İran savaşı ne zaman bitecek... Aylar mı yıllar mı

ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşta dün ilk hafta geride kaldı. Tüm dünya İran’a saldırı ve İran’ın İsrail ve Körfez’e misillemelerini tedirginlikle izlerken akıllarda soru hep ‘Savaşın ne zaman, nasıl sona erebileceği’. ABD ve İran’daki gelişmeleri yakından takip eden uzmanlar dört senaryo üzerinde duruyor.

TRUMP TAMAM DİYEBİLİR:

Trump yönetimi, İran’ın nükleer ve balistik füze programının ortadan kaldırılmasını ve rejim değişikliğini hedefe koydu. Rejim değişikliği için ABD yönetimi umudunu halk ayaklanmasına bağlarken muhalif İranlılar bile şimdilik sokağa çıkmış değil. Başkan Trump İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın dün komşu ülkelerden özür dileyen açıklamasını “Ağır darbeler alan İran, komşularından özür dileyerek teslim oldu ve artık onlara ateş açmayacağına söz verdi” şeklinde yorumladı. Trump ayrıca İran’da ‘adil, dürüst, ABD ve İsrail ile iyi geçinen bir dini lidere’ de onay verebileceğini söyledi. Öngörülmez özelliğiyle bilinen Trump, İran’da hedeflerine ulaştığını iddia ederek zafer ilan edebilir. İran dini lideri Hamaney’in öldürülmesi, nükleer programdaki hedeflerin, füze rampalarının, radarların vurulması gibi gelişmeleri de başarı olarak sunabilir.

4-6 HAFTA SÜREBİLİR:

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarda rejimin kritik merkezlerine yönelik hedef listesiyle hareket ettikleri anlaşılıyor. Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD’nin İran’a karşı askeri harekâtının dört ile altı hafta sürebileceğini belirtti. İran hava sahasının kontrol altına alma yolunda ‘iyi bir ilerleme sağlandığını’ öne sürdü. ABD rejim değişikliği olmasa da haftalar sonra rejimi ayakta tutan hayati unsurların tamamen ortadan kaldırıldığını ilan edebilir. Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının yol açtığı petrol fiyatlarındaki artış, Hürmüz’ün kapanması nedeniyle Körfez ülkelerindeki olası gıda sıkıntısı, Avrupalı müttefiklerin artan enerji fiyatları nedeniyle baskısı Trump’ın kararını hızlandırabilir. Arabulucuların da araya girmesiyle diplomatik bir çözüm arayışı başlayabilir.

AYLAR SÜREBİLİR:

İsrail’in İran’da rejimin toparlanamayacak şekilde yerle bir edilmesini istediği biliniyor. Sonbaharda ABD’de Kongre seçimleri, İsrail’de ise genel seçimler var. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve destekçileri siyasi kazanım sağlayacak şekilde harekâtın birkaç ay daha sürmesi için baskı yapabilir. ABD’de ayrıca Yahudilerin desteklenmesi konusunda Trump’ı işleyen ‘Armageddon savaşı’nın ve Mesih’in dönüşünü yaklaştığını empoze etmek isteyen Evanjelist Hıristiyan bir kesim olduğunu hatırlamakta da fayda var. Öte yandan ABD’nin üçüncü uçakgemisi USS George H.W. Bush’u da bölgeye yollaması İran’a yönelik baskıyı arttırmayı amaçladığı gibi uzayabilecek bir savaşın habercisi olarak da yorumlanabilir.

YILLAR SÜREBİLİR:

ABD’nin Kürt azınlığın silahlı gruplarını İran’da savaşa girmeye teşvik etmesi ya da ABD’nin kamuoyu istemese bile kara operasyonu başlatması yıllar süren bir savaşı gündeme getirebilir. ABD’nin Irak işgaliyle başlayan savaş mesela yaklaşık 9 yıl sürmüştü. Daha önce Irak savaşını ‘büyük hata’ ve ‘aptalca’ olarak tanımlayan, ilk döneminde Afganistan’daki askeri çekmek için düğmeye basan Trump, İran’da faturası ABD ve bölgedeki müttefiklerine pahalıya patlayacak bir macerayı göze alabilir mi? Savaşın uzamasının ABD’nin küresel rakiplerini nasıl etkileyeceğine da bakmak lazım. Savaşın uzaması Rusya’nın işine gelir, Çin’i ise olumsuz etkileyebilir. Rusya, artan petrol ve doğalgaz fiyatlarıyla kasasını doldururken, Körfez’in en büyük petrol müşterilerinden olan Çin’in ekonomisinin olumsuz etkilenmesi ise ticaret ortağı ABD’yi de negatif yönde etkileme potansiyeli içerir.

TRUMP İRAN’DA KİMİ İSTEDİĞİNİ TARİF ETTİ

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı savaş 9’uncu gününe girerken ABD Başkanı Trump, İran’a dair birbirinden farklı açıklamalara bir yenisini daha ekledi. CNN’den Dana Bash’a açıklamalarda bulunan Trump İran’da bir dini liderin iktidara gelmesine açık olduğunu söyledi. Trump, “Bu dini liderin kim olduğuna bağlı. Dini liderlerle bir sorunum yok.

Birçok dini liderle çalışıyorum ve onlar harika insanlar” diye konuştu. Demokrasi ile yönetilen bir İran konusunda ısrarcı olmadığını da kaydeden Trump, “Adil ve dürüst olacak bir liderin olması gerektiğini söylüyorum. ABD, İsrail ve Ortadoğu’daki diğer ülkelere de iyi davranacak. Hepsi bizim ortaklarımız, o ülkelerin hepsiyle dost oldum. Bu yüzden hepsi bizim için savaşıyor” ifadelerini kullandı. Yükselen benzin fiyatlarından da endişe duymadığını belirten Trump, durumun kısa vadede düzeleceğini, Hürmüz Boğazı’ndaki problemleri çözdüklerini iddia etti.