İsrail’de tarihi sonuç: Arap partileri 19 milletvekiliyle Netanyahu’nun kaderini belirleyebilir

İsrail’de genel seçimlerin en dikkat çekici sonucu Arap partilerinden geldi. İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partiler toplam 19 milletvekili kazanarak tarihi bir başarı elde etti. Peki İsrail’de Arap partilerinin hukuki statüsü ne? Parlamentoda hangi haklara sahipler ve hükümet kurabiliyorlar mı?

Arap partileri 19 sandalyeye ulaştı

27 Ekim’deki genel seçimlerde Arap partileri önemli bir başarıya imza attı. Ortak Liste 11, Mansur Abbas liderliğindeki Ra’am Partisi ise 8 milletvekili kazandı.

Böylece Arap partilerinin toplam sandalye sayısı 19’a yükseldi. Bu sonuç, Arap siyasi temsilinin son yıllardaki en güçlü seviyesine ulaşmasını sağladı.

İsrail’de Arap partilerinin hukuki statüsü ne?

İsrail’de vatandaşlık sahibi Filistinli Araplar, seçme ve seçilme hakkına sahip. Arap partileri de diğer siyasi partiler gibi seçimlere katılabiliyor, parlamentoda temsil edilebiliyor ve yasama faaliyetlerinde bulunabiliyor.

Arap milletvekilleri kanun teklifleri sunabiliyor, komisyonlarda görev alabiliyor, hükümeti denetleyebiliyor ve güvenoyu süreçlerine katılabiliyor.

Ancak İsrail hukukunda parti faaliyetlerine ilişkin önemli sınırlamalar da bulunuyor. Knesset seçimlerine ilişkin Temel Kanun’un 7A maddesi, İsrail’in Yahudi ve demokratik devlet niteliğinin reddedilmesi, ırkçılığa teşvik ve silahlı mücadeleye destek gibi gerekçelerle adayların veya listelerin seçimlere katılımının engellenmesine imkân tanıyor.

Bu düzenlemeler, özellikle Arap siyasi temsilcilerinin seçimlere katılımı bakımından uzun süredir hukuki ve siyasi tartışmalara konu oluyor.

Arap partileri daha önce hükümete girdi mi?

İsrail siyasetinde önemli bir dönüm noktası 2021 yılında yaşandı.

Mansur Abbas liderliğindeki Ra’am Partisi, Naftali Bennett ve Yair Lapid’in oluşturduğu koalisyona katıldı. Böylece bağımsız bir Arap partisi ilk kez resmen İsrail hükümet koalisyonunun parçası oldu.

Bu gelişme, Arap partilerinin yalnızca muhalefette değil, hükümetin kurulmasında da rol oynayabileceğini gösterdi.

19 sandalye neden tarihi önem taşıyor?

Arap siyasi partilerinin oluşturduğu Ortak Liste, 2020 seçimlerinde 15 milletvekili kazanmıştı. Ancak 2026 seçimlerinde farklı listeler hâlinde yarışan Arap partilerinin toplam temsilinin 19’a ulaşması, siyasi ağırlıklarını daha da artırdı.

Bu başarının arkasında Arap seçmenlerin siyasi katılımı, güvenlik ve eşit yurttaşlık talepleri ile Netanyahu hükümetinin politikalarına yönelik tepkiler bulunuyor.

Netanyahu’nun kaderini belirleyebilirler

Yeni parlamentoda Netanyahu’nun bloku 53, muhalefet ise 48 sandalyeye sahip.

Muhalefetin 48 milletvekiline Arap partilerinin 19 sandalyesinin eklenmesi durumunda 67 kişilik çoğunluk oluşabiliyor.

Ancak bu ihtimalin gerçekleşmesi için Arap partileriyle muhalefetteki sağ ve merkez partilerin siyasi uzlaşmaya varması gerekiyor.

İsrail’de Arap partileri ilk kez hükümetin kurulmasında rol oynayabilecek bir konuma gelmiş değil. Ancak 19 milletvekiliyle elde ettikleri yeni güç, Netanyahu’nun iktidarının devam edip etmeyeceğini belirleyebilecek önemli bir siyasi koz hâline geldi.