İsrail’de hükümet pazarlığı başladı: Netanyahu’nun önünde 3 seçenek, muhalefetin kaderi Arap partilerinin elinde

İsrail’de 27 Ekim’de yapılan genel seçimlerin ardından siyasi dengeler yeniden şekillenirken, gözler kurulacak yeni hükümete çevrildi. Netanyahu’nun liderliğindeki sağ blok 53, Gadi Eisenkot’un öncülüğündeki muhalefet ise 48 sandalye kazandı. Hükümet için gereken 61 sandalyeye hiçbir blok ulaşamazken, 19 milletvekili çıkaran Arap partileri kilit konuma yükseldi. Peki Netanyahu kimlerle ittifak kurabilir? Muhalefet Arap partilerinin desteğini alabilir mi? İsrail’i yeni bir seçim mi bekliyor?

Netanyahu’nun iktidarda kalması için 8 sandalye gerekiyor

İsrail’de seçim sonuçlarına göre Başbakan Binyamin Netanyahu’nun liderliğindeki Likud Partisi, 27 milletvekiliyle parlamentonun en büyük partisi oldu. Likud’un aşırı sağcı ve Ultra-Ortodoks müttefikleriyle birlikte oluşturduğu blok ise 53 sandalyede kaldı.

Bu tablo, Netanyahu’nun mevcut ortaklarıyla hükümet kuramayacağını gösteriyor. İktidarda kalabilmesi için en az 8 milletvekilinin daha desteğini alması gerekiyor.

Netanyahu’nun önünde üç temel seçenek bulunuyor: Muhalefetten bir partiyi kendi tarafına çekmek, Eisenkot ile geniş tabanlı birlik hükümeti kurmak veya muhalefet saflarında yaşanabilecek ayrışmalardan yararlanmak.

Ancak bu seçeneklerin tamamı ciddi siyasi engeller barındırıyor.

Birinci senaryo: Netanyahu ile Eisenkot aynı hükümette buluşabilir mi?

Koalisyon görüşmelerinde en dikkat çekici ihtimallerden biri, Netanyahu’nun Likud Partisi ile Eisenkot’un Yashar Partisinin anlaşması.

Likud’un 27, Yashar’ın ise 21 milletvekili bulunuyor. İki partinin toplamı 48 sandalyeye ulaştığı için tek başlarına hükümet kurmaları mümkün değil.

Buna karşılık Netanyahu’nun mevcut 53 sandalyelik blokuna Yashar’ın katılması durumunda 74 sandalyelik güçlü bir çoğunluk ortaya çıkıyor.

Ancak bu senaryonun önünde önemli bir engel var: Eisenkot, seçim kampanyasında Netanyahu yönetimine sert eleştiriler yöneltti ve onun liderliğinde kurulacak hükümete katılmayacağını açıkladı.

Dolayısıyla iki lider arasında bir anlaşma sağlanması, yalnızca bakanlık paylaşımına değil, başbakanlık ve siyasi sorumluluk konularında ciddi uzlaşmalara bağlı.

İkinci senaryo: Bennett veya Liberman Netanyahu’yu kurtarabilir mi?

Netanyahu açısından bir diğer seçenek, muhalefet içindeki sağ eğilimli partileri kendi tarafına çekmek.

Eski Başbakan Naftali Bennett’in öncülüğündeki B’Yachad ittifakı 12, Avigdor Liberman’ın Yisrael Beytenu Partisi ise 7 milletvekili kazandı.

Netanyahu’nun 53 sandalyelik blokuna Bennett’in 12 milletvekili katılırsa toplam sayı 65’e yükseliyor ve hükümet kurmak için gereken çoğunluk sağlanıyor.

Liberman’ın 7 milletvekilinin katılması durumunda ise toplam 60 sandalye elde ediliyor. Bu nedenle Liberman’ın desteği tek başına yeterli olmuyor.

Ancak her iki liderin de Netanyahu ile geçmişten gelen ciddi siyasi anlaşmazlıkları bulunuyor. Özellikle Ultra-Ortodoks Yahudilerin askerlik muafiyetleri konusundaki görüş ayrılıkları, böyle bir koalisyonun önündeki önemli engellerden biri.

Üçüncü senaryo: Muhalefet Arap partileriyle hükümet kurabilir mi?

Seçimlerin ardından en çok tartışılan seçenek ise Eisenkot liderliğindeki muhalefetin Arap partilerinin desteğini alması.

Muhalefet bloku 48 sandalyeye sahip. İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Ortak Liste 11, Mansur Abbas liderliğindeki Ra’am Partisi ise 8 milletvekili çıkardı.

Bu iki partinin toplam 19 sandalyesinin muhalefete eklenmesi durumunda 67 milletvekiline ulaşılması mümkün.

Böylece Netanyahu’nun iktidardan uzaklaştırılması ve yeni bir hükümet kurulması matematiksel olarak mümkün hâle geliyor.

Ancak siyasi gerçeklik, sandalye hesabından çok daha karmaşık.

Eisenkot’un öncülük ettiği muhalefette, Arap partilerinin hükümete katılmasına veya dışarıdan destek vermesine karşı çıkan siyasi liderler bulunuyor.

Özellikle Bennett ve Liberman’ın Arap partileriyle işbirliğine mesafeli yaklaşması, 67 sandalyelik olası ittifakın kurulmasını zorlaştırıyor.

Arap partileri neden kilit konumda?

Seçimin en dikkat çekici sonuçlarından biri, Arap partilerinin toplam 19 milletvekili kazanarak tarihi bir temsil düzeyine ulaşması oldu.

Bu sonuç, söz konusu partileri yalnızca parlamentoda güçlü bir muhalefet unsuru hâline getirmekle kalmadı, aynı zamanda yeni hükümetin belirlenmesinde etkili olabilecek bir konuma taşıdı.

Ancak Ortak Liste ile Ra’am arasında siyasi yaklaşım farklılıkları bulunuyor.

Mansur Abbas liderliğindeki Ra’am, geçmişte Naftali Bennett ve Yair Lapid’in oluşturduğu koalisyonda yer almıştı. Bu deneyim, Arap partilerinin İsrail’de hükümet ortaklığı yapabileceğini gösteren önemli bir örnek olarak değerlendiriliyor.

Buna karşılık Ortak Liste’nin öncelikleri ve diğer partilerle ilişkileri farklılık gösteriyor.

Bu nedenle Arap partilerinin kazandığı 19 sandalyenin tek bir siyasi blok gibi hareket edeceği kesin değil.

Netanyahu olmadan Likud ile hükümet kurulabilir mi?

Koalisyon pazarlıklarında tartışılan bir başka ihtimal ise Netanyahu’nun başbakan olmadığı, ancak Likud’un yer aldığı geniş tabanlı bir hükümet kurulması.

İsrail basınında yer alan değerlendirmelere göre Eisenkot’un partisi içinde, Netanyahu’nun bulunmadığı bir Likud koalisyonu da seçenekler arasında değerlendiriliyor.

Bu senaryonun gerçekleşmesi için Likud içinde liderlik konusunda bir değişim yaşanması veya partinin Netanyahu dışında bir isim üzerinde uzlaşması gerekiyor.

Şimdilik böyle bir gelişmenin yaşanacağına ilişkin kesin bir işaret bulunmuyor.