İran da riyal sert düştü: Esnaf kepenk kapattı! Protestolar Tahran merkezine yayıldı

İran riyali, piyasalarda tarihi düşük seviyeye geriledi. ABD doları pazar günü yaklaşık 1,42 milyon riyal seviyesinde işlem gördü. Aynı gün euro, 1,7 milyon riyale yaklaştı. Tahran'da riyalin değer kaybını protesto eden esnaf kepenk indirdi.

Pazartesi günü kurlarda hafif bir düşüş yaşandı. Dolar yaklaşık 1,39 milyon riyal düzeyinde seyretti, euro ise yaklaşık 1,64 milyon riyal seviyesinde işlem gördü.

ÇARŞILARDA PROTESTO VE TEPKİLER

ILNA haber ajansı, pazartesi günü başkentin merkezindeki çeşitli çarşılarda protestolar düzenlendiğini bildirdi. Protestocuların "döviz kuru dalgalanmalarını kontrol altına almak ve net bir ekonomik strateji belirlemek için hükümetin acil müdahalesini talep ettikleri" kaydedildi.

AFP'nin haberine göre fiyat dalgalanmaları, bazı ithal malların iç pazardaki satışını felç etti. Satıcılar ve alıcılar, durum netleşene kadar işlemleri ertelemeyi tercih etti. Basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Tahran esnafı, "bu koşullar altında iş yapmaya devam etmenin imkansız hale geldiğini" belirtti.

Devlet haber ajansı IRNA, “Birçok esnaf, olası kayıpları önlemek için satışları durdurmayı tercih etti.” yorumunu yaptı. IRNA'nın haberinde, protestocuların "sloganlar attığı" da ifade edildi.

TAHRAN'IN MERKEZİNDE EYLEMLER

Fars haber ajansı, Tahran’ın merkezindeki çarşıyı işgal eden göstericilerin görüntülerini paylaştı. Polisin protestocuları dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullanıldığı belirtildi.

Bu tür gösterilerin ülkede istikrarsızlığa yol açabileceği uyarısında bulunulan haberde, "Bazı protestocular ile güvenlik güçleri arasında küçük çaplı çatışmalar yaşandığı bildirildi" denildi.

Pazar günü, Tahran merkezinde bir grup esnaf ve cep telefonu satıcısının “döviz kurundaki keskin dalgalanmaları ve cep telefonu piyasasına verdiği zararı protesto etmek amacıyla” dükkanlarını kısa süreliğine kapattığı duyuruldu.

PROTESTOCULARA DİYALOG ÇAĞRISI

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, başkent Tahran'da döviz kurundaki fahiş artışı protesto edenlerin temsilcileriyle diyalog kurulması talimatı verdiğini söyledi.

Halkın ekonomi konusunda yaşadığı sorunların temel kaygısı olduğunu belirten Pezeşkiyan, X hesabından yaptığı açıklamada, “İçişleri Bakanı’na, protestocuların temsilcileriyle diyalog yoluyla görüşmesini ve onların haklı taleplerini dinlemesi talimatını verdim. Hükümet, sorunların giderilmesi için harekete geçecektir.” dedi.

Pezeşkiyan ayrıca, bankacılık sisteminin düzeltilmesi ile halkın satın alma gücünün korunması için gerekli olan önlemleri alacaklarını dile getirdi.

MERKEZ BANKASI BAŞKANI DEĞİŞTİRİLECEK

İran hükümeti, Merkez Bankası başkanının değiştirileceğini duyurdu. Cumhurbaşkanlığı iletişim yetkilisi Mehdi Tabatabaei, X’te yaptığı paylaşımda, “Cumhurbaşkanının kararıyla Abdolnasser Hemmati, Merkez Bankası Başkanı olarak atanacaktır” dedi.

Hemmati, riyaldeki sert değer kaybı nedeniyle mart ayında parlamento tarafından görevden alınan eski bir ekonomi ve maliye bakanı olarak biliniyor. Hemmati'nin atanması kararı, para politikasının değişeceği yorumlarına yol açtı.

İran Adalet Bakanlığı’na bağlı Mizan ajansının aktardığına göre, Yüksek Mahkeme Başkanı Gholamhossein Mohseni Ejei, pazartesi günü "para birimi dalgalanmalarından sorumlu olanların derhal cezalandırılması" çağrısında bulundu.

Abdolnasser Hemmati

İRAN'DA BÜTÇE, ENFLASYON VE YAŞAM MALİYETİ

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, enflasyonla ve yüksek yaşam maliyetiyle mücadele sözü vererek, gelecek İran mali yılı bütçesini parlamentoya sundu. Bütçede, ücretlerde yüzde 20’lik bir artış öngörülüyor; ancak bu oran, mevcut fiyat artışlarının gerisinde kalıyor. Resmî istatistiklere göre İran'da aralık ayında enflasyon yıllık bazda yüzde 52 olarak gerçekleşti.

Batı yaptırımlarının on yıllarca süren etkileriyle yıpranan İran ekonomisi, Birleşmiş Milletler’in (BM) eylül ayı sonunda, 10 yıl önce kaldırılan ülkenin nükleer programıyla bağlantılı uluslararası yaptırımları yeniden yürürlüğe koymasıyla dar boğaza girdi.

Batılı ülkeler ve İsrail, İran’ı nükleer silah edinmeye çalışmakla suçluyor; Tahran ise bu suçlamayı reddediyor. ABD ile İran arasında yapılan nükleer müzakereler çıkmaza girdi. Haziran ayında İsrail’e karşı 12 gün süren savaşın yarattığı belirsizlik de ülkenin ekonomik görünümünü etkiledi.

Pezeşkiyan, cumartesi günü yayınlanan bir röportajda ABD, İsrail ve Avrupalıları İran’a karşı “topyekun savaş” yürütmekle suçlamıştı.