İran ABD anlaşma teklifleri çıkmazda: Masada barış yok, şartlar birbirini imha ediyor Dış Haberler

ABD ile İran arasında Pakistan üzerinden yürütülen dolaylı temaslar sürerken, müzakere masasından sızan şartlar, tarafların uzlaşma niyetinden çok pozisyonlarını tahkim etme çabasında olduğunu ortaya koyuyor.

ABD’li bir yetkilinin CNN’e yaptığı açıklamaya göre, Washington-Tahran hattında bir görüşme organize edilmeye çalışılıyor. Ancak sahaya yansıyan tablo, diplomatik bir çözümden ziyade karşılıklı “reddedilmek üzere hazırlanmış” şartlar listesine işaret ediyor.

ABD’NİN 15 MADDELİK DOSYASI: NÜKLEERDEN BÖLGESEL GÜCE KADAR

İsrail hükümetine yakın üç kaynağa göre ABD’nin Pakistan aracılığıyla ilettiği 15 maddelik teklif; İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarını ortadan kaldırmasını, nükleer faaliyetlerini tamamen durdurmasını, balistik füze programını sınırlamasını ve bölgedeki müttefik gruplara verdiği desteği kesmesini içeriyor.

İran: ABD'ye resmi cevabımızı ilettik Haberi Görüntüle

Bu çerçeve, yalnızca nükleer dosyayı değil, İran’ın bölgesel güç projeksiyonunu da doğrudan hedef alıyor.

TAHRAN’IN 5 MADDELİK YANITI: GÜVENLİK, TAZMİNAT VE HÜRMÜZ VURGUSU

İran cephesi ise “beş maddelik ama ağır şartlar” içeren bir karşılık verdi. İran devlet televizyonu Press TV’ye konuşan üst düzey bir yetkiliye göre Tahran’ın talepleri; saldırıların ve suikastların tamamen sona erdirilmesi, savaşın tüm cephelerde bitirilmesi, yeniden savaş yaşanmayacağına dair somut güvence verilmesi, savaş tazminatlarının açık mekanizmalarla ödenmesi ve Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliğinin tanınması olarak sıralandı.

Tahran ayrıca savaşın bitiş takviminin kendi belirleyeceği şartlara bağlı olduğunu vurgulayarak, Donald Trump yönetiminin dayatacağı herhangi bir takvimi kabul etmeyeceğini net bir dille ortaya koydu.

“BU BİR MÜZAKERE DEĞİL, TUZAK”

İranlı yetkililer, ABD’nin teklifini “sahadaki gerçeklikle uyumsuz ve genişlemeci” olarak tanımlarken, son iki girişimde Washington’un samimi bir müzakere niyeti göstermediğini savundu.

İran basınında özellikle Tasnim News Agency ve Fars News Agency gibi kurumlar, ABD teklifinin “İran’ın stratejik caydırıcılığını tasfiye etmeye yönelik bir çerçeve” olduğunu öne çıkaran analizler yayımladı.

Tahran merkezli düşünce kuruluşlarından Center for Strategic Research Iran ise yayımladığı değerlendirmede, Washington’un taleplerinin “nükleer anlaşma sınırlarını aşarak İran’ın egemenlik alanına müdahale ettiği” vurgusunu yaptı.

BEYAZ SARAY’DAN SERT MESAJ: “DAHA AĞIR VURURUZ”

ABD tarafı ise teklifin ayrıntılarını açıklamaktan kaçınırken, askeri baskıyı artırma sinyali verdi. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, İran’ın askeri olarak “yenilgiyi kabul etmemesi” halinde daha ağır saldırıların gündeme geleceğini söyledi.

Aynı zamanda Pentagon’un Körfez’e binlerce asker sevk etmeye hazırlandığı, deniz piyadelerine ait birliklerin bölgeye intikal ettiği bildirildi. Bu gelişme, diplomasinin askeri baskı eşliğinde yürütüldüğünü ortaya koyuyor.

İSRAİL CEPHESİ: “ANLAŞMA OLSA BİLE SALDIRI OPSİYONU KALSIN”

İsrail tarafı ise sürece temkinli yaklaşıyor. Başbakan Benjamin Netanyahu’nun danışmanı Ofir Falk, İran’ın anlaşmaya yanaşmayacağı görüşünü dile getirirken, Tel Aviv yönetimi olası bir anlaşmada dahi önleyici saldırı seçeneğinin korunmasını talep ediyor.

Bölgesel kaynaklara göre İran, ateşkes anlaşmasının yalnızca İran-ABD hattıyla sınırlı kalmamasını, Lübnan’ın da sürece dahil edilmesini istiyor. Bu talep, müzakere dosyasını daha da genişleterek çözümü zorlaştıran bir unsur olarak öne çıkıyor.

UZMANLAR: “ŞARTLAR KABUL EDİLMEK İÇİN DEĞİL”

İran uzmanı Ali Vaez, tarafların sunduğu şartların doğası gereği uzlaşmaya kapalı olduğunu belirterek, “ABD’nin talepleri İran’ın daha önce reddettiklerinden, İran’ın talepleri ise ABD’nin asla kabul etmeyeceklerinden oluşuyor” değerlendirmesinde bulundu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ülkesinin savaşı değil kalıcı çözümü hedeflediğini ve tazminat talebinde ısrarcı olduğunu belirtse de, mevcut tablo tarafların aynı masaya otursa bile aynı metne bakmadığını gösteriyor. Pakistan üzerinden yürütülen arabuluculuk sürecinde ise henüz somut bir ilerleme sağlanmış değil.

Ortaya çıkan tablo net: Bu bir barış pazarlığı değil, şartlar üzerinden yürütülen bir güç gösterisi. Ve her iki taraf da, masaya koyduğu maddelerle aslında “anlaşmayı değil, kendi kırmızı çizgilerini” ilan ediyor.