Kalbi korumak için kötü kolesterolü düşürmek yetmez! Sözcü Gazetesi

Basit bir kan testiyle belirlenen kötü kolesterol, iyi kolesterol ve trigliserid değerlerinin ciddiye alınması gerekiyor…

Çünkü dengesiz değerler damar duvarında plak oluşumuna, damar sertliğine ve zamanla kalp krizi ya da felce kapı aralıyor…

Peki kolesterol nasıl dengede tutulabilir? Trigilserid nasıl düşürülür? Ne zaman ilaç kullanmak gerekir? İşte Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Fatih Mehmet Uçar’ın yanıtları:

Prof. Dr. Fatih Mehmet Uçar

İyi kolesterolün önemi

Kolesterol tahlillerinde dört parametre sıklıkla kullanılır. Total kolesterol, kötü kolesterol LDL ve trigliserid adlı kan yağları. Bunların yüksek olması istenmez. Çünkü üçü de kötü kolesteroldür. Kötü kolesterol, kalp damarlarındaki sıkıntıyı en fazla yaratan kolesteroldür.

Dördüncüsü ise iyi kolesterol olarak bilinen HDL kolesterolüdür. Kötü kolesterollerin düşük olması, iyi kolesterolün ise yüksek olması gerekir. Çünkü HDL; kalp, beyin, bacak ve şah damarlarındaki yağlı birikimleri azaltıp, kolesterol içerikli plak oluşumunu engelleyerek kalp krizi riskini azaltır.

HDL nasıl yükseltilir?

İyi kolesterol (HDL), damar duvarında biriken kolesterolü karaciğere taşıyarak plak oluşumunu azaltır. HDL’nin yüksek olması damar tıkanıklığı, kalp krizi ve diğer kardiyovasküler hastalık riskini düşürür. Sigara-alkol kullanmamak, düzenli egzersiz yapmak, iyi uyku ve sağlıklı beslenme HDL’yi artırmada en etkili yöntemlerdir. 

Sakın yarıda bırakmayın

Damar tıkanıklığı bulunan, stent takılmış ya da bypass ameliyatı geçirmiş hastaların kolesterol ilaçlarını düzenli kullanması hayati önem taşır. Kontrolsüz LDL yükseliğinin oluşturduğu riskler ise ilaçların olası yan etkilerinden çok daha ciddidir.

Doğal yöntemlerle düşmezse ilaca direnmeyin

Kolesterol düzeyleri yaşam tarzı değişikliklerine rağmen kontrol altına alınamıyorsa ya da hastada kalp hastalığı öyküsü, hipertansiyon, diyabet veya ailesel yüksek kolesterol gibi yüksek kardiyovasküler risk faktörleri bulunuyorsa ilaç tedavisi gereklidir. Kolesterol ilaçları, özellikle damar duvarındaki yağlanmayı ve plak oluşumunu azaltmada etkinliği kanıtlanmış tedavilerdir. Tedavi çoğunlukla kolesterol üretimini azaltan statinlerle başlar; gerektiğinde bağırsaklardan kolesterol emilimini azaltan ilaçlar da eklenebilir.

Trigliseridi de göz ardı etmeyin

Trigliserid, vücudun enerji depolamasında görevli bir yağ türüdür ve normal seviyelerde gereklidir. Ancak yüksekliği kalp krizi ve inme riskini artırabilir.  Rutin kan testlerinde ortaya çıkar; çok yüksek düzeylerde karaciğer yağlanması, pankreatit ve damar sertliği gelişebilir. Yanlış beslenme, hareketsizlik ve obezite en sık nedenleridir. Diyabet, hipotiroidi ve genetik faktörler de etkili olabilir. 

Nasıl düşürülür?

150 mg/dL altı normal, 200 mg/dL üzeri yüksek, 500 mg/dL üzeri ise ciddi risk kabul edilir. Hafif ve orta düzey artışlarda sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, kilo kontrolü ve alkol kısıtlaması çoğu zaman yeterlidir; gerektiğinde doktor önerisiyle ilaç veya Omega-3 takviyesi kullanılabilir.

KALP SAĞLIĞI EGZERSİZ

Haftada en az 6 gün, 45 dakika tempolu yürüyüş önerilir. Yaş fark etmeksizin herkes için uygun olan yürüyüş, bazı kronik hastalıklarda ise kişiye özel planlanmalıdır. Ayrıca bisiklet ve yüzme gibi aktiviteler de kalp sağlığı açısından çok faydalıdır.

YOL HARİTASI

LDL’yi düşürüp, HDL’yi yükseltmek için yaşam tarzı değişikliği şart. İşte dikkat etmeniz gereken noktalar...

BESLENME

Kolesterol düzeylerini dengelemek için Akdeniz tipi beslenme önerilir. Bu; ıspanak, brokoli, kabak, domates gibi sebzeler ile elma, portakal ve nar gibi meyvelerin; zeytinyağı, zeytin ve avokado gibi sağlıklı yağların; somon, sardalya ve hamsi gibi Omega-3’ten zengin balıkların; ceviz, badem ve fındık gibi kuruyemişlerin; tam buğday ekmeği, yulaf, bulgur ile mercimek ve nohut gibi baklagillerin ağırlıklı olduğu bir beslenme düzenidir. 

Fazla kırmızı et, sakatat ve hazır yiyeceklerin (katkılı, trans yağ, mısır şurubu içeren) sınırlandırılması damar plak oluşumunu azaltır.

SİGARA ALKOL

İkisi de kalp-damar hasarına yol açar. Alkolün kötü kolesterolü düşürüp, iyi kolesterolü yükselttiğine dair bilinen bir yanlış vardır. Ancak böyle bir şey söz konusu değildir.

STRES

Sürekli stres, kötü kolesterolü yükseltip, iyi kolesterol seviyelerinin düşmesine yol açabilir. Dolayısıyla stresinizi azaltmaya çalışın.

MENOPOZ

Menopoza kadar kadınlarda genellikle daha yüksek olan iyi kolesterol, menopoz sonrası düşebilir. Bu dönemde düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve stres yönetimi önem kazanır. Ancak kötü kolesterolde risk faktörleri cinsiyetten bağımsız olarak daha ön plandadır.

UYKU

Belirli hormonlar sadece uykuda salgılanır ve bu hormonlar, kalp-damar sağlığı için de çok önemlidir. Günde en az 7-8 saat uyuyun.

DÜZENLİ TARAMALAR

Düzenli sağlık kontrolleri ve kolesterol seviyelerinin izlenmesi  genel kalp sağlığının korunması açısından kritik öneme sahiptir.

En ufak bir şikâyette kardiyoloji muayenesi yaptırmak gerekir. Genetik eğiliminiz varsa yüksek LDL, düşük HDL, obezite, alkol-sigara gibi faktörlerin biri ya da birden fazlası sizi kalp hastası yapabilir. Kolesterolünüz normal olmasına rağmen şeker hastası ya da hipertansiyonunuz varsa bu ihtimal yine var.