İran Savaşı nın küresel etkileri: Asya kıtasının Çin e bağımlılığı artıyor Dış Haberler

ABD ve İsrail'in İran'a saldırısıyla başlayan savaş küresel dengeleri altüst ederek yeni güç dengeleri yaratıyor.

The New York Times, İran Savaşı'nın küresel etkilerinde Çin'e mercek tutarak, Hürmüz Boğazı'nın kapanması sonucu Asya'nın yaşadığı enerji kıtlığından Çin'in güçlenerek çıktığını yazdı. Çin'in yıllar içinde dev yatırımlarla büyüttüğü yenilenebilir enerji teknolojisi, petrole bağlı birçok Asya ülkesine alternatif bir ihraç kalemi olarak öne çıkıyor.

İran’daki savaş uzadıkça Çin, yakıt sıkıntısı çeken komşuları üzerindeki etkisini artırarak yenilenebilir enerji teknolojisini yaygınlaştırıyor.

Asya genelinde hükümetler, savaşın etkisini hafifletmesi için Pekin'e başvuruyor. Bölgenin geri kalanından farklı olarak Çin, dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı olmasına rağmen devasa rezervler biriktirdi ve yıllar içinde ithal petrole bağımlılığını azaltmaya çalıştı. Temiz enerji teknolojisine yüz milyarlarca dolar yatırım yaptı.

Vietnam, yaklaşan jet yakıtı sıkıntısı nedeniyle Pekin'e başvurdu. Filipinler, Çin'den gübre ihracatını kısıtlamamasını istedi. Konuyu gündeme getirmek için geçen ay Çin'i ziyaret eden Avustralya Dışişleri Bakanı, Pekin'in jet yakıtı sevkiyatları konusunda Avustralyalı şirketlerle işbirliği yapacağını söyledi.

Mart ayında Çin'den Vietnam'a jet yakıtı sevkiyatları bir önceki aya göre yüzde 34, Filipinler'e gübre ihracatı yüzde 33 ve Filipinler'e dizel ihracatı yüzde 187 arttı.

Savaşın başlamasından bu yana Pekin; Filipinler, Avustralya, Vietnam, Kamboçya, Laos, Tayland, Myanmar ve Bangladeş’ten yetkililerle üst düzey görüşmeler gerçekleştirdi.

Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü'nün Çin Enerji Araştırmaları Başkanı Michal Meidan, "Çin, komşularını desteklemek için temkinli bir şekilde devreye giriyor. Bunu bir yumuşak güç aracı olarak kullanarak, 'Çin'in önceliği olmak kaydıyla enerji güvenliğinizi desteklemeye çalışacağız' diyorlar ve gelecekte bir güvenlik aracı olarak yeşil teknoloji satışlarının temellerini atıyorlar" yorumunu yaptı.

Çin, yıllardır ekonomik gücünü ve teknolojik bilgi birikimini, Kuşak Yol Girişimi aracılığıyla küresel etkisini genişletmek için kullanıyor ve çoğunlukla gelişmekte olan ülkelerdeki altyapı projeleri için tahmini 1 trilyon dolarlık kredi ve hibe dağıtıyor. Ancak İran'daki savaş, Çin'in ağır borçlu ülkelere kredi vermenin getirdiği risk olmadan etkisini genişletmesine olanak sağladı.

Eurasia Group’un Çin Direktörü Dan Wang'e göre Çin, temiz enerjiyi Kuşak Yol Girişimi’nin kötü imajını düzeltmek için bir çare olarak görüyor.

Asya ekonomileri, savaşın maliyetlerinden hâlâ sarsılıyor. Ekonomistler, boğaz ne kadar uzun süre kapalı kalırsa, hâlâ Orta Doğu petrolüne büyük ölçüde bağımlı olan bölge için uzun vadeli hasarın o kadar yıkıcı olacağı konusunda uyarıyor.

Çin, zaman zaman siyasi şartlarının kabul edilmesi karşılığında yardım yapma olasılığını gündeme getiriyor. Tayvan yeni enerji kaynakları bulmak için çabalarken, Çin’in Tayvan İşleri Ofisi, Pekin’in kendi toprağı olduğunu iddia ettiği özerk adaya, üstü kapalı bir pazarlık önerisi sundu.

Ofis, Tayvan’ın “barışçıl bir yeniden birleşmenin ardından, güçlü bir anavatanın desteğiyle daha iyi bir kaynak güvenliğine sahip olacağını” belirtti. Ada, enerjisinin yüzde 96’sından fazlasını ithal ediyor ve petrolünün yaklaşık yüzde 60’ı boğazdan geçiyor.

Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikası Merkezi'nde kıdemli araştırma görevlisi olan Erica Downs, "Çatışma, onlara bir enerji gücü olma hedefine ulaşmak için bir sıçrama tahtası sağlıyor. Bu enerji teknolojisini ödül ya da ceza olarak kullanabildikleri ölçüde faydalıdır" dedi.

Ulusal Enerji İdaresi Uluslararası İşbirliği Departmanı Direktörü Wei Xiaowei, savaşın başlamasından birkaç gün sonra yazdığı bir raporda, Çin’in “enerji diplomasisinin olumlu rolünü tam olarak kullandığını” belirtti. Wei, Kazakistan ve Karadağ’daki rüzgar santralleri ile Birleşik Arap Emirlikleri, Arjantin ve Cezayir’deki güneş enerjisi santralleri dahil olmak üzere, çoğu Çin devlet şirketleri tarafından desteklenen düzinelerce ülkedeki projelere işaret etti.