otoyolu'nda kameralar her 10-20 kilometrede bir (dinlenme tesislerinin giriş ve çıkışlarına) yerleştirilmiş durumda. Yani siz mola verene kadar geçtiğiniz o 20 kilometrelik kısa parkurda hız sınırını aştıysanız, cezayı yersiniz. Mola verip süreyi uzatmanız, sadece bir sonraki parkur için ortalamanızı düşürür, geçmişteki ihlali silmez. Sistem, yolculuğunuzu 50 parçaya bölüp her birini ayrı ayrı denetleyebilir.

YAPAY ZEKA DENETİM

Yeni nesil PTS kameralarının tek marifeti hız ölçmek değildir. 2026 model kameralar, "Kızılötesi (IR) ve Yüksek Çözünürlüklü" lenslere sahiptir. Bu kameralar, zifiri karanlıkta bile aracın içini gündüz gibi görüntüleyebilir.

Yapay zeka algoritmaları, çekilen fotoğrafları saniyede binlerce kez tarayarak şunları tespit eder:

Emniyet Kemeri: Sürücünün veya ön yolcunun kemeri takılı mı? (Koyu renk kıyafet giyseniz bile sistem kemerin gerginliğini ve açısını algılar).

Cep Telefonu: Sürücünün elinde telefon var mı? Kulağına götürmüş mü?

Şerit İhlali: Kamyon ve otobüslerin yasak olan sol şeridi kullanması veya emniyet şeridi ihlalleri. Eskiden bu cezalar sadece polis çevirmesinde yazılırken, artık evinize gelen tebligatta "Telefonla konuşurken" çekilmiş net bir fotoğrafınızı görebilirsiniz.

YÜZDE 10 TOLERANS VE HIZ LİMİTLERİ

Sürücülerin en çok karıştırdığı konu "Yüzde 10 Tolerans" kuralıdır. Evet, kanunen hız sınırının yüzde 10 üzerine kadar ceza yazılmaz. Ancak bu bir hak değil, "cihaz hata payı"dır.

Otoyollar (140 km/s): Ceza sınırı 154 km/s'den başlar.

Bölünmüş Yollar (110 km/s): Ceza sınırı 121 km/s'den başlar.

Akıllı koridorlarda, ortalama hızınızın 1 km/s bile tolerans sınırını aşması cezayı tetikler. Anlık radarlarda polis bazen inisiyatif kullanabilirdi ancak bilgisayar yazılımlarının inisiyatifi yoktur. Ortalamanız 155 km/s çıktıysa, o ceza yazılır.

RADAR TESPİT CİHAZI KULLANMAK YASA DIŞI

Bazı sürücüler, radar noktalarını gösteren cihazlar veya mobil uygulamalarla sistemden kaçmaya çalışır. Ancak 2026 trafik mevzuatında, araçta "Radar Tespit Cihazı" bulundurmanın cezası çok ağırdır ve cihazın müsadere edilmesini (el konulmasını) gerektirir. Ayrıca ortalama hız sisteminde radarın nerede olduğunun bir önemi yoktur; önemli olan sizin A noktasından B noktasına ne kadar sürede vardığınızdır.