İran görüşmelerinde İsrail gölgesi var

ABD ile İran arasında müzakerelerin tıkanması ve 7 Nisan’da ilan edilen ateşkesin ardından tarafların bir türlü anlaşma zemini bulamamasının arkasında İsrail’in olabileceği belirtildi. Suudi Arabistan merkezli Al Arabiya’nın haberine göre İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD yönetimine Tahran ile yürütülen müzakerelere ilişkin sert bir uyarıda bulunarak, İran’ın nükleer programının tamamen ortadan kalkmasını içermeyen hiçbir anlaşmanın İsrail tarafından kabul edilmeyeceğini ilettiği bildirildi. Kaynaklara göre Netanyahu, Washington’u ucu açık ve uzun süreli barış görüşmelerine karşı uyarırken; Tahran’ın bu süreci zaman kazanmak için kullanmasına izin verilmemesi gerektiğini Washington’a iletti. Tel Aviv yönetiminin, nükleer şartının karşılanmaması durumunda İran’ın enerji tesislerine yönelik saldırılar da dahil olmak üzere askeri seçenekleri masada tuttuğu öne sürüldü.

LÜBNAN BAŞLIĞI DA KRİTİK

İran’ın müzakere masasında Lübnan’daki savaşı da sonlandırma isteği ve İsrail’in ateşkese rağmen bölgede Hizbullah’a yönelik saldırılarını sürdürmesi de görüşmelerdeki İsrail gölgesini işaret ediyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, dün İsrail ve Lübnan hükümetleri arasında 14 ve 15 Mayıs tarihlerinde görüşmeler yapılacağını duyururken, İsrail ordusu ülkenin güneyindeki 9 belde için tahliye uyarısı yayımladı ve Lübnan’a yönelik saldırılarını sürdürdü. Lübnan Sağlık Bakanlığı, önceki gün ve dünkü saldırılarda toplam 23 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.

TAHRAN: BASKIYLA HAREKET ETMEYİZ

Diğer yandan Hürmüz Boğazı’nda tansiyonun yükseldiği ve karşılıklı çatışmaların yaşandığı kritik bir süreçte ABD yönetimi, İran’ın kalıcı bir barışın temelini oluşturabilecek geçici ateşkes teklifine vereceği yanıtı bekliyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun açıklamalarının ardından yaptığı basın açıklamasında, Washington’dan gelen ateşkes ve müzakere teklifinin halen inceleme aşamasında olduğunu duyurdu. Önceki gün beklenen yanıtın gecikmesiyle ilgili spekülasyonlara değinen Bekayi, İran’ın dış baskılarla hareket etmeyeceğini vurguladı. Rubio önceki gün İran ile süren görüşmelere de değinerek “İran’dan yanıt bekliyoruz. Henüz alamadık. Umarım ciddi bir teklifleri vardır” demişti.

İSRAİL’İN ‘MÜZAKERELER ÇÖKSÜN’ BEKLENTİSİ

Öte yandan İsrail’de yayın yapan Kanal 13 televizyonuna konuşan üst düzey bir İsrailli yetkili, Tel Aviv yönetiminin ABD ile İran arasındaki müzakerelerin devam etmesinde bir sakınca görmediğini savunarak, “Değerlendirmelerimize göre müzakereler bir noktada çökecek. Trump’ın bizim tarafımızdan bir savaşa sürükleniyormuş hissine kapılmaması için panik göstermekten kaçınıyoruz. Süreci kendisinin yönetmesine izin vermek istiyoruz” yorumunu yaptı. Yetkili ayrıca, Devrim Muhafızları’nın ‘mağlup’ durumda olduğunu, İran’a yeniden saldırmak için hazır olduklarını aktardı.

ABD İSTİHBARATI: MÜCTEBA ÖLMEDİ SÜRECİ YÖNETİYOR

ABD istihbaratı, sağlık durumu ve hayatta kalıp kalmadığına dair çok çeşitli iddiaların ortaya atıldığı İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney’in savaş stratejisinin belirlenmesinde üst düzey yetkililerle birlikte kritik rol oynadığını değerlendirdi. CNN’e konuşan kaynaklara göre Hamaney, ABD ile yürütülen müzakerelerde de etkili ancak rejim içindeki gerçek yetki dağılımı hâlâ net değil. ABD kaynakları, Hamaney’in elektronik iletişim kullanmadığını ve yalnızca yüz yüze görüşmeler ya da kuryeler aracılığıyla haberleştiğini belirtti.

ABD’DEN ÇİNLİ ŞİRKETLERE İRAN YAPTIRIMI GELDİ

ABD, İran’ın füze ve insansız hava aracı programına destek sağladıkları gerekçesiyle Çin ve Hong Kong merkezli kişi ve şirketlere yeni yaptırımlar uyguladı. Belarus ve Birleşik Arap Emirlikleri merkezli bazı şirketler de yaptırım listesine eklendi. ABD yaptırımları, İran ordusunun dron ve füze üretiminde kullandığı malzeme tedarik zincirini hedef alarak, Tahran’ın bunlara ulaşmasını zorlaştırmayı hedefliyor. ABD bu ay başında İran petrolü satın alan Çin rafinerilerine de yaptırım uygulamış, Pekin yönetimi şirketlere “dikkate almayın” talimatı vermişti.